I FZ 235/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2011 r., o sygn. akt I SA/Wr 365/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 4 lipca 2011 r., I SA/Wr 365/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił A. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd przedstawił informacje dotyczące stanu majątkowego oraz rodzinnego wnioskodawcy, uzyskane z nadesłanych przez niego dokumentów. Zgodnie z ustaleniami Sądu wnioskodawca od 2009 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, z uwagi na orzeczenie przez sąd zakazu jej prowadzenia na okres 3 lat. Ponadto jest przed emeryturą, nie posiada żadnego majątku, pozostaje na utrzymaniu rodziny (żony i syna), choruje na serce i cukrzycę. Nie osiąga żadnych dochodów, a z prowadzonej działalności gospodarczej powstało wiele długów, których egzekucję na wniosek ZUS, US w J., prowadzi komornik, jak również prowadzona jest egzekucja świadczeń pracowniczych i kontrahentów skarżącego. Ponadto ma z żoną rozdzielność majątkową. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie posiada nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wskazał, że jego żona jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 4,6 ha oraz posiada prawo użytkowania wieczystego mieszkania o pow. 140 m2. Jako dochód w gospodarstwie domowym skarżący podał kwotę 3.283 zł, którą uzyskuje jego żona z tytułu renty i gospodarstwa rolnego. Określił także, że miesięczne wydatki wynoszą 3.000 zł (media, ogrzewanie – 1.800 zł, żywność, ubrania, leki, opieka medyczna – 1.200 zł). Oznajmił, że jego żona nie korzysta z dopłat unijnych, a grunty rolne są odłogowane. Na wezwanie Sądu z 6 maja 2011 r. skarżący przedłożył postanowienie sądu, potwierdzające orzeczenie o zakazie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie składał zeznania podatkowego za 2010 rok, nie posiada żadnych lokat bankowych, ani środków transportu, nie korzysta z pomocy społecznej oraz że nie może przedłożyć dokumentów potwierdzających egzekwowane zadłużenie, ponieważ komornik sądowy oznajmił, iż dokumenty te znajdują się w Sądzie Rejonowym w J.. Odnośnie małżonki – skarżący oświadczył, że nie posiada ona żadnych środków transportu, a także powtórzył, iż posiada rozdzielność majątkową od 1993 r. Dodał, że żyje z pracy na gospodarstwie rolnym żony za co otrzymuje jedzenie i mieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku strony gdyż uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia ustawowych przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." wobec nie nadesłania wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów. W szczególności skarżący nie przedłożył dokumentów świadczących o prowadzonych wobec niego postępowaniach egzekucyjnych, a także dokumentów związanych z sytuacją finansową jego żony (brak zeznania podatkowego za 2010 r., brak wyciągów lub informacji dot. lokat i rachunków bankowych). Wobec tego Sąd uznał, że nie została naświetlona w sposób nie budzący wątpliwości sytuacja finansowa skarżącego i jego żony, a w związku z tym wniosek nie mógł zostać uwzględniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że zarządzenia wzywające do przedłożenia zeznania podatkowego oraz wyciągów z rachunku bankowego żony były niezgodne z prawem, skoro małżonków obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Ponadto w ocenie skarżącego żaden przepis ustawy nie pozwala Sądowi odmówić przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy zarządzenie sądu nie zostało w całości wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Całkowicie nieprawidłowe jest rozumowanie skarżącego w zakresie, w jakim zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędne działanie polegające na odmowie przyznania pomocy wobec nie nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową żony wnioskodawcy. Istotnie, nie ma regulacji prawnej nakazującej małżonkowi partycypowanie w kosztach sądowych, a art. 23 k.r.i.o. ma charakter ogólnej zasady wzajemnego finansowego wspierania się małżonków, która jednak musi być odpowiednio interpretowania w zależności od tego, jaki pomiędzy małżonkami obowiązuje ustrój majątkowy. Nie mniej jednak, w sytuacji gdy żona skarżącego pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a co więcej, jak oświadczył sam wnioskodawca, wspiera go materialnie, to nie bez znaczenia dla możliwości płatniczych skarżącego pozostaje kondycja finansowa jego żony. Innymi słowy, dla pełnego zobrazowania sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a zwłaszcza dla oceny zakresu w jakim skarżący może liczyć na pomoc finansową małżonki, niezbędne było wykazanie odpowiedniej, dotyczącej jej osoby dokumentacji, tj. zeznań podatkowych, czy też wyciągów z rachunków bankowych. Ponieważ takowych dokumentów źródłowych skarżący nie przedłożył, Sąd nie był w stanie w pełni przeanalizować jego możliwości płatniczych. Braki w dokumentacji dotyczącej żony wnioskodawcy nie były jedynym powodem, dla którego Sąd pierwszej instancji, odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał również dokumentacji, która dotyczyć miała okoliczności prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych. W tym zakresie dokonanie rzetelnej oceny przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. również nie było możliwe. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie zwrócił uwagę, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy poprzez nadesłanie odpowiednich dokumentów. Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc, że Sąd nie pouczył go o konsekwencjach nie wykonania wezwania w tym zakresie, albowiem jak wyraźnie wynika z treści zarządzenia sędziego sprawozdawcy, a co znalazło odzwierciedlenie w treści wezwania (k. 25-25 akt sądowych), wnioskodawca został pouczony, iż "nie wykonanie wezwania spowoduje rozpoznanie przedmiotowego wniosku w oparciu o dane wynikające z akt sprawy". Końcowo stwierdzić należy, że nie jest właściwym powoływanie się przez skarżącego na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy zapadłe sprawie dotyczącej innej osoby fizycznej. Sąd wydając postanowienie o uwzględnieniu, bądź też oddaleniu wniosku dokonuje przecież oceny całokształtu okoliczności mających wpływ na sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy w indywidualnej, odrębnej sprawie. Sąd dysponując przedłożonymi dokumentami źródłowymi i informacjami podanymi przez stronę, mając na względzie szczególne warunki bytowe wnioskodawcy wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie. Ogólnikowe wskazanie na fakt, że w innej sprawie strona zwolniona została w całości z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, nie jest zatem argumentem trafnym, mogącym mieć wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji w omawianej sprawie. Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." oddalił zażalenie.