III SA/Wr 254/11

WyrokWSA we Wrocławiu2011-07-14

Skład orzekający: Maciej Guziński, Bogumiła Kalinowska, Magdalena Jankowska – Szostak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które zawiera sprzeczne i niejednoznaczne stwierdzenia dotyczące właściwości organu do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz konieczności zdania egzaminu kwalifikacyjnego, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji w części dotyczącej uzasadnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżenie samego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego jest dopuszczalne, gdy jego treść przesądza o przyszłym zachowaniu organu pierwszej instancji i wpływa na interes prawny strony. W niniejszej sprawie uzasadnienie było niejednoznaczne i sprzeczne, co uniemożliwiało jasne określenie dalszego postępowania organu pierwszej instancji oraz naruszało interes prawny skarżącej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uzasadnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca L.O. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Prawo jazdy zostało zatrzymane przez Prokuratora Rejonowego, a następnie zwrócone postanowieniem tego samego organu po umorzeniu postępowania karnego. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji w sprawie zwrotu prawa jazdy, powołując się na konieczność zdania egzaminu kwalifikacyjnego. Kolegium umorzyło postępowanie, uznając, że zwrot prawa jazdy następuje w drodze czynności materialno-technicznej, a organ pierwszej instancji nie był właściwy do wydania decyzji w tej sprawie. Skarżąca zakwestionowała uzasadnienie decyzji Kolegium, zarzucając mu niejednoznaczność i naruszenie jej interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uzasadnienia zawartego na stronie 5 oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak Protokolant Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi L.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uzasadnienia zawartego na stronie 5; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Prokurator Rejonowy dla W. K.-Z., z dniem [...] r., zatrzymał L. O. (dalej skarżąca) prawo jazdy kat. B nr [...]. Prokurator Rejonowy dla W. - [...] postanowieniem z dnia [...] r. ([...]) orzekł o zwrocie skarżącej zatrzymanego prawa jazdy kat. B. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o wydanie decyzji, na podstawie której jej "prawo jazdy będzie dalej przetrzymywane" lub o wydanie jej przetrzymywanego bez podstawy prawnej dokumentu. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wezwała Kierownika Działu Uprawnień Kierowców Urzędu Miejskiego we W. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewykonaniu czynności materialno-technicznej wydania jej prawa jazdy, zwróconego postanowieniem prokuratora. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] r. (nr [...]) działająca z upoważnienia Prezydenta W., Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich w Urzędzie Miejskim W. poinformowała skarżącą, że warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jest uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Jednocześnie organ wskazał, że przepisy powołanej ustawy nie przewidują dla czynności zwrotu zatrzymanego prawa jazdy formy decyzji administracyjnej. W dalszym etapie sprawy, organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] r. ([...]) zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, którego strona pozbawiona była na okres powyżej 1 roku oraz pouczył o przysługujących uprawnieniach procesowych. Następnie decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej wydania decyzji w sprawie "zatrzymania prawa jazdy" oraz zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. B - [...]. Wskazując w uzasadnieniu, że na przeszkodzie wydania prawa jazdy stoi art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. konieczność zdania egzaminu kwalifikacyjnego. W odwołaniu, skarżąca zakwestionowała powyższą decyzję, wniosła o jej uchylenie i spowodowanie wydania dokumentu prawa jazdy. Rozpatrując odwołanie, Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po wyjaśnieniu istoty decyzji administracyjnej, wskazało – posiłkując się literaturą przedmiotu - że wydanie decyzji administracyjnej jest warunkowane istnieniem indywidualnej sprawy administracyjnej (przedmiotu postępowania administracyjnego), która w świetle przepisów prawa podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej w tym trybie i formie prawnej. W konsekwencji, brak sprawy administracyjnej podlegającej rozstrzygnięciu w drodze decyzji powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i obliguje organ administracji publicznej do jego umorzenia (art. 105 § 1 Kpa). Wskazano w uzasadnieniu, że w rozpatrywanej sprawie, w podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą". Jak stwierdza zaś art. 138 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4 ustawy. Przepis art. 114 ust. 4 ustawy stanowi, że dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Warunek ten dotyczy jednakże tylko sytuacji opisanych w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. przypadków, gdy osoba ubiega się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Istotne znaczenie ma fakt, jak wskazało Kolegium w uzasadnieniu, że o ile powołane przepisy ustawy przewidują, że zatrzymanie prawa jazdy wymaga usankcjonowania w treści orzeczenia (postanowienia, decyzji) właściwego organu (prokuratora, starosty) bądź sądu, o tyle nie określają expressis verbis formy prawnej dla czynności zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Powołany przepis art. 138 ust. 2 ustawy stwierdza jedynie, że zwrot tego dokumentu następuje po ustaniu przyczyn jego zatrzymania, z zachowaniem jednakże opisanych obostrzeń wynikających z art. 114 ust. 4 ustawy. W szczególności, przepisy ustawy nie wypowiadają się co do formy prawnej czynności zwrotu zatrzymanego prawa jazdy dokonywanej przez starostę. Natomiast, jak podkreśliło Kolegium, zasadą jest , że ilekroć ustawodawca przewiduje decyzję administracyjną jako prawną formę działania organu administracji publicznej w konkretnym przypadku ( w sprawie), norma prawa materialnego stanowiąca podstawę tego działania mówi o tym wprost. W przypadku braku takiego wskazania w normie kompetencyjnej, o formie decyzji administracyjnej przesadza czasownikowe określenie działania organu ("zezwala", "przyznaje") oraz indywidualny i władczy charakter czynności organu dotyczącej przyznania uprawnienia bądź nałożenia obowiązku na konkretny podmiot prawa. Wskazało Kolegium, że oprócz decyzji administracyjnych, jedną z form działania organów administracji publicznej są również czynności materialno - techniczne. Czynności te to działania faktyczne organów podejmowane na podstawie przepisów prawa w sprawach z zakresu administracji publicznej, związane (pośrednio lub bezpośrednio) ze sferą uprawnień lub obowiązków podmiotów prawa, jednakże nie mające charakteru kształtującego sytuacji prawnej tych podmiotów. W tym kontekście Kolegium w uzasadnieniu uznało, powołując się na orzecznictwo sądowo - administracyjne, że treść art. 138 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie daje staroście podstaw prawnych do orzekania w drodze decyzji o zwrocie (bądź odmowie zwrotu) zatrzymanego prawa jazdy. W zakresie uprawnień starosty, zwrot ten następuje w drodze materialno-technicznej czynności wydania dokumentu, po ustaniu przyczyn jego zatrzymania i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji orzekającej o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, z tym, że dokonując zwrotu zatrzymanego prawa jazdy niezbędnym jest uwzględnienie, przez właściwy organ, treści wymogu określonego w art. 114 ust. 4 ustawy. Tym samym, zdaniem Kolegium, kwestia zwrotu zatrzymanego skarżącej prawa jazdy kat. B nie ma charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. została wydana bez podstawy prawnej. Dalej w uzasadnieniu, mając na względzie stan faktyczny sprawy oraz treść art. 138 ust. 1 ustawy podkreślono, że starosta będzie upoważniony do podjęcia czynności dotyczących zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wyłącznie w przypadkach, gdy jest on organem właściwym do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy tj. w okolicznościach wskazanych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g ustawy. W niniejszym przypadku, odpowiednio postanowieniami z dnia [...] r. i z dnia [...] r. o zatrzymaniu skarżącej prawa jazdy kat. B i o jego zwrocie orzekł właściwy prokurator. To oznacza, że starosta (w tym przypadku Prezydent W.) nie posiada kompetencji do podejmowania działań czy rozstrzygania w przedmiocie zwrotu zatrzymanego skarżącej prawa jazdy. Z powyższych względów Kolegium uznało, że wydana przez organ pierwszej instancji decyzja jest wadliwa, a prowadzone postępowanie bezprzedmiotowe i dlatego uchylono zaskarżoną decyzji i umorzono postępowania pierwszej instancji. W końcowej części uzasadnienia wyjaśniono, że poza zakresem właściwości Kolegium określonym przepisami art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) pozostaje kwestia zwrotu skarżącej zatrzymanego prawa jazdy kat. B. Tym samym Kolegium, w odniesieniu do niniejszej sprawy, nie może dokonać oceny prawnych możliwości zwrotu tego dokumentu oraz podjętych przez Prezydenta W. działań w tym zakresie. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., zaskarżając decyzję w części dotyczącej uzasadnienia. Rozstrzygnięciu zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego - art.138 ust. 2 i 114 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, mające wpływ na wynik sprawy, 2. przepisów postępowania, a to art. 8 i 11 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wskazała, że decyzja SKO, w części dot. uzasadnienia, narusza jej interes prawny poprzez błędne przyjęcie, że Kolegium nie jest właściwe do rozstrzygania w sprawie wydania prawa jazdy osobie, której prokurator po umorzeniu postępowania z braku winy, prawo jazdy zwrócił. Wniosła o uchylenie uzasadnienia rozstrzygnięcia i spowodowanie wydania dokumentu bez zdawania egzaminu kwalifikacyjnego oraz o zasadzenie kosztów według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium ustosunkowało się do zagadnienia wydawania prawa jazdy przez organ I instancji w sposób wzajemnie sprzeczny, przez co decyzja stała się niezrozumiała i nie czyni zadość jej żądaniu. Chciała, żeby organ wyraźnie powiedział, że osobie niewinnej należy prawo jazdy wydać lub tej tezie jasno zaprzeczył, Kolegium natomiast wszystko zamieszało, po niczyjej stronie się nie opowiadając. Zdaniem skarżącej uchylenie decyzji I instancji i umorzenie postępowania jest słuszne. Niemniej uzasadnienie rozstrzygnięcia obraża przepis art. 138 ust. 2 i art. 114 ust. 4 ustawy, bo - jak wynika z orzecznictwa - osoba niewinna lub przeciwko której umorzono postępowanie z braku winy egzaminu kwalifikacyjnego nie zdaje. Obraza art. 8 kpa, polega na tym, że Kolegium pominęło jej interes, ignorując kompletnie jej żądanie. Natomiast art. 11 kpa na tym, że argumentacja urzędników odmawiających wydania dokumentu jest za każdym razem inna. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Wskazano dodatkowo, że pomimo braku prawnych możliwości zakwestionowania określonych czynności faktycznych organów administracji publicznej w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, uprawnione podmioty mają możliwość dochodzenia ochrony swoich uzasadnionych praw w trybie regulowanym przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, zakres kognicji sądów administracyjnych rozciąga się na orzekanie w sprawach ze skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3 tej ustawy, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, do których należałoby zaliczyć niewątpliwie czynności materialno-techniczne dotyczące zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze, jako organy wyższego stopnia w stosunku do organów decyzyjnych jednostek samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 17 pkt 1 kpa. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest część decyzji, jaka jest jej uzasadnienie. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, że dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jako jej części oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia, gdy przesądza ono o treści przyszłego zachowania organu pierwszej instancji. Podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie, że decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element - część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r., I OSK 223/10). Z taką sytuacja mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. W części uzasadnienia (str. 4) Kolegium stwierdziło, że w zakresie uprawnień starosty, zwrot ten następuje w drodze materialno-technicznej czynności wydania dokumentu, po ustaniu przyczyn jego zatrzymania, i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji orzekającej o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, z tym, że dokonując zwrotu zatrzymanego prawa jazdy niezbędnym jest uwzględnienie, przez właściwy organ, treści wymogu określonego w art. 114 ust. 4 ustawy. Z sformułowania tej części uzasadnienia można wywieść, że mieszczący się w zakresie kompetencji organu pierwszej instancji zwrot zatrzymanego stronie prawa jazdy następuje w drodze czynności materialno – technicznej. Przesądza ono więc formę rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, a także wskazuje na konieczność uwzględnienia przy załatwianiu sprawy wymogu wskazanego w art.114 ust. 4 ustawy. Natomiast w dalszej części uzasadnienia (str.5 ) Kolegium stwierdziło, mając na względzie stan faktyczny sprawy oraz treść art. 138 ust. 1 ustawy, że starosta będzie upoważniony do podjęcia czynności dotyczących zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wyłącznie w przypadkach, gdy jest on organem właściwym do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy tj. w okolicznościach wskazanych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g ustawy. W niniejszym przypadku, odpowiednio postanowieniami z dnia [...] r. i z dnia [...] r. o zatrzymaniu skarżącej prawa jazdy kat. B i o jego zwrocie orzekł właściwy prokurator. To oznacza, że starosta (w tym przypadku Prezydent W.) nie posiada kompetencji do podejmowania działań czy rozstrzygania w przedmiocie zwrotu zatrzymanego skarżącej prawa jazdy. Z tej części uzasadnienia wynika natomiast, że rozpatrywanym przypadku organ pierwszej instancji nie posiada kompetencji do podejmowania jakichkolwiek działań i rozstrzygnięć w sprawie, a więc także do czynności materialno – prawnej wydania dokumentu prawa jazdy, którego zwrot orzeczono prawomocnym postanowieniem uprawnionego organu. Z kolei w ostatniej części uzasadnienia (str. 5) Kolegium stwierdziło, że w odniesieniu do niniejszej sprawy – zwrotu skrzącej zatrzymanego prawa jazdy - nie może dokonać oceny prawnych możliwości zwrotu tego dokumentu oraz podjętych przez Prezydenta Wrocławia działań w tym zakresie. Wskazuje to, że poza zakresem właściwości Kolegium leży kwestia wskazania prawnych możliwości zwrotu żądanego dokumentu przez organ pierwszej instancji. Chociaż wcześniej (jak wskazano powyżej) Kolegium stwierdziło, że organ ten (starosta) niema w tym zakresie żadnych kompetencji, a jeszcze wcześniej, że zwrot tego dokumentu przez starostę następuje w formie czynności materialno-technicznej. Niewątpliwie wskazane powyżej sformułowania zawarte w uzasadnieniu decyzji odwoławczej nie są jednoznaczne. Nie pozwalają na wyraźne określenie dalszego zachowania w sprawie organu pierwszej instancji. Zwłaszcza sformułowanie, że starosta nie posiada kompetencji do jakichkolwiek działań, a nie tylko rozstrzygnięć, wskazuje, że nie może ten organ wydać dokumentu prawa jazdy skarżącej będącego w jego depozycie. Tego typu sytuacja wpływa niewątpliwie na treść przyszłego załatwienia wniosku skrzącej. Można mówić także w tej sytuacji o naruszeniu interes prawny skrzącej, w związku z treścią uzasadnienia decyzji odwoławczej uchylającej zaskarżoną decyzji i umorzającącej postępowania organu pierwszej instancji, poprzez niejednoznaczne wskazanie dalszego zachowania organu administracji w związku żądaniem wydania tego dokumentu i poprzez brak wskazania prawnych możliwości dochodzenia swego żądania przez skarżącą. Odnośnie sprawy w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i jego zwrotu wskazać należy, że zgodnie z art. 137 ust. 1 i art. 138 ust. 2 ustawy rozstrzygniecie w zakresie zatrzymania prawa jazdy, w zależności od określonych przypadków opisanych w tych przepisach, pozostawiono prokuratorowi, sądowi bądź staroście. Natomiast stosownie do art. 138 ust. 1 ustawy, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g. Z kolei, zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy , zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Z powyższego wynika, iż należy uznać, że rozstrzygniecie prawne w przedmiocie zwrot lub odmowa zwroty prawo jazdy należy do organu , który rozstrzygnął o jego zatrzymaniu (Sąd lub prokurator, czy starosty). Oznacza to, że starosta jest upoważniony do podjęcia takiego rozstrzygnięcia odnośnie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wyłącznie w przypadkach, gdy jest on organem właściwym do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy tj. w okolicznościach wskazanych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g ustawy. W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Prokurator Rejonowy dla W. K.-Z., z dniem [...] r., zatrzymał skarżącej prawo jazdy kat. B nr [...], w związku z podejrzeniem przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Z kolei, na podstawie art. 138 ust. 2 ustawy, Prokurator Rejonowy dla W. - [...] postanowieniem o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy z dnia [...] r. (sygn. Akt [...]) orzekł o zwrocie skarżącej zatrzymanego prawa jazdy kat. B. W jego uzasadnieniu wskazano, że postępowanie karne w przedmiotowej sprawie, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. (kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości), postanowieniem z dnia [...] r. został o umorzone wobec niepopełnienia przestępstwa. W tym stanie stwierdzono brak podstaw do dalszego zatrzymania prawa jazdy. Ten stan oznacza, że starosta (w sprawie Prezydent W.) nie posiada kompetencji do rozstrzygania pranego w formie decyzji, na podstawie art. 138 ust. 2 ustawy w przedmiocie zwrotu zatrzymanego skarżącej prawa jazdy. W rozpatrywanej sprawie mamy jednak do czynienia z żądaniem wydania dokumenty prawa jazdy, zdeponowanego w organie administracji (zatrzymanego fizycznie przez organ), w stosunku do którego rozstrzygnięcie prawne o jego zwrocie zostało wydane, przez inny właściwy organ w stosownej formie. W tej sytuacji, po ustaniu przyczyn jego zatrzymania, wydanie tego dokumentu przez organ pierwszej instancji nastąpić winno w drodze materialno-technicznej czynności wydania tego dokumentu i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji orzekającej o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy przez ten organ. Rozstrzygając sprawę, organ pierwszej instancji w podstawach rozstrzygnięcia wskazała także art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy, podnosząc, że nie może wydać zatrzymanego prawa jazdy, bez dopełnienie przez skarżącą ustawowego wymogu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przepis art. 114 ust. 4 ustawy stanowi, że dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Warunek ten dotyczy sytuacji opisanych w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy tj. min. przypadku gdy osoba ubiega się o: b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Jak już wskazano postępowanie karne w przedmiotowej sprawie, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. ( kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości), postanowieniem z dnia [...] r. został o umorzone wobec niepopełnienia przestępstwa. Odstąpienie od zarzutu popełnienia przestępstwa oznacza tym samym, iż brak było podstaw nie tylko do postawienia skarżącej zarzutu popełnienia przestępstwa, ale i do zatrzymania prawa jazdy. W związku z tym należy uznać, że usunięte zostały wszelkie skutki związane z wszczętym postępowaniem karnym, a zwłaszcza skutki wywołane postanowieniem Prokuratora o zatrzymaniu prawa jazdy. Sąd rozpoznając niniejsza sprawę podziela sitowisko zawarte w orzecznictwie , że gdy prawo jazdy zostało zatrzymane z powodu uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, a wyniki dochodzenia lub postępowania sądowego wykazały, że zdarzenie nie miało cech przestępstwa to mamy do czynienia z nieuzasadnionym zatrzymaniem prawa jazdy. Poddawanie takiej osoby egzaminowi sprawdzającemu stanowiłoby niezasłużoną dodatkową dolegliwość. Poddawanie sprawdzeniu kwalifikacji takiej osoby, prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, gdyż z jednej strony stwierdza się, że kierowca nie popełnił przestępstwa, a więc nie było podstaw do zatrzymania prawa jazdy, a z drugiej strony organ administracyjny nie oddaje mu prawa jazdy, domagając się zdania egzaminu sprawdzającego. Reasumując, zdaniem Sądu,. nie można interpretować przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 114 ust. 4 ustawy w ten sposób, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega również osoba, której zatrzymano prawo jazdy na czas nieokreślony, trwający ponad rok a osoba ta zostanie po upływie roku od zatrzymania prawa jazdy uniewinniona od popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. (w związku z którym wobec ww. stosowano środek zapobiegawczy w postaci zatrzymania prawa jazdy). Skoro skarżąca została uniewinniona o zarzucany jej czynu, z powody którego zostało zatrzymane jej prawo jazdy, to ubiegając się o zwrot dokumentu zatrzymanego prawa jazdy nie powinien podlegać kontrolnemu sprawdzenia kwalifikacji tylko dlatego, że umorzenia postępowania i wydanie postanowienie o zwrocie prawa jazdy nastąpiło po upływie roku od momentu zatrzymania prawa jazdy. Ten stan oznacza brak podstaw do zatrzymania dokumentu prawa jazdy, czyli prowadzenia dalszego postępowania w tej sprawie i konieczność zwrócenia dokumentu prawa jazdy osobie uprawnionej. W świetle powyższych ustaleń zasadne było rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej zwrotu prawa jazdy i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w tym zakresie. W tym stanie pomimo, że uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, to zasadne zaskarżenie samego uzasadnienia do sądu administracyjnego nie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości.. Mając na względzie powyższe, skarga podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach (punkt II wyroku) wydano na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło