III SA/Łd 221/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia kwoty na środkach pieniężnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...]., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej - A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą we W. kwotę 500,00 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 61, art. 63 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( tekst jedn. Nr 68, poz. 622 ze zm.) i art. 33 § 1, § 2, § 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ) Ordynacja podatkowa ( tekst. jedn. Dz.U. Nr 8/2005, poz. 60 ze zm.): 1/ dokonał zabezpieczenia kwoty 1.050.385 ( jeden milion pięćdziesiąt tysięcy trzysta osiemdziesiąt pięć) złotych na środkach pieniężnych znajdujących się na koncie dochodów budżetowych Izby Celnej w Ł., wpłaconej przez spółkę A, na podstawie decyzji organu celnego o numerach: - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] 2/ określił przybliżoną kwotę należności celnych wraz z odsetkami na 1.050.385 zł. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ I instancji wyjaśnił, iż zgłoszeniami celnymi z 2006 r. do procedury tranzytu T1 objęto tranzytem zewnętrznym towar w postaci mięsa drobiowego mrożonego bez kości. Zgodnie z treścią dokumentów głównym zobowiązanym była firma A. Przedmiotowy towar nie dotarł do urzędu celnego przeznaczenia ( został usunięty spod dozoru celnego), a zatem na podstawie art. 203 Wspólnotowego Kodeksu Celnego powstał wobec niego dług celny w przywozie. W wyniku przeprowadzonych postępowań wyjaśniających Naczelnik Urzędu I w Ł. wydał wobec głównego zobowiązanego wymienione wyżej decyzje określające kwoty długu celnego. Określone w tych decyzjach kwoty należności zostały uiszczone wraz z należnymi odsetkami ( należności główne: 865.107 zł., odsetki: 185.278 zł.). Od decyzji określających kwoty długu celnego strona wniosła odwołania, a następnie skargi do sądu. Sąd administracyjny uchylił przedmiotowe decyzje. Rozpatrując ponownie sprawy dotyczące określenia kwoty długu celnego w przywozie Naczelnik Urzędu I Celnego w Ł.oprócz głównego zobowiązanego włączył do postępowań inne osoby, które świadomie uczestniczyły w tym usunięciu. Organ celny powziął informację, że spółka A znajduje się w likwidacji. W ocenie organu okoliczność ta rodzi obawę, ze określone w wyniku prowadzonych postępowań zobowiązania nie zostaną wykonane Spółka odwołała się od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia 5[...] r. zarzucając jej: 1. Obrazę przepisu prawa materialnego, to jest art. 61 ust. 1 ustawy prawo celne w związku z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zastosowanie do "środków pieniężnych", które nie stanowią majątku dłużnika, 2. Obrazę przepisów postępowania, to jest art. 122, 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolne przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy A dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję, 3. Obrazę przepisów postępowania, to jest przepisów art. 122, art. 187 § 1, art., 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolne przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy zachodzi uzasadniona obawa, iż zobowiązanie wynikające z powstania długu celnego nie zostanie wykonane. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3, § 4 pkt 2, art. 207, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 61, art. 73 ustawy Prawo celne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powołał się na treść art. 61 ust. 1 ustawy Prawo celne, zgodnie z którym, jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie albo gdyby kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła kwoty wynikającej z długu celnego stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, chyba że przepisy prawa celnego stanowią inaczej. W myśl dyspozycji art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku , które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Przepis art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę prawną zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego na majątku podatnika. Majątek podatnika to aktywa obejmujące prawa o charakterze majątkowym, to jest mienie w rozumieniu art. 44 Kodeksu cywilnego. Dyrektor Izby Celnej uznał za niesłuszne twierdzenie skarżącego, że środki pieniężne znajdujące się na koncie dochodów budżetowych Izby Celnej w Ł. nie stanowią składnika majątku spółki. Wskazał ponadto, iż w wyniku przeprowadzonych postępowań celnych Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydał wobec głównego zobowiązanego – firmy A następujące decyzje określające kwoty długu celnego, z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego w procedurze tranzytu: - [...]na kwotę 108.489 zł, - [...]na kwotę 108.489 zł, - [...]na kwotę 113.045 zł, - [...]na kwotę 94.894 zł, - [...] na kwotę 98.940 zł, - [...]na kwotę 104.223 zł, - [...]na kwotę 111.223 zł, - [...]na kwotę 125.804 zł. Wyliczone kwoty należności zostały uiszczone wraz z należytymi odsetkami i wpłacone na konto Izby Celnej w Ł. prowadzone przez NBP, częściowo przez spółkę A, a częściowo przez gwaranta – B w związku ze złożoną gwarancją generalną. Od przedmiotowych decyzji strona wniosła odwołania, a następnie skargi do sądu administracyjnego, który uchylił decyzje obu instancji. Z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu nastąpiło wycofanie decyzji z obiegu prawnego. W toku ponownie prowadzonego postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł.wydał zaskarżoną decyzję o zabezpieczeniu kwoty 1.050.385 zł., wpłaconej do uchylonych decyzji na środkach pieniężnych znajdujących się na koncie dochodów budżetowych Izby Celnej w Ł. W ocenie organu odwoławczego środki pieniężne wpłacone przez zobowiązanego, w tym pochodzące z gwarancji ubezpieczeniowej, stanowią własność zobowiązanego. Środki wypłacone z gwarancji stały się własnością podatnika z chwilą, gdy gwarancja została zrealizowana. Miejsce przechowywania środków pieniężnych ( własność rachunku bankowego) nie przesądza kto jest ich właścicielem. Bezsporne pozostaje, iż nastąpiło otwarcie likwidacji skarżącej spółki. Organ pierwszej instancji zasadnie zatem uznał, że zobowiązania określone w wyniku ponownie prowadzonych postępowań celnych mogą zostać niewykonane. Z informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż spółka na dzień 16 lipca 2010 r., tj. na ostatni dzień prowadzenia działalności gospodarczej nie posiada zaległości, a wpłaty na ubezpieczenie społeczne dokonywane były w obowiązującym terminie. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. udzielił informacji, iż zgodnie ze sprawozdaniem finansowym spółki na rok 2009 spółka nie kontynuuje działalności, a likwidator zbywa jej majątek celem zaspokojenia wierzycieli. W roku podatkowym 2009 spółka odnotowała stratę w wysokości 28.429,18 zł. Pozostała część majątku trwałego spółki wynosi na dzień 31 grudnia 2009 r. – 31.907 zł. Wymienione wyżej okoliczności świadczą o trudnej sytuacji finansowej firmy. Rodzą również uzasadnioną obawę, że zobowiązania wynikające z długu celnego z tytułu dozoru celnego nie zostaną wykonane. A wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając: 1.Obrazę przepisu prawa materialnego, to jest przepisu art. 61 ust. 1 ustawy prawo celne w związku z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zastosowanie instytucji zabezpieczenia do elementów majątkowych, które nie stanowią majątku zobowiązanego, 2. Obrazę przepisów postępowania, to jest przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dowolne przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy istnieje uzasadniona obawa, ze obowiązek wynikający z długu celnego nie zostanie wykonany. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż przepis art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę prawną zabezpieczenia podatkowego na majątku podatnika, a nie majątku osób trzecich. Środki pieniężne znajdujące się na koncie dochodów budżetowych Izby Celnej w Ł., które zostały wpłacone przez skarżącą spółkę, nie stanowią składnika majątku spółki. Umowa rachunku bankowego ma charakter dwustronnie zobowiązujący. Tym samym umowa rachunku bankowego nie kreuje żadnych uprawnień dla osoby, która pozostaje poza stosunkiem tej umowy. Posiadacz rachunku bankowego traci własność środków pieniężnych wpłaconych na swój rachunek bankowy, ale nabywa przy tym roszczenie do banku o zwrot takiej sumy, niezwłocznie na każde żądanie złożone w każdym czasie, chyba, że strony umownie ustaliły, iż zwrot nastąpi po upływie okresu wypowiedzenia. Zdaniem strony skarżącej nie przysługuje jej własność środków pieniężnych wskazanych w zaskarżonej decyzji, ani roszczenie do banku o ich zwrot. W realiach rozpatrywanej sprawy przedmiotem zabezpieczenia, o którym mowa w przepisie art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, nie mogły być środki znajdujące się na rachunku bankowym Izby Celnej w Ł. Zbycie w 2009 roku urządzeń technicznych i maszyn na kwotę 221.318,13 zł. stanowi obowiązkową czynność likwidacji sensu stricto, a nie zbywanie majątku prowadzące do utrudnienia lub udaremnienia likwidacji. Ponadto ocena przesłanek zastosowania przepisu art. 33 § 1 ustawy Ordynacja Podatkowa powinna dotyczyć stanu faktycznego bezpośrednio poprzedzającego wydanie decyzji. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ celny II instancji wziął pod uwagę jedynie informacje dotyczące zdarzeń z 2009 r. i dokonał jedynie cząstkowej analizy stanu majątkowego spółki. Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił ponadto, że na dzień składania odpowiedzi na skargę decyzja Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...]o zabezpieczeniu wygasła zgodnie z dyspozycją art. 63 Prawa celnego. W myśl tego przepisu decyzja o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 61, wygasa po upływie 10 dni od dnia powiadomienia dłużnika o wysokości zaksięgowanej kwoty należności. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydał wobec A następujące decyzje określające kwoty długu celnego z tytułu usunięcia spod dozoru celnego towaru w tranzycie: - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez stronę skarżącą. Dyrektor Izby Celnej w Ł.wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 61 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) – dalej: ustawa. Przepis ten stwierdza, iż w braku zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Badając przesłanki wymienione w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej uznał, iż ze względu na trudną sytuację w jakiej znalazła się spółka zachodzi obawa braku zaspokojenia jej długu celnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż decyzje wydane przez Naczelnika Urzędu I Celnego w Ł., a następnie utrzymane przez Dyrektora Izby Celnej w Ł., zostały uchylone przez sąd administracyjny. Organ odwoławczy dysponując wiedzą o uchyleniu decyzji określających kwoty długu celnego nie poczynił ustaleń w zakresie występowania w sprawie przesłanek zabezpieczenia należności celnych bądź zwrotu kwoty zabezpieczenia, które określone zostały w art. 63 a ustawy. Zgodnie z art. 63 a ust. 1 ustawy w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji określającej kwotę należności wynikającą z długu celnego lub uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do rozpatrzenia właściwemu organowi celnemu, kwota należności uiszczonych na podstawie decyzji określającej tę kwotę staje się zabezpieczeniem kwoty wynikającej z długu celnego w dniu następującym po dniu doręczenia decyzji o stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu przez organ celny lub po dniu doręczenia organowi celnemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego stwierdzającego nieważność lub uchylającego tę decyzję, wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności. Natomiast w myśl ustępu 2 tego artykułu jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia, o którym mowa w ust. 1, zostanie wydana nowa decyzja w tej sprawie, to: 1) różnica pomiędzy zabezpieczeniem, o którym mowa w ust. 1, a kwota wynikającą z nowej decyzji, jako nadwyżka zabezpieczenia , podlega zwolnieniu; 2) pozostała część zabezpieczenia jest zaliczana na poczet należności wynikających z nowej decyzji. Ponadto art. 63 a ust. 3 ustawy przewiduje, iż w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w ust. 2, zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Organ odwoławczy powinien zatem ustalić kiedy nastąpiło doręczenie organowi celnemu odpisów orzeczeń sądu administracyjnego, uchylających wcześniej wydane decyzje określające kwoty długu celnego z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego. Jak wynika z art. 63 a ust. 1 ustawy kwota należności uiszczonych na podstawie uchylonej decyzji stawała się kwotą zabezpieczenia w chwili doręczenia organowi celnemu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Szczególnie istotne w niniejszej sprawie było ustalenie, czy w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wydano nowe decyzje. Jeśli bowiem w tym terminie decyzji nie wydano należało zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego zwrócić bez zbędnej zwłoki. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wiadomo z urzędu, że prawomocny wyrok wydany w dniu 8 lipca 2008 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 136/08 uchylający decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] został doręczony Dyrektorowi Izby Celnej w Ł. w dniu 1 lipca 2010 r. Także w tym dniu doręczono Dyrektorowi Izby Celnej w Ł. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 138/08 uchylający decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł.z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...]. Zgodnie z treścią art. 63 a ustawy kwoty należności uiszczone na podstawie powołanych decyzji stanowiły zabezpieczenie kwot wynikających z długu celnego do dnia wydania nowych decyzji najpóźniej w terminie 3 miesięcy, to jest do dnia 1 października 2010 r. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę nowe decyzje zostały wydane dopiero w miesiącach lutym i kwietniu 2011r., a więc po upływie 3 miesięcy. Tym samym, o ocenie sądu, zachodziły w tych dwóch przypadkach przesłanki zwrotu bez zbędnej zwłoki zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję zastosował przepis art. 61ustawy, który ustala ogólne zasady dokonania zabezpieczenia należności wynikających z długu celnego. Pominął zaś art. 63 a ustawy, regulujący w sposób szczególny zasady zabezpieczania kwot wynikających z długu celnego w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny decyzji określającej kwotę należności wynikającą z długu celnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w tym składzie, w przypadku uchylenia przez sąd wcześniejszej decyzji określającej kwotę należności wynikającą z długu celnego przepis art. 63 a, jako przepis szczególny, posiada pierwszeństwo przed przepisem art. 61 ustawy. Organ celny rozpatrując kwestie zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego zobowiązany był wnikliwie rozpatrzyć przesłanki zabezpieczenia przewidziane w art. 63 a ustawy. Postępując w sposób odmienny dopuścił się naruszenia tego przepisu. Rozpoznając sprawę ponownie organ celny uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności ustali, czy zachowany został termin 3 miesięczny na wydanie nowych decyzji określających kwoty należności z długu celnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd dna podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. t.p.