I OZ 339/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 332/11 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 332/11 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wezwał J. S. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Na to zarządzenie J. S. złożył zażalenie, podnosząc, że jest rencistą o dochodach w wysokości 950 zł, wobec czego nie stać go na poniesienie kosztów wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 214 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Stosownie zaś do art. 220 § 1 tej ustawy, Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy). Natomiast w myśl art. 230 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 powołanej ustawy). Pismami zaś, o których mowa w art. 230 § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania – art. 230 § 2 ustawy. Przepis art. 233 wskazanej wyżej ustawy zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. W niniejszej sprawie J. S. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Znajduje zatem zastosowanie § 2 ust. 1 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia. A zatem, wysokość wpisu została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Należy podkreślić, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości wydania zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2011 r. przez Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Odrębną kwestię stanowi możliwość przyznania stronie prawa pomocy. W myśl art. 243 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Składa się go na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, o czym stanowi art. 252 § 2 wskazanej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast § 3 powołanego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, instytucja "prawa pomocy" ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie, jak wynika z treści złożonego zażalenia, skarżący podnosi, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu. Może zatem złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym składając taki wniosek zobowiązany jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Natomiast z punktu widzenia przepisu art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy, a dopiero w zażaleniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną, zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.