I OZ 709/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.Z. i A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt. II SA/Gl 164/11 o odmowie zmiany postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 164/11 w sprawie ze skargi H.Z. i A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 31 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt. II SA/Gl 164/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił H.Z. i A.Z. zmiany postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 maja 2011 r. mocą którego zwolniono skarżących od kosztów sądowych i oddalono wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd wojewódzki podał, że postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 164/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżących H.Z. a.Z. z wpisu od skargi i oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący nie wnieśli w ustawowym terminie sprzeciwu od tego postanowienia. Składając zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 6 lipca 2011 r. oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponownie zwrócili się oni o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w jego ocenie wniosek złożony przez skarżących należało potraktować jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 maja 2011 r. Sąd I instancji wskazał, że z treści druku urzędowego formularza wynika, iż Henryk i Artur Zasępa prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 105 m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 17 arów oraz działka przydomowa o pow. 684 m2. Źródłem utrzymania się wnioskodawców jest emerytura H.Z. uzyskiwana w kwocie 983 zł brutto miesięcznie, natomiast A.Z. nie otrzymuje stałego dochodu, otrzymując jedynie wynagrodzenie ze prace dorywcze wykonywane w sezonie budowlanym. Obecnie A.Z. nie pracuje zarobkowo, bowiem z uwagi na chorobę ojca pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że w niniejszej sprawie nie została przez skarżących wykazana zmiana okoliczności, która wpływałaby w istotny sposób na sytuację materialną strony. W ocenie Sądu I instancji, nie można uznać za usprawiedliwione przyczyny, z powodu których skarżący A.Z. nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Biorąc pod uwagę wiek wnioskodawcy (urodzony 4 lipca 1970 r.), należy według Sądu, przypuszczać, że nie istnieją przeszkody natury osobistej bądź zdrowotnej w podjęciu przez niego pracy zarobkowej. Skarżący nie wykazał, że podejmował starania mające na celu znalezienie zatrudnienia. Sąd zwrócił uwagę, że jest pełnia sezonu budowlanego i nie powinien mieć trudności ze znalezieniem chociażby przejściowego zatrudnienia w firmie budowlanej, czy też prywatnie. Przyczyną aktualnego niepodejmowania przez niego pracy zarobkowej nie może być natomiast konieczność sprawowania opieki nad chorym ojcem, tym bardziej, że z załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy kserokopii orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 18 lipca 2011 r. wynika, że Henryk Zasępa nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki czy pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli H. i A.Z., nie podnosząc jednak zarzutu naruszenia żadnego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż postanowienia w przedmiocie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które, zgodnie z art. 165 P.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zastosował art. 165 P.p.s.a. i wniosek H. i A.Z. z dnia 6 lipca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 maja 2011 r. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał jej wcześniejszy wniosek. Wnioskodawcy nie wskazali istotnych nowych okoliczności, dotyczących ich sytuacji majątkowej, które przemawiałyby za przyznaniem im prawa pomocy, podobne argumenty zawarli również w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem Sąd I instancji zasadnie uznał, iż przedstawione przez stronę argumenty, nie stanowią zmiany okoliczności, która uzasadniałaby zmianę rozstrzygnięcia. Ponadto podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.