I SA/Wa 526/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L., Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] września 1973 r., nr [...] i umorzył postępowanie przed Ministrem Infrastruktury. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Orzeczeniem z dnia [...] września 1973 r. Prezydium Rady Narodowej m. L. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2 oznaczonej jako dz. nr [...], stanowiącej własność M. P. i orzekło o przyznaniu odszkodowania za przedmiotowy grunt. Wnioskiem z dnia 14 października 2009 r. następca prawny byłej właścicielki – M. P. wystąpiła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1973 r. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia i wskazał, że organ je wydający nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które to naruszenie pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Na skutek wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił decyzję z dnia [...] października 2010 r. i umorzył postępowanie przed tym organem. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1973 r. wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 14 ww. ustawy organem właściwym w sprawie orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu był w I instancji organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Odwołanie od decyzji wydanej przez ten organ rozpatrywała Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Ustalając obecnie organ właściwy do rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez już nieistniejący organ, jakim było prezydium rady narodowej, należało ustalić organ, który aktualnie jest właściwy w sprawach dotyczących wywłaszczenia w I instancji. I tak zgodnie z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej "ugn"), sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia od decyzji wydanych w tym przedmiocie przez starostę jest wojewoda. Tym samym organ uznał, że skoro kompetencje Prezydium Rady Narodowej w L. w zakresie wywłaszczania nieruchomości i przyznania odszkodowania przejął obecnie starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1973 r. jest wojewoda. Skoro zatem z powodu niewłaściwości Ministra Infrastruktury postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, należało uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2010 r. i umorzyć postępowanie przed tym organem. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. P. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na fakt, że w przypadku umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, przedsiębiorca, który jest obecnie użytkownikiem wieczystym nieruchomości stanowiącej uprzednio własność poprzednika prawnego skarżącej, będzie mógł nabyć tę nieruchomość, a sama skarżąca bezpowrotnie utraci możliwość jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazał, że umorzenie postępowania przed Ministrem Infrastruktury oznacza jedynie, że sprawa zostanie przekazana do Wojewody L., który rozpatrzy wniosek skarżącej z dnia 14 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.")). Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 kpa organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obciążona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Organ ma obowiązek badać swoją właściwość rzeczową, miejscową i instancyjną na każdym etapie postępowania. Obowiązek przestrzegania właściwości przez organ rozciąga się na postępowanie I instancji oraz postępowanie odwoławcze i obejmuje zarówno tryb zwyczajny postępowania administracyjnego, jak i tryby nadzwyczajne, stosowane w celu weryfikacji decyzji. Stosownie z kolei do treści art. 65 § 1 kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. W obecnym brzmieniu powołany przepis obliguje jednocześnie organ do zawiadomienia wnoszącego podanie o jego przekazaniu do organu właściwego. Jak wskazano już powyżej, organ swoją właściwość obowiązany jest badać w każdym stadium postępowania. Jeżeli stwierdzi swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, umarza je jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa, a sam wniosek przekazuje do załatwienia organowi właściwemu, zgodnie z art. 65 § 1 kpa. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest bowiem postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2470/00 Lex nr 81745). W sytuacji jednak, gdy organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest właściwy w rozumieniu art. 157 § 1 kpa i niewłaściwość tę dostrzegł rozpoznając wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 kpa, a sprawę rozpoznał merytorycznie, powinien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tzn. uchylić swoją decyzję i umorzyć postępowanie, w uzasadnieniu wyjaśniając przyczyny takiego rozstrzygnięcia i wskazując organ właściwy, jak wymaga tego art. 107 § 3 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2000 r., sygn. akt I SA 242/99 Lex nr 77615). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro Minister Infrastruktury, orzekając jako organ II instancji, uznał się za organ niewłaściwy w sprawie, to obowiązany był uchylić uprzednio wydaną przez siebie merytoryczną decyzję z dnia [...] października 2010 r. i umorzyć postępowanie, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, co w niniejszej sprawie uczynił. Mając powyższe na uwadze za nietrafny należy uznać zarzut skargi dotyczący uznania się przez Ministra Infrastruktury organem niewłaściwym dopiero na etapie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy wcześniej nie było to kwestionowane. Jak już wskazano, organ zobligowany jest badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania, również prowadzonego w II instancji. Ponadto nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że umorzenie postępowania przez Ministrem Infrastruktury w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej kończy postępowanie w sprawie i zamknie jej bezpowrotnie prawo do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Wniosek skarżącej z dnia 14 października 2009 r. zostanie bowiem obecnie przekazany do rozpoznania organowi właściwemu, który wyda w sprawie merytoryczną decyzję. Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości, wynikającej z naruszenia przepisów o właściwości, kończy postępowanie administracyjne bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak tylko przed organem niewłaściwym. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.