I FZ 261/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 1006/11 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1006/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił I. P. (dalej strona lub skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego ogólnie powołał się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. na to, że dochodzona należność jest wysoka w stosunku do osiąganych przez stronę dochodów i istniejących obciążeń z tytułu kredytów, ewentualna sprzedaż posiadanego lokalu mieszkalnego w drodze egzekucji administracyjnej nie doprowadzi o uzyskania ceny, jaka funkcjonuje na wolnym rynku nieruchomości, ewentualny zwrot nienależnie uzyskanych środków ze sprzedaży lokalu w przyszłości nie wystarczy na ponowny zakup mieszkania o takim standardzie, zapłata zobowiązania na drodze egzekucyjnej pozbawi skuteczności zarzutu przedawnienia, ponieważ po zapłacie zobowiązania nie może ono wygasnąć po raz drugi poprzez fakt przedawnienia oraz, że istnienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek skarżącego nie może być uwzględniony, gdyż z powołanych okoliczności nie wynika, iż możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), dodał, że nie doszukał się również dowodów wskazujących na wstąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem skarżącego, jeśli chodzi o ewentualną egzekucję z nieruchomości lokalowej, że sprzedaż ta prowadzić będzie do wyrządzenia stronie znacznej szkody poprzez uzyskanie niższej ceny. W ten sposób każda sprzedaż dokonywana w drodze egzekucji, gdzie cena sprzedaży w drodze licytacji może być niższa od ceny rynkowej można by było uznać za przesłankę uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji. Następnie Sąd zwrócił uwagę, że strona nie wskazała, że lokal, o którym mowa we wniosku, jest jej miejscem zamieszkania (strona jako miejsce zamieszkania w skardze podała bowiem inny adres niż adres gdzie mieści się opisany lokal mieszkalny) ewentualnie rodziny i że jego utrata mogłaby spowodować trudne do odwrócenia skutki, np. związane z wychowaniem dzieci i wzajemnymi stosunkami rodzinnymi lub utratą zdrowia, gdzie samo świadczenie odszkodowawcze nie może wyrównać tych strat i przywrócić do stanu poprzedniego. Sąd podkreślił przy tym, że z zasady egzekucja jest zawsze prowadzona do całego majątku podmiotu zobowiązanego, a instytucja wstrzymania wykonania stanowi tylko wyjątek i to w określonych sytuacjach. Końcowo WSA wskazał, że podniesione zarzuty wskazujące na rażące naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji lub nie istnienie zobowiązania podatkowego z powodu jego przedawnienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, na co zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym. Są one przedmiotem rozważań, ale w ramach rozpatrywania zasadności samej skargi w postępowaniu głównym, a nie incydentalnym dotyczącym zastosowania instytucji wstrzymania wykonania. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, w którym zarzucił mu: - naruszenie prawa procesowego, a to art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że egzekucja pieniężnego świadczenia publicznoprawnego nigdy nie będzie wiązać się z powstaniem znacznej szkody, a co za tym idzie, że w przypadku pieniężnych świadczeń publicznoprawnych nie ma podstaw dla wstrzymania wykonania decyzji, - naruszenie prawa procesowego, a to art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że zagrożenie sprzedaży nieruchomości skarżącego w toku licytacji nie pociąga za sobą niebezpieczeństwa zaistnienia znacznej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a w przypadku uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy na zasadzie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 18 listopada 2010 r. orzekającej o odpowiedzialności I. P. za zaległości podatkowe V. Sp. z o.o. w K. w podatku od towarów i usług za okres od IV kwartału 2004 r. do II kwartału 2006 r. Argumentacja skarżącego zawarta w uzasadnieniu zażalenia sprowadza się głównie do stanowiska, że wykonanie decyzji musiałoby nastąpić poprzez sprzedaż nieruchomości, której skarżący jest właścicielem i stanowi ona najbardziej wartościowy składnik jego majątku. Dalej strona wskazała, że mając na uwadze jej sytuację majątkową istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że egzekucja organu zostanie skierowana właśnie do tego składnika majątku. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, że przez sprzedaż nieruchomości wyrządzona będzie skarżącemu znaczna szkoda, a dodatkowo, i niezależnie od tego, sprzedaż ta pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (zob. B. Dauter, Komentarz do art.61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, pkt 9). W przedmiotowej sprawie wniosek złożony przez Skarżącego, nie zawierał wyczerpującego wywodu przemawiającego za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie prawidłowo dokonał oceny wniosku Skarżącego, że Skarżący nie przedstawił wystarczających argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji i tym samym nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za jej wstrzymaniem. Należy wskazać, że również na etapie postępowania zażaleniowego skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niewątpliwym jest, że sprzedaż majątku czy to ruchomego, czy też nieruchomości (na co wskazuje skarżący) niesie ze sobą ten skutek, że ewentualnie korzystne dla skarżącego orzeczenie sądowe nie spowoduje, że skarżącemu zostanie wrócone mienie sprzedane w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodzić się można z autorem zażalenia, że sprzedaż mienia w postępowaniu egzekucyjnym może wiązać się ze szkodą i kwestia ta nie ulega wątpliwości. Organy egzekucyjne dążą bowiem do możliwie szybkiego zbycia składników majątku dłużnika, co powoduje niekiedy uzyskanie cen niższych od tych, jakie uzyskałby skarżący sprzedając swój majątek. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił jednakże zażalenia skarżącego, bowiem w ocenie tutejszego Sądu, postanowienie sądu pierwszej instancji nie narusza prawa, a wniosek złożony przez skarżącego został przez ten Sąd prawidłowo oceniony a jego analiza była wnikliwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący uzasadnił swój wniosek zbyt ogólnikowo. Z wniosku bowiem nie wynika, czy organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do egzekucji orzeczonej należności z majątku skarżącego (lub wskazanej przez niego nieruchomości). W konsekwencji nie wiadomo czy skarżącemu rzeczywiście grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe ustalenia wydają się być o tyle istotne, że egzekucja administracyjna z nieruchomości jest bowiem ostatecznym środkiem wykonania decyzji podatkowej. Zgodnie z art. 110 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 Nr 229 Poz. 1954 ze zm.), dalej: u.p.e.a., z nieruchomości może być przeprowadzona egzekucja administracyjna, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. W aktach sprawy brak jest dokumentów źródłowych, które wskazywałyby na fakt skierowania egzekucji administracyjnej do majątku skarżącego. Zatem trudno jest ocenić skuteczność tej egzekucji. Dodać w tym miejscu należy, że nawet wysokie zobowiązanie podatkowe (jak w przypadku skarżącego), nie oznacza automatycznie, że dojdzie do egzekucji z nieruchomości skarżącego. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący posiada oszczędności bądź uzyskuje dochody pozwalające zaspokoić orzeczone należności podatkowe. W przedmiotowej sprawie argumentacja skarżącego sprawdza się jedynie do twierdzeń, że dochodzona należność jest wysoka w stosunku do osiąganych przez stronę dochodów i istniejących obciążeń z tytułu kredytów i ewentualna sprzedaż posiadanego lokalu mieszkalnego w drodze egzekucji administracyjnej nie doprowadzi o uzyskania ceny, jaka funkcjonuje na wolnym rynku nieruchomości oraz że ewentualny zwrot nienależnie uzyskanych środków ze sprzedaży lokalu w przyszłości nie wystarczy na ponowny zakup mieszkania o takim standardzie, a także wskazał, że zapłata zobowiązania na drodze egzekucyjnej pozbawi skuteczności zarzutu przedawnienia, ponieważ po zapłacie zobowiązania nie może ono wygasnąć po raz drugi poprzez fakt przedawnienia oraz, że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze wskazane te okoliczności oraz argumentację skarżącego należy stwierdzić, że jest ona niekonkretna, a statusu majątkowego skarżącego nie sposób zrekonstruować na podstawie jego twierdzeń i dołączonych do akt sprawy dokumentów. W konsekwencji uniemożliwia to Sądowi ustalenie czy zobowiązanie podatkowe w istocie przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno skupiać się wokół okoliczności uzasadniających wstrzymanie tego aktu i wokół osoby skarżącego, jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, a nie ograniczać się do ogólnikowo wskazanych argumentów, bądź hipotez, co do ewentualnego wszczęcia i przebiegu postępowania egzekucyjnego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący również nie skoncentrował się na zobrazowaniu Sądowi swoje aktualnej sytuacji i na uprawdopodobnieniu wystąpienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie zażalenia sprowadza się głównie do wskazanie obaw skarżącego oraz przeglądu orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnoszącego się do kwestii niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków w postaci ewentualnej niemożności odzyskania sprzedanych nieruchomości. Należy ponadto wskazać, że wszczęcie egzekucji stanowi naturalną konsekwencję określenia zaległych zobowiązań podatkowych. Sama w sobie ta czynność nie może więc stanowić podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Końcowo należy również uznać za słuszną argumentację Sądu pierwszej instancji, że zarzuty wskazujące na rażące naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji lub nie istnienie zobowiązania podatkowego z powodu jego przedawnienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, na co zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym. Są one przedmiotem rozważań, ale w ramach rozpatrywania zasadności samej skargi w postępowaniu głównym, a nie incydentalnym dotyczącym zastosowania instytucji wstrzymania wykonania.