II FZ 858/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 326/11 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 326/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił H. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem bez daty (złożonym 24 sierpnia 2011 r. w biurze podawczym Sądu) pełnomocnik skarżącej wniosła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu z 1 lipca 2011 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek wskazała, iż z uwagi na stwierdzoną niezdolność skarżącej do pracy trwającą w okresie 12-19 sierpnia 2011 r., ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie został zachowany bez winy skarżącej. Sąd wskazał, że z akt sądowych wynika iż w okresie objętym zwolnieniem skarżąca podejmowała czynności procesowe. Przykładowo 17 sierpnia 2011 r. nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę poleconą zawierającą podpisane przez nią zażalenie na postanowienie Sądu z 4 sierpnia 2011 r. Działanie skarżącej w trakcie trwania niezdolności do pracy świadczyło w ocenie Sądu o tym, iż choroba nie stanowiła przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Co więcej, na druku przedmiotowego zwolnienia lekarskiego w rubryce 16 "wskazania lekarskie" lekarz wpisał cyfrę "2", co oznacza, iż "chory może chodzić" (por. k. 54 akt sądowych). Sąd wskazał, iż choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W związku z tym, samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto nie przedstawiono innych okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak winy po stronie dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu wobec czego Sąd wojewódzki odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że wskazany przez Sąd pierwszej instancji fakt podejmowania przez nią czynności procesowych, tj. nadanie w dniu 17 sierpnia 2011 r. przesyłki poleconej zawierającej zażalenie za postanowienie Sądu z dnia 4 sierpnia 2011 r., nie może stanowić argumentu przemawiającego na jej niekorzyść, bowiem czynność techniczna polegająca na wysłaniu zażalenia została dokonana przez osobę trzecią. Ponadto w ocenie skarżącej Sąd nie był uprawniony do oceny stanu jej zdrowia i możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, a mimo to dokonał odmiennej oceny zwolnienia lekarskiego niż lekarz, który uznał że choroba uniemożliwia wykonywanie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). W orzecznictwie przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 P.p.s.a. zalicza się miedzy innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. np. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. sygn. akt II SA 45/99, Lex nr 46785, postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1070/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika, że postanowienie, od którego strona chciała wnieść skargę kasacyjną została jej doręczona w dniu 13 lipca 2011 r. Następnie od dnia 12 do 19 sierpnia 2011 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim. W trakcie tego zwolnienia skarżąca mogła chodzić (co wynika z załączonego do akt sprawy zwolnienia lekarskiego, k. 54 akt sądowych) i korzystała z tej możliwości, co potwierdza chociażby nadanie w urzędzie pocztowym w dniu 17 sierpnia 2011 r. przesyłki poleconej zawierającej zażalenie strony na postanowienie Sądu z dnia 4 sierpnia 2011 r. (k. 45). Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że stan chorobowy uniemożliwiał jej złożenie skargi kasacyjnej za pośrednictwem osoby trzeciej, szczególnie, że podała, iż ww. zażalenie na postanowienie z dnia 4 sierpnia 2011 r. wysłała osoba trzecia na jej prośbę. Należy podkreślić, że skarżąca nie przestawiła żadnych dowodów wskazujących, iż przechodziła nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że do pełnienia obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast nieskorzystanie z pomocy osoby trzeciej przy wysłaniu skargi kasacyjnej powoduje, że skarżącej można co najmniej postawić zarzut niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, a to wyklucza wyłączenie jej winy w uchybieniu terminu. Tym samym nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W kwestii wniosku strony o zwrot kosztów postępowania Sąd stwierdza, że stosownie do treści art. 209 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało oddalić jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji