I OZ 804/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/11 o odmowie sprostowania uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 sierpnia 2011 r. II SAB/Bk 38/11 w sprawie ze skargi J.W. na bezczynność Wójta gminy N. w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r. II SAB/Bk 38/11 przyznał J.W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pkt. 1) oraz odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt 2). Pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. J.W. złożyła wniosek o sprostowanie pomyłki rachunkowej w uzasadnieniu powyższego postanowienia. Skarżąca nie zgodziła się z stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu postanowienia, że wydatki poniesione przez nią w czerwcu 2011 r. wynoszą 1.002, 91 zł i są mniejsze od poniesionych w maju 2011 r. o około 2.000 zł. Przedstawiła wyliczenia wywodząc, iż Sąd błędnie zinterpretował jej stanowisko zawarte w sprzeciwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/11 odmówił sprostowania uzasadnienia ww. postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 156 § 1 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.). wskazał, iż skarżąca kwestionuje sposób ustalenia przez Sąd, dla potrzeb postępowania o przyznanie prawa pomocy, wysokości jej wydatków, zaś takie żądanie nie mieści się w granicach sprostowania błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podał, iż w kwestionowanym postanowieniu z dnia sierpnia 2011 r. Sąd przyjął, że "Wykazane w sprzeciwie wydatki za czerwiec 2011 r. wynoszą 1.002,91 zł i są mniejsze od wydatków poniesionych w maju 2011 r. o około 2.000 zł" (k. 58). Tymczasem J.W. we wniosku o sprostowanie wskazuje, że kwota 1.002, 91 zł wykazana w sprzeciwie jest różnicą wyższych kosztów w m-cu czerwcu 2011 r. w porównaniu z m-cem majem 2011 r. w odniesieniu do konkretnych tytułów wydatków" (k. 62). Co do kwoty 2.000 zł oraz 1.002, 91 zł występuje zatem różnica ocen między Sądem a skarżącą, w szczególności czy kwota 1.002, 91 zł stanowi wydatki za czerwiec 2011 r. czy też różnicę z wydatkami w miesiącu maju 2011 r. Przyjęcie jednego z tych stanowisk stanowi wynik oceny przesłanki merytorycznej w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, a nie błąd rachunkowy, który mógłby zostać wyeliminowany drogą sprostowania. Wynik tej oceny ma zatem znaczenie dla orzeczenia o zasadności żądania skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem sprostowanie uzasadnienia nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.W., która zarzuciła, że utrzymanie w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nieprawdziwych (w jej ocenie ) informacji o jej sytuacji finansowej i rodzinnej stanowi naruszenie dóbr osobistych. Poza tym, podniosła szereg argumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej oraz zakwestionowała ustalenia Sądu, które legły u podstaw postanowienia z dnia 9 sierpnia 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 156 § 1 P.p.s.a., Sąd może z urzędu sprostować w postanowieniu niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Przepisy te należy stosować odpowiednio do postanowień (art. 166 P.p.s.a.). Przepis art. 156 § 1 P.p.s.a. ma takie samo brzmienie jak art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43 poz. 296 ze zm.). Pozwala to przyjąć, iż w przedmiotowej sprawie aktualność zachowują poglądy dotyczące wniosku o sprostowanie wyroku (postanowienia), wypracowane w doktrynie i orzecznictwie na tle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r. sygn. akt FSK 767/04 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym wyjaśnić należy, że pod pojęciem "oczywistej omyłki" nie należy rozumieć przeoczenia, jakiego Sąd się dopuścił przy rozstrzygnięciu sporu, czy żądania strony. Nie podlega więc sprostowaniu mylne ustalenie faktu, chociażby zostało ono spowodowane przeoczeniem. Żądanie sprostowania takiego uchybienia procesowego nie może być w żadnym wypadku uważane za żądanie sprostowania oczywistej omyłki, lecz jest żądaniem ponownego rozpoznania sprawy i zmiany orzeczenia (por. Kodeks postępowania cywilnego - Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2001 r., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1976 r., II CZ 97/76). Z kolei, błędem rachunkowym jest błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych, a w szczególności błędne zsumowanie lub odjęcie poszczególnych pozycji (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Błąd ten dotyczy zatem takich działań, które odbywają się na niekwestionowanych wartościach (sumach, liczbach), a jedynie ich wynik jest skutkiem nieprawidłowych obliczeń. Oznacza to, że do tej kategorii błędów nie można zaliczyć dokonanych przez Sąd ustaleń w zakresie dochodów i wydatków strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, takiego rodzaju ustaleniom, nawet jeżeli wynikałby z błędnej oceny sytuacji majątkowej strony, nie można przypisach charakteru oczywistej omyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji odmawiając skarżącej uwzględnienia jej wniosku o sprostowanie uzasadnienia trafnie wskazał, że jej żądanie nie mieści się w granicach art. 156 § 1 P.p.s.a., gdyż do błędów pisarskich albo rachunkowych lub innej oczywiste omyłki nie można zaliczyć dokonanej przez Sąd oceny faktycznej i prawnej sytuacji osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Z kolei, strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także z możliwością dokonania jej oceny przez Sąd orzekający w tej sprawie. Jeżeli zaś strona skarżąca nie zgadza się z oceną Sądu lub jej podstawami faktycznymi, to ustalenia te mogę być przez nią kwestionowane wyłącznie w drodze zażalenia na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. W tej sytuacji dokonanie przez Sąd ustaleń, które w stosownym trybie nie zostały zakwestionowane, nie może być traktowane jako naruszenie dóbr osobistych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.