I OSK 2086/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-02
Skład orzekający: Anna Łukaszewska-Macioch, Barbara Adamiak, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów na aplikację sędziowską i prokuratorską decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, czy suma punktów ze sprawdzianów oraz średnia arytmetyczna z ocen z praktyk?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk. Wykładnia językowa art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jest jasna i jednoznaczna, nie wymaga wykładni systemowej ani celowościowej. Przepisy rozporządzenia wykonawczego nie mogą zmieniać znaczenia przepisów ustawowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyjęcia K. T. na aplikację sędziowską i prokuratorską z powodu niskiej pozycji na liście klasyfikacyjnej. Organ pierwszej instancji oraz Minister Sprawiedliwości utrzymali w mocy decyzję o odmowie, uznając, że o miejscu na liście decyduje suma punktów ze sprawdzianów oraz średnia arytmetyczna z ocen z praktyk. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. T., podzielając stanowisko organów. K. T. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących sposobu ustalania listy klasyfikacyjnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, a także decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K. T. zwrot kosztów postępowania sądowego za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 764/11 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lutego 2011 r. nr DK-II-1621-31/11, DK-II-1622-29/11 w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010 r. nr 1878/2010; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K. T. kwotę 700 /siedemset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 764/11 oddalił skargę K. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lutego 2011 r. nr DK-II-1621-31/11,DK-II-1622-29/11 w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 16 lutego 2011 r. nr DK-ll-1621-29/11, DK-ll-1621-31/11, wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010 r. nr 1878/2010 w przedmiocie odmowy przyjęcia K. T. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Organ podał, że odmawiając przyjęcia K. T. na aplikację sędziowską i prokuratorską organ pierwszej instancji podał, iż o przyjęciu na aplikację prokuratorską albo sędziowską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach. Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz w sprawie naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11) wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej z aplikacji. K. T. ukończył aplikację ogólną na 231 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów z sumą punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk wynoszącą 38,23, a limit miejsc na obu aplikacjach został wyczerpany po przyjęciu osób znajdujących się wyżej na liście klasyfikacyjnej.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, kluczowe znaczenie w sprawie ma wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy, który należy interpretować z uwzględnieniem art. 25 ust. 5 stanowiącego, że w oparciu o opinie i oceny patrona każdej z praktyk, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Zgodnie z literalną wykładnią art. 26 ust. 3 winien być rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa wyliczona zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy). Inna interpretacja czyniłaby ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową. Wskazuje na to wykładnia systemowa, zgodnie z którą treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności znajdujących się w tym samym akcie prawnym. Za takim stanowiskiem przemawia również wykładnia celowościowa omawianego przepisu, bowiem w myśl art. 52 pkt 2 ustawy Minister Sprawiedliwości określa w drodze rozporządzenia m. in. sposób ustalenia systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji mając na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy kandydata, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w trakcie praktyk. Natomiast jej zobiektywizowaniu oceny dokonanej przez patrona praktyki służy łączna ocena wszystkich praktyk dokonywana przez patrona koordynatora w postaci średniej arytmetycznej.
Minister Sprawiedliwości stwierdził ponadto, że ani ustawa, ani rozporządzenie nie zawierają uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od rozstrzygnięć komisji, o której mowa w rozporządzeniu, ani też od ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. W postępowaniu związanym z naborem na aplikacje sędziowską albo prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, który nie przeprowadza egzaminów i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Do jego kompetencji należy wyłącznie dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej na podstawie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk. Minister Sprawiedliwości w toku postępowania odwoławczego może poprawiać błędy rachunkowe oraz weryfikować zgodność formalną ocen wystawionych przez komisję, a także ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, np. razie błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską pomimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej. Minister nie ma, podobnie jak Dyrektor Krajowej Szkoły, uprawnień do merytorycznego podważania ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki. Badając niniejszą sprawę Minister Sprawiedliwości nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję; nie stwierdzono również innych uchybień ani naruszeń prawa.
Na decyzję Ministra Sprawiedliwości K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy poprzez błędną ich wykładnię, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i jedna ocena łączna, będąca średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk, podczas gdy prawidłową jest interpretacja, że o kolejności takiej decyduje suma wszystkich uzyskanych ocen, zarówno z praktyk, jak i sprawdzianów. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że użyte przez ustawodawcę w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy słowo "łączna" oznacza zgodnie z definicją słownikową "powstałą z połączenia, tworzącą sumę czegoś". Zwrot ten w żadnym wypadku nie może oznaczać średniej arytmetycznej, gdyż słowo "łączna" wyklucza wprost możliwość zastosowania średniej arytmetycznej, zaś ustawodawca nigdzie nie wspomina o uśrednieniu ocen uzyskanych przez aplikanta z poszczególnych praktyk. Dyrektor Szkoły nie miał delegacji ustawowej do określenia sposobu obliczania punktów z praktyk, co uczynił w § 29 zarządzenia nr 131/2010 z dnia 19 listopada 2010 r. Zdaniem skarżącego, art. 26 ust. 3 ustawy nakazuje, aby przy ustalaniu listy brać pod uwagę oceny z poszczególnych praktyk, a nie łączną ocenę patrona koordynatora.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest sposób ustalania liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, od których zależy jego miejsce na liście klasyfikacyjnej. W ocenie Sądu, podana przez skarżącego interpretacja przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, iż końcowa liczba punktów jest sumą ocen z wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk jest nieprawidłowa. Chociaż przepis art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury mówi o sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej, to jednak, jak trafnie zauważa Minister Sprawiedliwości dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy nie można pominąć treści art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zatem w takiej sytuacji, kiedy wykładnia literalna nie pozwala ustalić jednoznacznego brzmienia normy prawnej, należy posłużyć się wykładnią systemową, według której treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności zawartych w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy daje podstawę do uznania, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk (łącznej oceny dokonanej przez patrona koordynatora). W ocenie Sądu, także wykładnia celowościowa przemawia za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy upoważniającym Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji stanowi, iż winien on mieć na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają zarówno sprawdzian stanowiący formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującej wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych jak i umiejętność jej stosowania nabytą w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem Sądu przyjęcie, iż "łączna ocena" jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk jest prawidłowa, bowiem taka ocena jest najbardziej miarodajna, obiektywna i sprawiedliwa, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, to właśnie przepisy ustawowe, w tym w szczególności art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy były, zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, podstawą określenia jego miejsca na liście klasyfikacyjnej, nie zaś kwestionowany przez niego § 29 zarządzenia nr 131/2010 Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 19 listopada 2010 r.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. T., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok w całości zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury poprzez jego błędną interpretację, polegającą na uznaniu, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta w toku aplikacji ogólnej ze wszystkich sprawdzianów oraz średniej arytmetycznej z praktyk, podczas gdy zgodnie z prawidłową interpretacją przedmiotowego przepisu, o kolejności na tej liście decyduje suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, który to przepis winny być interpretowany łącznie z;
2) naruszenie art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że dla potrzeb art. 26 ust. 3 tej ustawy ocena z praktyk jest oceną łączną w postaci średniej arytmetycznej z poszczególnych praktyk, wystawianą przez patrona koordynatora, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż sposób liczenia punktów z praktyk reguluje w sposób wyczerpujący art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a nawet gdyby miał on zastosowanie, to nie mówi o ocenie będącej średnią arytmetyczną, ale o ocenie łącznej z praktyk, który to zwrot zgodnie z regułami języka polskiego oznacza sumę ocen ze wszystkich praktyk, nie zaś średnią arytmetyczną;
3) § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. 2009, nr 107, poz. 895), dalej "rozporządzenie"), poprzez jego błędną interpretację, polegającą na uznaniu, punkty uzyskane przez aplikanta ze wszystkich praktyk są średnią arytmetyczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje na obowiązek zsumowania punktów z każdej praktyki w celu ustalenia listy kwalifikacyjnej, zgodnie bowiem z tym przepisem "punkty i uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów, o których mowa w §7 ust. 4.".
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty (art. 188 P.p.s.a.), ponadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej skarżący powtórzył argumentację przytoczoną w skardze akcentując stanowisko, iż przepis art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie wymaga wykładni, gdyż już przy zastosowaniu wykładni językowej prowadzi do jednoznacznego wniosku że o kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma wszystkich uzyskanych ocen, zarówno z praktyk, jak i sprawdzianów. Określenie "suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk" jest jednoznaczne i nakazuje dodać wszystkie punkty z poszczególnych sprawdzianów i praktyk przewidzianych w programie aplikacji.
Niesłusznym jest sięganie do art. 25 ust. 5 ustawy w celu uzasadnienia zastosowania średniej zamiast sumy ocen ze wszystkich praktyk. Końcowa opinia patrona koordynatora z art. 25 ust. jest tylko wyrazem jego zaangażowania w nadzór nad przebiegiem aplikacji w stosunku do danego aplikanta jako całościowa ocena jego pracy na praktykach. Nie ma ona natomiast żadnego znaczenia dla ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej, gdyż zasady jej sporządzania reguluje art. 26 ust. 3, który posługuje się zwrotem "suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk", nie budzącym w języku polskim żadnych wątpliwości. Poza tym w żadnym przepisie ustawy ani rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. nie ma mowy o średniej arytmetycznej ocenie z praktyk, a jedynie o "łącznej ocenie przebiegu wszystkich praktyk". Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, na który powołuje się Sąd I instancji, mówi o ocenach wystawianych przez patronów praktyk, a nie przez patrona koordynatora, który nad żadną konkretną praktyką aplikanta nie sprawuje patronatu, a tylko nad ich całością. Poza tym "łączna ocena" z praktyk, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy winna być rozumiana zgodnie ze znaczeniem słowa "łączny" w języku polskim. Oznacza ono: "powstały z połączenia, tworzący sumę czegoś" (Słownik języka polskiego PWN online, http://sjp.pwn.pl).
Skarżący powołał się ponadto na uzasadnienie projektu ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a także na uzasadnienie projektu rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w którym podano, że: "Oceny przebiegu poszczególnych praktyk będzie dokonywał patron w systemie punktowym i wraz ze zwięzłym pisemnym uzasadnieniem przekazywał patronowi koordynatorowi. W oparciu o te opinie patron koordynator będzie sporządzał opinię końcową obejmującą ocenę wszystkich praktyk, w których uczestniczył aplikant. Punkty uzyskane przez aplikanta z wszystkich praktyk będą sumowane z punktami uzyskanymi przez niego ze sprawdzianów. Suma wspomnianych punktów będzie zaś decydowała o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej.". Tak też myśleli aplikanci, do momentu gdy emailem z 9 listopada 2010 r. (w ostatnim miesiącu aplikacji ogólnej) zostali poinformowani przez Krajową Szkołę, że: "O kolejności miejsca na liście kwalifikacyjnej aplikantów - a w konsekwencji o dalszym kontynuowaniu szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej - decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Łączna ocena będzie obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę z przebiegu wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Ocena łączna wystawiona przez patrona koordynatora, będzie średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Zatem o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów zadecyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i jedna łączna ocena wystawiona przez patrona koordynatora z przebiegu wszystkich odbytych praktyk w czasie aplikacji ogólnej.". Zdaniem skarżącego, brak jest podstaw prawnych dla formułowania tego rodzaju wytycznych. Wytyczne te zostały przekazane na podstawie zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły nr 131/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad odbywania praktyk przez aplikantów aplikacji sędziowskiej, prokuratorskiej oraz ogólnej. Prowadzi to do wniosku, że o miejscu aplikantów na liście klasyfikacyjnej decydowały nie przepisy ustawy, a swoista, nie będąca źródłem powszechnie obowiązującego prawa, regulacja w postaci "wytycznych" Dyrektora Krajowej Szkoły.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192) oraz w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). To według tych uregulowań należy oceniać prawidłowość wykładni przepisu art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. W szczególności ustalenia wymaga określony w art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy sposób ustalenia liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, decydujących o jego miejscu na liście klasyfikacyjnej.
Analiza treści art. 26 ust. 3 zd. 1 prowadzi do wniosku, iż znaczenie tego przepisu uzyskane na gruncie wykładni językowej nie budzi najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych. Sformułowanie jest jasne i jednoznaczne: o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Użyta w redakcji tego przepisu koniunkcja przesłanek, jakie ma spełnić aplikant ("suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk"), nie może być inaczej rozumiana na gruncie reguł wykładni językowej. Nie było więc potrzeby dokonywania wykładni systemowej i celowościowej omawianego przepisu. Nadto systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy, do której odwołał się organ odwoławczy i Sąd I instancji wywodząc, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2, jest błędna. Za takim sposobem obliczania sumy punktów nie może przemawiać treść § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., ponieważ przepisy rozporządzenia nie mogą zmieniać znaczenia przepisów ustawowych, co nie budzi najmniejszych wątpliwości zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto - wbrew twierdzeniu Sądu I instancji - za taką metodą ustalania ocen nie może przemawiać treść art. 52 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia wykonawczego. Zakres oraz szczegółowa treść upoważnienia dla Ministra, w szczególności konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów, nie oznacza, że Minister miał obowiązek określić taki system umieszczania aplikantów na liście klasyfikacyjnej, jaki został wywiedziony przez organ i Sąd I instancji. Rozwiązania normatywne ustanowione przez Ministra nie mogą pozostawać w sprzeczności z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie, gdyż godziłoby to w podstawowe zasady stanowienia aktów wykonawczych.
Należy ponadto podkreślić, że przeciwko ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przemawia także przytoczone w skardze kasacyjnej uzasadnienie projektu ustawy o Krajowej Szkole oraz projektu rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r., jak i względy wykładni historycznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyczyną nowelizacji ustawy dokonanej nowelą z dnia 18 sierpnia 2011 r. była chęć zmiany kryteriów decydujących o kolejności miejsc na liście klasyfikacyjnej aplikantów. Gdyby zasady liczenia punktów przyjęte przez Sąd I instancji wynikały z pierwotnego brzmienia art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy, to nie byłoby potrzeby nowelizowania tego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając wyrokiem z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2010/11 (dostępny w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) skargę kasacyjną wniesioną w analogicznej sprawie podkreślił, że "W praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie, co silnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od samego początku jego istnienia, obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia nie można domniemywać, gdyż godzi to w bezpieczeństwo obrotu prawnego. System obowiązujących przepisów prawnych winien być czytelny dla jednostki, tak aby mogła ona racjonalnie pokierować swym postępowaniem. W szczególności nie można obciążać jej sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku, jeżeli obowiązek wprost wypływający z przepisu prawa – w tym wypadku z art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole – został sformułowany inaczej. Organy władzy, w tym organy administracji publicznej nie mogą bowiem obarczać jednostki skutkami popełnionych przez siebie błędów, np. w procesie legislacyjnym.". Powyższe uwagi w pełni odnoszą się do niniejszej sprawy.
Z przedstawionych względów, a także biorąc pod uwagę, że w toku postępowania kasacyjnego nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracyjnych obu instancji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 193 powołanej ustawy, uwzględniając nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika procesowego skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło