II SA/Wa 345/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie oceny ogólnego wyniku studiów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza bezskuteczność czynności polegającej na poprawieniu uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie egzaminu magisterskiego P. L., w zakresie ogólnego wyniku studiów, 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 4. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego P. L. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Rektor Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 207 ust. 1, art. 160 ust. 1, art. 167 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późń. zm.) oraz § 39 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] po rozpoznaniu odwołania P. L. od decyzji Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r. stwierdzającej złożenie egzaminu magisterskiego, nadanie tytułu magistra i postanawiającej wydanie dyplomu magistra, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej oceny ogólnego wyniku studiów do wpisania na dyplomie i orzekł, że ogólny wynik studiów (do wpisania na dyplomie) wynosi 3 + (dostateczny +) W uzasadnieniu decyzji podano, iż dnia [...] października 2009 r. P. L. złożył przed Komisją Egzaminacyjną Wydziału [...] Uniwersytetu [...] egzamin magisterski z wynikiem 5 (bdb). Biorąc pod uwagę średnią ocenę ze studiów (3,19), ocenę pracy magisterskiej (5,0), ocenę z egzaminu magisterskiego (5,0), Komisja Egzaminacyjna nadała wymienionemu tytuł magistra, zaś ogólny wynik studiów (do wpisania na dyplomie) wyniósł 4 (dobry). W decyzji tej podstawę obliczenia ostatecznego wyniku studiów stanowiły przepisy § 47 ust. 2 i 3 Regulaminu Studiów w [...], uchwalonego przez Senat w dniu 20 maja 1992 r., ustalające, że wynik studiów stanowi sumę: ½ oceny średniej arytmetycznej studiów oraz ¼ oceny pracy magisterskiej i ¼ oceny egzaminu magisterskiego. Jednakże, w ocenie Rektora [...], Regulamin Studiów z 1992 r. nie mógł być wobec P. L. zastosowany. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. został on skreślony z listy studentów V roku Wydziału [...], z powodu niezłożenia w terminie egzaminu dyplomowego (na podstawie art. 190 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i § 30 ust. 8 pkt b Regulaminu Studiów na [...] uchwalonego uchwałą nr 142 Senatu [...] z dnia 18 października 2006 r.). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prorektora ds. studenckich dnia [...] lutego 2009 r. i wymieniony utracił prawa studenckie. Po skreśleniu, wznowił studia na dzień obrony w celu złożenia egzaminu magisterskiego i uzyskania dyplomu ukończenia studiów. Dlatego zastosowanie miały przepisy Regulaminu Studiów na [...] uchwalonego dnia 18 października 2006 r., który określił w § 39 ust. 1 i 2, iż wynik studiów stanowi suma: 0,7 średniej oceny studiów, 0,2 oceny pracy dyplomowej i 0,1 oceny egzaminu dyplomowego. Ostateczny więc wynik do wpisania na dyplomie powinien wynosić dostateczny plus. Organ wskazał, iż z treści § 2 ust. 3 uchwały nr 142 Senatu [...] z dnia 18 października 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], który brzmi: "osoby, które w dniu 1 października 2007 r. mają absolutorium, ale nie przystąpiły jeszcze do egzaminu magisterskiego (licencjackiego) kończą studia na zasadach określonych w Rozdziale X Regulaminu Studiów w [...], uchwalonego przez Senat w dniu 20 maja 1992 r.", wynika wprost, że "stare" korzystniejsze zasady obliczania oceny do wpisania na dyplomie dotyczą tylko tych osób, które w dniu 1 października 2007 r., tj. w dacie wejścia w życie "nowego" Regulaminu Studiów miały absolutorium i po tej dacie nie były skreślone ze studiów, tj. kontynuują studia. W dniu 1 października 2007 r. P. L. nie miał absolutorium i dlatego wobec niego nie miał zastosowania Regulamin Studiów z 1992 r., lecz Regulamin Studiów z 2006 r. Takie same zasady obliczania ostatecznego wyniku studiów Uniwersytet [...] stosuje do wszystkich studentów, którzy po dniu 1 października 2007 r. zostali skreśleni z listy studentów. Zasady Studiowania na [...] na kierunku [...] nie mogą i nie są sprzeczne z Regulaminem Studiów na Uniwersytecie [...], a jedynie się uzupełniają. Regulamin Studiów w § 3 ust. 2 pkt e) przekazuje uprawnienia Radzie Wydziału do określania zasad wznawiania studiów, ale nie do zasad obliczania ostatecznego wyniku studiów. Zasady obliczania ostatecznego wyniku studiów są bezwzględnie obowiązujące i wynikają bezpośrednio z Regulaminu Studiów. Ponadto w Zasadach Studiowania powtórzony został przepis wynikający z uchwały nr 142 Senatu z dnia 18 października 2006 r., że jedynie osoby, które miały w dniu 1 października 2007 r. absolutorium, a nie przystąpiły do egzaminu magisterskiego kończą studia na zasadach określonych w "starym" Regulaminie. Wskazano, iż decyzja administracyjna z dnia [...] października 2009 r., będąca uchwałą komisji egzaminacyjnej, stwierdzająca złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiająca o wydaniu dyplomu składała się z następujących elementów (części), tj. złożenia egzaminu magisterskiego, nadania tytułu magistra oraz ustalenia ogólnego wyniku studiów (do wpisania na dyplomie). Cześć decyzji dotycząca ogólnego wyniku studiów (do wpisania na dyplomie) została podjęta w sposób sprzeczny z Regulaminem Studiów z 2006 r., tj. na starym druku protokołu egzaminu magisterskiego, a jeden z członków komisji egzaminacyjnej w tej części skorygował decyzję samodzielnie, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a. Z uwagi na powyższe błędy zaszła konieczność uchylenia decyzji w części dotyczącej ogólnego wyniku studiów (do wpisania na dyplomie) i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. ustalenie ogólnego wyniku studiów zgodnie z mającym zastosowanie w tej sprawie Regulaminem Studiów w UW z 2006 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił jej rażące naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym: – art. 127 § 1 k.p.a. – poprzez nierozpatrzenie wniesionego przez skarżącego dnia 1 kwietnia 2010 r. odwołania od wyraźnie oznaczonej decyzji administracyjnej, tj. decyzji zmieniającej decyzję komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r. (z uwagi na brak przestrzegania przez stronę przeciwną procedur administracyjnych przy jej wydawaniu, skarżący nie był i nie jest w stanie – bez własnej winy – precyzyjnie wskazać jej: numeru, daty wydania, czy organu wydającego); – art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. – poprzez uchylenie w postępowaniu odwoławczym – de facto z urzędu – części decyzji, od której skarżący nie składał odwołania, tj. od ostatecznej decyzji komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r.; – art. 139 k.p.a. – poprzez wydanie – wbrew zakazowi reformationis in peius – decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, tj. uchylenie w następstwie wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzji z dnia [...] października 2009 r. w części określającej ocenę ogólnego wyniku studiów na 4 (dobry) i orzeczenie ogólnego wyniku studiów na 3+ (dostateczny plus); – art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 9 k.p.a. – poprzez wydanie decyzji administracyjnej niezawierającej istotnych elementów formalnych, jakie w myśl przywołanego przepisu winna ona posiadać, niezapewnienie skarżącemu dostatecznego udziału w postępowaniu oraz nienależyte informowanie o jego przebiegu, przejawiających się m.in. w tym, iż skarżący – bez własnej winy –pomimo przeprowadzenia przez organ postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej, nadal nie posiada wiedzy, w jakim trybie organ administracyjny orzekł o uchyleniu niezaskarżonej, a ponadto ostatecznej decyzji administracyjnej, nie posiada wiedzy kto, kiedy i w jakim trybie wydał decyzję, od której skarżący złożył odwołanie pismem z dnia 1 kwietnia 2010 r., a z uwagi na nieustosunkowanie się przez stronę przeciwną do większości sformułowanych tam zarzutów, również które fakty organ uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, a którym odmówił wiarygodności oraz na jakiej podstawie odstąpił od stosowania licznych przepisów k.p.a. podczas załatwiania sprawy; – art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, tj. wybiórcze zastosowanie przepisów wewnętrznych aktów prawnych regulujących zasady studiowania na Uniwersytecie [...] oraz [...] – nieuwzględnienie całokształtu przepisów regulujących powyższe kwestie, pomijając przy tym szereg norm prawnych działających na korzyść skarżącego, a tym samym wydanie arbitralnej decyzji godzącej w jego interesy. W szczególności strona przeciwna, wydając decyzję z dnia [...] października 2010 r., naruszyła: 1) § 2 ust. 2 uchwały nr 142 Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 18 października 2006 r. w sprawie uchwalania regulaminu studiów na [...], poprzez jego całkowite pominięcie zarówno przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, jak i zmienianiu decyzji z dnia [...] października 2009 r. przywołanego przepisu o charakterze przejściowym, którego treść w pełni uprawniała skarżącego do tego, aby obliczenie w jego przypadku oceny końcowej ze studiów odbyło się w sposób, w jaki dokonała tego komisja egzaminacyjna dnia [...] października 2009 r., 2) § 8 ust. 8 zd. 1 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], w zw. z art. 12 ust. 6 uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. – Zasady Studiowania na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] na kierunku {...] w roku akademickim 2006/2007, poprzez pominięcie powyższych przepisów przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji o zmianie decyzji z dnia [...] października 2009 r.; Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2010 r. wydanej w sprawie [...], a nadto rozpatrzenie możliwości uchylenia decyzji ją poprzedzającej, tj. decyzji zmieniającej ostateczną decyzję komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r., od której to decyzji w rzeczywistości wniesione zostało odwołanie z dnia 1 kwietnia 2010 r., jako decyzji oczywiście wadliwej wydanej, jak stwierdza sama strona przeciwna w uzasadnieniu do decyzji z dnia [...] października 2010 r. "z naruszeniem przepisów k.p.a." oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik procesowy Rektora Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu wskazując m.in., iż w przedmiotowej sprawie nie była wydana decyzja administracyjna dotycząca zmiany protokołu egzaminacyjnego bądź ostatecznej oceny wyniku studiów do wpisania na dyplomie, czy też zmieniającej decyzję komisji egzaminacyjnej. Zmiana ocen i wyników studiów P. L. nastąpiła w wyniku sprostowania protokołu egzaminu magisterskiego przez członka komisji egzaminacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawując sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej, sąd administracyjny stosuje, jak stanowi art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana z uwzględnieniem powyższych wskazań zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), do decyzji (...) podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie powołany przepis nie wymienia expressis verbis zdarzeń, które – jako indywidualne sprawy studentów winny być załatwione w drodze decyzji administracyjnych, do których należy odpowiednio stosować k.p.a., niemniej jednak niewątpliwie chodzi w nim o takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta (doktoranta) i – co ważne – wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Do takich orzecznictwo sądów administracyjnych zalicza w szczególności decyzję odmawiającą przyjęcia na studia wyższe, decyzję o skreśleniu z listy studentów, rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia od opłat za studia, rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu studenckiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 2521/00, Lex 54756, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 462/08, Lex 55846). Do zdarzeń niepodlegających reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego orzecznictwo zalicza natomiast ocenę egzaminatora, jako będącą jego wyłącznym atrybutem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1636/94, ONSA z. 4, poz. 176). Ustawodawca, odsyłając do odpowiedniego stosowania k.p.a., zwraca uwagę, że decyzje organów uczelni nie są takimi samymi aktami, jak decyzje podejmowane przez organy administracji publicznej. Nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie Kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji organu uczelni, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Nie można zatem podzielić stanowiska organu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż odpowiednie zastosowanie tych przepisów (k.p.a.) ma zapewnić tylko minimum procedury niezbędnej dla załatwienia sprawy przy zachowaniu specyfiki szkoły wyższej. W przedmiotowej sprawie takie błędne rozumienie zapisu art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, prowadziło do dokonania korekty decyzji komisji egzaminacyjnej zawartej w protokole egzaminu magisterskiego P. N. L. z dnia [...] października 2009 r., w zakresie dotyczącym przyjętych przez komisję egzaminacyjną zasad obliczenia wyniku studiów, skreślenia ogólnego wyniku studiów – 4,10 i wpisania w protokole oceny 3,73 skreślenia ogólnego wyniku studiów (do wpisania na dyplomie): 4 (dobry) i wpisanie 3+ (dostateczny +). W sprawie nie jest kwestionowane, że powyższe zmiany zostały dokonane przez osobę będącą członkiem komisji egzaminacyjnej, po zakończeniu egzaminu magisterskiego i ogłoszeniu zainteresowanemu jego wyników. W notatce sporządzonej na tę okoliczność dnia 22 lutego 2010 r., przedstawionej Prorektorowi ds. Studenckich Uniwersytetu [...][...] E. S. stwierdziła, iż po upływie około miesiąca (po zakończonym egzaminie) otrzymała ona z dziekanatu teczkę osobową P. L. wraz z protokołem i z pisemną prośbą o skorygowanie protokołu w ten sposób, aby średnia arytmetyczna ocen z egzaminów i zaliczeń z przedmiotów niekończących się egzaminem stanowiła 0,7 części, ocena pracy magisterskiej – 0,12 części i ocena z egzaminu magisterskiego – 0,1 części. Wskazane zasady były oparte na brzmieniu § 39 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] uchwalonym przez Senat [...] w dniu 18 października 2006 r. i pozwalały studentowi na otrzymanie dyplomu ukończenia studiów z ogólną oceną dostateczną plus. W notatce podała, iż opierając się na poglądzie dziekanatu, dokonała postulowanej korekty w protokole. Nie może budzić wątpliwości, iż dokonana w ten sposób korekta dotyczyła uchwały komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r., która – jak wynika ze sporządzonej notatki – została P. L. ogłoszona i weszła do obrotu prawnego. Jeśli organ administracji powziął wątpliwość co do zgodności z prawem decyzji ostatecznej, w części dotyczącej wyniku studiów, to zmiana uchwały mogła nastąpić jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 16 k.p.a.). Organ takiego postępowania nie podjął, natomiast wykorzystując złożony przez skarżącego środek odwoławczy, wydał decyzję w trybie zwykłym, w której w istocie zalegalizował dokonaną nieformalnie zmianę uchwały. Dlatego też Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz stwierdził bezskuteczność czynności polegającej na poprawieniu uchwały komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 w zw. z art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oparto na przepisie art. 152, zaś o kosztach postępowania rozstrzygnięto w myśl art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 powołanej wyżej ustawy.