II GZ 513/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 900/11 w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 27 września 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 900/11, odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. J. W. w dniu [...] maja 2011 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po jego rozpoznaniu referendarz sądowy postanowieniem z 8 lipca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając sprzeciw od powyższego postanowienia odmówił przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji dokonując analizy wniosku J. W. przy uwzględnieniu obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w tym postępowaniu (wpis sądowy od skargi w kwocie 125 zł) uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem, gdyż skarżący posiada dostateczne środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego. Wskazano, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, utrzymującą się ze świadczenia rentowego w wysokości [...] złotych. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia skarżącego wynika też, że skarżący posiada zdeponowane na rachunku bankowym oszczędności w wysokości ponad [...] złotych. Dodatkowo, syn skarżącego D. W. ustanowił na rzecz rodziców J. i B. W. bezpłatną, dożywotnią służebność mieszkania z ogrzewaniem, oświetleniem, wodą oraz wyżywienie "przy wspólnym stole" (akt notarialny z [...] grudnia 2008 r., k. 32-34 akt administracyjnych). W ocenie Sądu dochód z renty w zupełności wystarcza na pokrycie wskazanych przez skarżącego kosztów koniecznego utrzymania, gdyż koszty te nie dorównują uzyskiwanym dochodom. Zdaniem Sądu, wysokość oszczędności skarżącego oraz ponoszone przez niego wydatki nie uzasadniały przyznania prawa pomocy. J. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że posiadane na rachunku środki podejmuje sukcesywnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych i opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, wykupem lekarstw, leczeniem a także nagłymi nieprzewidzianymi wypadkami, uzupełniając tymi oszczędnościami braki finansowe. Skarżący wskazując na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje podkreślił, że pokrycie wpisu sądowego z posiadanych oszczędności całkowicie pogorszy jego sytuację materialną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że Sąd udzieli wnioskującemu prawa pomocy w sytuacji, w której wykaże on brak środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a - zgodnie z treścią § 3 tego przepisu - prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z punktu widzenia art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a., Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki skarżącego ale również jego stan majątkowy. W świetle powołanych uregulowań stronę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z analizy akt sprawy nie można wyprowadzić wniosku, aby J. W. nie był w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi w wysokości 125 zł bez takowego uszczerbku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżącemu na podstawie umowy dożywocia przysługuje bezpłatna, dożywotnia służebność mieszkania wraz z ogrzewaniem, oświetleniem, wodą oraz wyżywieniem, ustanowiona na rzecz J. i B. W. przez ich syna – D. W. aktem notarialnym z [...] grudnia 2008 r. Skarżący nie jest zatem zobowiązany do ponoszenia kosztów eksploatacji mieszkania, albowiem obowiązek ten na podstawie powołanej umowy, spoczywa na D. W. Jednocześnie, jak wynika ze złożonych przez skarżącego oświadczeń, dochód z renty jego żony B. W. wystarcza na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania rodziny skarżącego, albowiem koszty te nie dorównują uzyskiwanym przez skarżącego i jego małżonkę dochodom. Podkreślenia wymaga również, że w piśmie złożonym 29 czerwca 2011 r., (k. 35-36 akt sądowych) J. W. podał, że posiada zdeponowane na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości [...] zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które pozwalałby Sądowi pierwszej instancji uznać, że uiszczenie wpisu od skargi spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W sytuacji gdy uzyskiwane przez skarżącego dochody oraz posiadane na rachunku bankowym oszczędności nie są w całości pożytkowane na bieżące wydatki, uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Należało zatem uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.