IV SA/Wa 865/11
WyrokWSA w Warszawie2011-07-14
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Grzegorz Czerwiński, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zmianie wpisu w operacie ewidencji gruntów, polegająca na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela i wpisaniu innej osoby jako właściciela, może zostać wydana na podstawie decyzji stwierdzających nieważność wcześniejszych orzeczeń administracyjnych, bez przedstawienia dokumentu jednoznacznie potwierdzającego tytuł prawny nowej osoby?Ratio decidendi
Decyzje stwierdzające nieważność wcześniejszych orzeczeń administracyjnych stanowią podstawę do wykreślenia z ewidencji gruntów dotychczasowych podmiotów (Skarbu Państwa jako właściciela i A. S.A. jako użytkownika wieczystego), jednakże nie stanowią one podstawy do wpisania innej osoby jako właściciela, jeśli nie przedstawiono dokumentu jednoznacznie potwierdzającego jej tytuł prawny, zgodnego z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK), która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów. Zmiany te polegały na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela i A. S.A. jako użytkownika wieczystego wskazanych działek, a wpisaniu A. P. jako właściciela. Podstawą zmian były decyzje stwierdzające nieważność wcześniejszych orzeczeń dotyczących wywłaszczenia i uwłaszczenia, a także opracowania geodezyjne. Skarżąca kwestionowała prawidłowość identyfikacji działek oraz podstawę wpisu nowego właściciela.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r. oraz stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądza od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] rzecz skarżącej A. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] (dalej: "WINGiK") nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. (znak: [...]) utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."], decyzję Prezydenta. W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., orzekającą o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul. [...], polegającej na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek i wykreśleniu A S.A. jako użytkownika wieczystego ww. działek oraz wpisaniu jako właściciela ww. działek A. P..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 3 października 2006 r. Z. P. wystąpił do organu ewidencyjnego o zmianę wpisu w rejestrze gruntów w oparciu o decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność M. i M. P., poprzez wpisanie jego jako właściciela. Wnioskodawca podał, że decyzja Ministra Infrastruktury dotyczy gruntu o powierzchni 1575 m2 składającego się z działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], który to grunt wykazany jest obecnie w rejestrze gruntów jako stanowiący własność Skarbu Państwa.
Powyższy wniosek został ponowiony w piśmie z dnia 24 lutego 2009 r. przez pełnomocnika A. P. (spadkobiercy Z. P.) - adwokata M..
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
K., jako zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków. Zgłaszający zmiany wniósł o wpisanie A. P. jako właściciela nieruchomości obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] i nr [...], [...], [...] [...], [...] z obrębu [...], pochodzące z nieruchomości hipotecznej "Folwark P."0siedle P.", w miejsce dotychczas wpisanego Skarbu Państwa oraz wykreślenie A S.A. i wykreślenie A.Sp. z o.o. jako użytkowników wieczystych. W piśmie z dnia 30 listopada 2009 r. pełnomocnik zmodyfikował ww. wniosek wyłączając z niego działkę nr [...] z obrębu [...]. Jako podstawę żądanych zmian powołano i załączono m.in.:
- decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz z dnia [...] października 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] i [...] (324) o pow. 1575 m2 z gruntów hipotecznych "Osiedle P." stanowiącej własność M. i M.P.,
- decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [..] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. Huta w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...], [...], [...] i [...] (wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [..]) oraz dawnych numerów hipotecznych 3 cz. i 4 cz. (wchodzących w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...]) pochodzących z KW Folwark P.i utrzymującą ją w mocy decyzję tego organu z dnia [..] czerwca 2008 r.,
Na żądanie organu wniosek uzupełniono załączając opracowanie geodezyjne
- część ewidencyjną - przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], którego celem - jak podano w sprawozdaniu technicznym - było potwierdzenie, że działki hipoteczne, o których mowa w decyzjach, odpowiadają określonym działkom ewidencyjnym oraz, że ich właścicielem jest A. P..
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [..] lutego 2010 r., Prezydent. W. orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul.
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
[...], polegającej na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek i wykreśleniu A. S.A. jako użytkownika wieczystego ww. działek oraz wpisaniu jako właściciela ww. działek A. P..
W uzasadnieniu opisano kolejne wpisy i wprowadzone zmiany w ewidencji gruntów dotyczące gruntów oznaczonych aktualnie jako działki nr [...], [...], [...]i [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Podano, że na podstawie odpisu z nowo założonej księgi wieczystej nr [...]dla działek nr [...] i [...] z obrębu [...]w 2009 r. ujawniono w ewidencji ww. księgę jako ich nomenklaturę prawną. Stwierdzono, że według ww. odpisu Skarb Państwa został ujawniony w księdze hipotecznej "Folwark P." zgodnie z wpisem jawnym z dnia 23 października 1969 r.
Następnie podniesiono, iż aktualny stan prawny dla przedmiotowej nieruchomości wynika z ww. wymienionych decyzji Ministra Infrastruktury, które w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) stanowią podstawę do ujawnienia wynikających z nich praw w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto stwierdzono, że wykonane na zlecenie strony opracowanie geodezyjne [...] miało na celu odtworzenie granic nieruchomości opisanej w orzeczeniu o wywłaszczeniu z dnia [...]września 1955 r. jako działki "[...] i [...] z Osiedla P." w stosunku do obecnych działek ewidencyjnych. Wykonawca wskazał, że działkom [..] i [..] odpowiadają działki hipoteczne [...], [...], [...] i [...] z nieruchomości "Osiedle P.", które są tożsame z częściami działek [...], [...], [...] i [..] z nieruchomości "Folwark P." i stanowią obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...]i [...] z obrębu [..].
Na skutek odwołania wniesionego od ww. decyzji przez skarżącą Spółkę, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. WINGiK Województwa [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie za dokumenty stanowiące podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie danych podmiotowych przyjęto przedłożone decyzje Ministra Infrastruktury wraz z opracowaniem geodezyjnym [...]. Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] czerwca
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
2005 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki ozn. nr [...] i [...] o pow. 1575 m2 z gruntów hipotecznych "Osiedle P.", stanowiącej własność M. i M. P., skutkuje przywróceniem prawa własności istniejącego przed wywłaszczeniem. Prawo to powinno wynikać z przewidzianych prawem dokumentów. W sytuacji, gdy M. i M. P. nigdy nie figurowali w ewidencji gruntów jako właściciele wywłaszczonej nieruchomości, prawo własności posiadane przed wywłaszczeniem powinno wynikać z wpisów dokonywanych w księdze wieczystej.
Dalej wskazano, iż z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. [...] – [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października 2009 r., załączonego do opracowania geodezyjnego [...], wynika, że część księgi hipotecznej pod nazwą "Folwark P." nr inw. [...] uległa zniszczeniu. Z zachowanej części wynika, że w dziale II wykazu ujawniony został Skarb Państwa odnośnie nieruchomości o obszarze 15 a 75 m2 (były właściciel P. M. i M.) - na wniosek z dnia 21 maja 1956 r. i na podstawie prawomocnego orzeczenia z dnia [...] września 1955 r. oraz, że w dziale II wykazu znajduje się zastrzeżenie z wniosku z dnia 11 kwietnia 1942 r., w którym powołany został akt zeznany przed notariuszem, na mocy którego Z. G. z należących do niego 5 placów oznaczonych na załączonym planie sprzedał M. i M. małżonkom P. place nr [...], [...] [...] i [..], każdy o powierzchni 786 m2. Postanowieniem Sądu z dnia [..] lutego 1943 r. wniosek ten został zawieszony do czasu złożenia zezwolenia władz administracyjnych na sprzedaż i założenie oddzielnej księgi dla sprzedanej parceli. Skuteczne nabycie przez małżonków P. prawa własności do ww. placów z nieruchomości "Folwark P." potwierdza fakt urządzenia przez Sąd Rejonowy dla W. [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, księgi wieczystej nr [...] dla działek ew. [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 0,1567 ha oraz wpisy w odpisie z tej księgi powołane w posiadanym przez organ ewidencyjny akcie notarialnym umowy sprzedaży tych działek z dnia [...] czerwca 1999 r. rep. A nr [...]. Ze sprawozdań i szkiców z badań hipotecznych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że działki te pochodzą z części działek hip. [...], [...], [...], [...] z nieruchomości "Folwark P. z pi. 40".
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
Wymieniona wyżej decyzja Ministra Infrastruktury wraz z powyższym zaświadczeniem Wydziału Ksiąg Wieczystych świadczą, w ocenie organu, o tytule prawnym spadkobiercy M. i M. P. do części nieruchomości objętej orzeczeniem o wywłaszczeniu i decyzją stwierdzającą nieważność tego orzeczenia w odnośnym zakresie. Wpis w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa nie jest przeszkodą w dokonaniu zmiany danych podmiotowych w ewidencji gruntów, ponieważ w świetle § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wpisy dokonane w księgach wieczystych nie mają pierwszeństwa przed innymi dokumentami wymienionymi w tym przepisie, na podstawie których uwidacznia się w ewidencji prawa do gruntów, budynków i lokali. O aktualności danych ewidencyjnych decyduje ich zgodność z ostatnim wydanym dokumentem. Takim dokumentem jest decyzja stwierdzająca nieważność części orzeczenia o wywłaszczeniu.
W ocenie organu odwoławczego nie jest prawdą, iż - rozpatrując sprawę w aspekcie prawidłowego zlokalizowania gruntów objętych decyzjami w przedmiocie wywłaszczenia - organ I. instancji oparł się tylko na wyjaśnieniu geodety uprawnionego z dnia 18 listopada 2009 r., jakkolwiek treść tego wyjaśnienia wykracza poza uprawnienia geodety. Ustalenie przedmiotu wywłaszczenia dokonywane było sukcesywnie przez organ ewidencyjny od czasu założenia ewidencji gruntów, w oparciu o kolejne opracowania geodezyjne wykonane w celu wydzielenia i rozliczenia gruntów o jednorodnym stanie prawnym, wykorzystanych przez geodetę uprawnionego K. G. i wykazanych w sprawozdaniu technicznym jako rozliczenie hipotek. Geodeta ten nie dokonał nowych ustaleń, przedstawił tylko stan wynikający z dokumentów ewidencji gruntów oraz opracowań udostępnionych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Teren w granicach zaznaczonych kolorem pomarańczowym na fragmencie mapy ewidencyjnej (str. 4 części ewidencyjnej opracowania) w zestawieniu z sąsiednimi działkami ewid. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], objętymi wyżej powołanym aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r. i pochodzącymi z nieruchomości "Folwark P.", stanowi obszar o powierzchni łącznej 3142 m2 odpowiadający działkom hipotecznym [...] [...], [...], [...] o powierzchni łącznej 3144 m2 (786 m2 x 4) nabytym przez małżonków P. od Z. G.. Brak planów sytuacyjnych powołanych w orzeczeniu o wywłaszczeniu utrudnia identyfikację
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
działek o podanych numerach, ale trwające od czasu założenia ewidencji gruntów działania organu, dokonane badania hipoteczne, szkice granic działek hip. [...],[..], [...] i [...] oraz akta niniejszej sprawy, dają podstawę do przyjęcia, że grunty wywłaszczone o podanej powierzchni stanowią obecnie działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...] i [..] z obrębu [...] oraz [....] [...], [...] i [..] z obrębu [...].
Organ stwierdził ponadto, że brak planów sytuacyjnych powołanych w orzeczeniu o wywłaszczeniu sprawia, że rozważania i przypuszczenia jakim numerom działek wykazanych na tych planach odpowiadał wywłaszczony teren o powierzchni 1575 m2 stają się bezprzedmiotowe. Nie wyklucza to jednak możliwości ustalenia granic terenu wywłaszczonego w oparciu o posiadane dane. Wskazał także, że wykreślenie A. S.A. jako użytkownika wieczystego przedmiotowych działek jest skorygowaniem popełnionego błędu, biorąc pod uwagę, że prawo to nie zostało wpisane w księdze wieczystej, a więc jego wpis w ewidencji był nieuprawniony. Zgłoszenie wykreślenia A. Sp. z o.o. jako użytkownika wieczystego jest bezprzedmiotowe, ponieważ według załączonych wydruków z rejestru gruntów spółka ta - w odniesieniu do wymienionych w zgłoszeniu działek - nie figuruje w ewidencji gruntów.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła A. S.A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
* art. 6 i 19 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń, z naruszeniem przepisów o właściwości i trybie postępowania, dotyczących oznaczenia działek wbrew treści orzeczenia o wywłaszczeniu i ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r.,
* art. 10 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania,
* art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., polegające na braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wadliwym i niepełnym uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, w szczególności poprzez pominięcie zarzutów i stanowiska skarżącej w sprawach naruszenia właściwości i trybu przy dokonywaniu wykładni lub sprostowania orzeczenia administracyjnego, charakteru deklaratoryjnego
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., która nie wywołuje bezpośredniego skutku w sferze prawa własności oraz wadliwej oceny zaświadczenia Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] października 2009 r., a także przepisów prawa materialnego:
- art. 20 w zw. z art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie powodujące wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów na podstawie ustaleń sprzecznych z ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [..] października 2005 r.,
- art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na ustaleniu, że nabycie użytkowania wieczystego ex legę wymaga konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej.
Wyrokiem z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję WINGiK Województwa [...] z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd zaznaczył, iż niniejszy wyrok nie przesądza, że zaskarżone rozstrzygniecie jest niesłuszne co do istoty, stwierdza natomiast, że ww. uchybienia procesowe powodują niemożność zweryfikowania merytorycznej prawidłowości rozstrzygnięcia.
Dalej Sąd zauważył, iż zasadniczym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest kwestia zidentyfikowania działek będących przedmiotem rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego z 1955 r.
Nietrafnie - zdaniem Sądu - wywiodła skarżąca, że sposób, w jaki identyfikacja ta nastąpiła w ocenianym postępowaniu, tj. m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne, jest - co do zasady - niedopuszczalny,
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
albowiem organ ewidencyjny winien był się ograniczyć wyłącznie do analizowania danych wynikających z literalnej wykładni postanowień orzeczenia z 1955 r. oraz orzeczeń wydanych w przedmiocie jego nieważności. Zdaniem skarżącej, wykroczenie poza powyższe jest równoznaczne z niedopuszczalnym interpretowaniem, wykładaniem przez organ ewidencyjny orzeczeń administracyjnych wydanych przez inne organy w sytuacji, w której orzeczenia te bezwzględnie wiążą organ ewidencyjny, a odstąpienie od ich literalnej treści wymagałoby uprzedniego przeprowadzenia we właściwych trybach i przez właściwe organy procedur w przedmiocie sprostowania, wykładni, ewentualnie zmiany decyzji.
Odnosząc się do powyższych wywodów skargi Sąd zauważył, że w chwili obecnej nie można podjąć żadnych postępowań administracyjnych dotyczących orzeczenia wywłaszczeniowego z 1955 r. w sytuacji, w której orzeczenie to zostało ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego. Zmiana, wyjaśnienie, czy też sprostowanie orzeczenia z 1955 r. nie mogłoby zostać dokonane również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955 r., albowiem czynności te w oczywisty sposób wykraczają poza przedmiot postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. W tej sytuacji organ ewidencyjny, który był zobowiązany do ustalenia sposobu wykonania decyzji z 1955 r. oraz zidentyfikowania zmian ewidencyjnych zaszłych po tej dacie, mógł oprzeć wskazane wyżej ustalenia m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne. Użycie takiego opracowania jest dopuszczalne, jeżeli dane wynikające z opracowania korespondują z materiałami istniejącymi w zasobie.
Sąd wskazał, iż fakt dalszego figurowania Skarbu Państwa w księdze wieczystej nieruchomości, a zatem nieuwzględnienie w księdze wieczystej stanu prawnego ukształtowanego decyzjami stwierdzającymi nieważność orzeczenia z 1955 r., nie stanowi przeszkody do ujawnienia stanu wynikającego z decyzji nieważnościowych w ewidencji. Wpis własności do księgi wieczystej nie ma bowiem charakteru konstytutywnego, a domniemanie wynikające z księgi wieczystej jest co do zasady obalane.
Następnie Sąd stwierdził, iż przy dokonywaniu oceny tego, czy działki gruntu wymienione w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1995 r. odpowiadają działkom wskazanym w orzeczeniu organu I. instancji, organ odwoławczy zamieścił
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
rozważania na tyle fragmentaryczne i ogólne, iż nie można uznać, że doszło do wyczerpującego rozpatrzenia tej kwestii w postępowaniu odwoławczym.
Mianowicie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINGiK podniósł, że opracowania geodezyjnego przedłożonego organowi I. instancji nie należy traktować jako samoistnego dowodu potwierdzającego tożsamość wskazanych wyżej działek, albowiem wnioski zawarte w tym opracowaniu nie są wnioskami wynikającymi z ustalenia przez autora opracowania nowych okoliczności, są natomiast usystematyzowaniem danych zawartych w materiałach geodezyjnych, zgromadzonych na przestrzeni lat w zasobie ewidencyjnym. Skoro zatem, w ocenie organu odwoławczego, opracowanie geodety nie ma rozstrzygającego znaczenia w niniejszej sprawie, a przedmiotowe opracowanie ma charakter odtwórczy, bazujący wyłącznie na danych zawartych we wcześniejszych opracowaniach znajdujących się w aktach sprawy, to obowiązkiem organu było co najmniej wyszczególnienie tych opracowań i przedstawienie w uporządkowany sposób ciągu wynikających z tych opracowań zmian ewidencyjnych, prowadzących od działek wskazanych w orzeczeniu nacjonalizacyjnym do działek obecnych, tak aby dane te pokrywały się z ustaleniami geodety. Wymogi te nie zostały dochowane, albowiem organ powołał się jedynie bardzo ogólnie na akta sprawy, dokonując ich wyrywkowej, nie pogłębionej analizy.
Nie można, zdaniem Sądu, zanegować faktu, że opracowanie geodety ma istotny walor porządkujący informacje na temat dokonywanych na przestrzeni lat zmian geodezyjnych, jest zatem istotnym dowodem w sprawie, którego wiarygodność podlegała ocenie organu odwoławczego. Ocenę tę uznać należy za niepełną, w szczególności w sytuacji, w której organ odwoławczy w pewnym zakresie zakwestionował ustalenia geodety, podnosząc, że geodeta wykroczył poza zakres swojego upoważnienia, i jednocześnie nie sprecyzował zakresu tego wykroczenia. Organ uznał jednocześnie, że nie ma mocy powołane przez geodetę pismo Huty [...] w B. nr [...].
Końcowo Sąd zauważył, iż wyjaśnienia wymaga kwestia, czy obecna działka nr [...] z obrębu [...] objęta była decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., czy też wcześniejszą decyzją tego samego organu nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Wyjaśnienia wymaga, czy
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
działka ta powstała z działki nr [...], o istnieniu której to działki nie wspomniano w orzeczeniach organów obu instancji.
Orzekając ponownie w sprawie, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. WINGiK Województwa [..] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. W.nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji własnej z dnia [...] maja 2010 r., a nadto -mając na względzie ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10 -wskazał, że opracowania geodezyjne porządkujące sukcesywnie dane ewidencyjne w aspekcie zgodności ze stanem prawnym nieruchomości wynikającym z przewidzianych prawem dokumentów oraz przeprowadzonych badań hipotecznych wymienione zostały w uzasadnieniu decyzji organu I. instancji na stronach 5 - 6, a istotne w przedmiotowej sprawie karty z tych opracowań załączone zostały do akt postępowania. Opracowania wykorzystane w opracowaniu [...] wyszczególnione zostały w sprawozdaniu technicznym z prac geodezyjnych wykonanych w ramach tego opracowania. Są to następujące operaty: [...] - dotyczący rozliczenia hipotek; [...] - dotyczący odnowienia ewidencji gruntów z protokółem i szkicem z badań ksiąg hipotecznych; [..] - dotyczący rozliczenia hipotek; [...] - operat ewidencji gruntów z protokółem i szkicem z badań ksiąg hipotecznych; [...] - wydzielenie z działki ew. nr [...] działek [...], [...], [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hipotecznych nr [...], [...], [..] [...] - wydzielenie z działki ew. nr [..] m.in. działek ew. nr [...] [...], [...[,] [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hip. [...] [...], [...], [...] [...] - dotyczący podziału działki ew. nr [...] na działki nr [...] i [..]. Na szkicu podstawowym stanowiącym 5 stronę części ewidencyjnej operatu [...] (str. 324 akt sprawy) przy każdym punkcie granicznym wpisano numery wcześniej wykonanych operatów zawierających dane (współrzędne) identyfikujące każdy z punktów.
Zdaniem WINGiK, z zebranych materiałów dowodowych wynika, że działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [....] oraz [...], [...] [...] i [...] z obrębu [...] stanowiące łącznie teren w granicach zaznaczonych kolorem pomarańczowym
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
na fragmencie mapy ewidencyjnej (str. 4 części ewidencyjnej opracowania - str. 325 akt sprawy) w zestawieniu z sąsiednimi działkami ewidencyjnymi nr [...], [...] i [..] z obrębu [...], objętymi aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r., rep. A nr [...] pochodzącymi z nieruchomości "Folwark P.", stanowi obszar o powierzchni łącznej 3142 m2 odpowiadający działkom hipotecznym [...], [...], [...], [...] o powierzchni łącznej 3144 m2 (786 m2 x 4) nabytych przez małżonków P. od Z. G..
Nieodnalezienie planów sytuacyjnych powołanych w orzeczeniu o wywłaszczeniu nie wyklucza zatem możliwości ustalenia granic terenu wywłaszczonego w oparciu o dane posiadane przez organ ewidencyjny. Trwające od czasu założenia ewidencji gruntów działania organu, dokonane badania hipoteczne, szkice granic działek hip. [...], [...] [...] i [..] oraz akta niniejszej sprawy stanowią materiał dowodowy pozwalający na zidentyfikowanie gruntów wywłaszczonych w aktualnej ewidencji gruntów i dają podstawy do przyjęcia, że grunty wywłaszczone o podanej powierzchni stanowią obecnie działki ewidencyjne o numerach [...]. [..]. [...] i [...] z obrębu [...] oraz [..], [...], [...] i [...] z obrębu [...].
Pismo Huty [...] w B. nr [...] skierowane do Z. P. potwierdza, że wywłaszczone grunty oznaczone są w księdze wieczystej "Folwark P." numerami [...], [...], [...] i [...], a zgodnie z dokumentacją sporządzoną na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego oznaczone zostały jako działki nr [...], [...], [...] i [...], a powierzchna wywłaszczona wynosi 1575 m2.
WINGiK podkreślił, iż przyjęcie przez skarżącą, że decyzji Ministra
Infrastruktury odpowiada jedynie działka nr [...] z obrębu [...], bez odniesienia się do powierzchni gruntów wywłaszczonych, jest nieuprawnione. Należy zgodzić się, że organ ewidencyjny wprowadza zmiany na podstawie dokumentów określonych w przepisach prawa i nie może sam dokonywać ustaleń odnośnie danych zawartych w tych dokumentach, a także rozstrzygać sporów. Jednak w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji ma oparcie w załączonych aktach postępowania.
Nadto WINGiK wskazał, iż podstawą wykreślenia A. S.A. - jako użytkownika wieczystego przedmiotowych działek - jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
[...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. Huta [...] w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...], [...], [...] i [...] (wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [...]) oraz dawnych numerów hipotecznych 3 cz. i 4 cz. (wchodzących w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...]) pochodzących z KW Folwark P..
Zgłoszenie wykreślenia A. Sp. z o.o. jako użytkownika wieczystego jest - zdaniem organu - bezprzedmiotowe, ponieważ według załączonych wydruków z rejestru gruntów Spółka ta w odniesieniu do wymienionych w zgłoszeniu działek nie figuruje w ewidencji gruntów.
Stosownie do wytycznych sformułowanych w ww. wyroku WSA z dnia 20 września 2010 r. organ odwoławczy ustalił, że teren obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowi część archiwalnej działki ew. nr [...], później nr [...], który wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, a następnie objęto decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. jako część działki ew. nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z działki hip. [...]3 - o powierzchni 326 m2. Z całości akt sprawy wynika, że wymieniona w uzasadnieniu wyroku działka nr [..] nigdy na przedmiotowym terenie nie występowała. Działka nr [...] wydzielona została z działki ew. nr [...] na podstawie ww. opracowania [...] dotyczącego wydzielenia m.in. działek ew. nr [...], [...], [...], [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hip. [...], [...], [...], [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła A. S.A. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta. W. z dnia [...] stycznia 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
* art. 6 i 19 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń, z naruszeniem przepisów o właściwości i trybie postępowania dotyczących (i) oznaczenia działek wbrew treści orzeczenia o wywłaszczeniu i ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., oraz (ii) uznania tytułu prawnego uczestnika A. P. do tych działek wbrew treści ww. dokumentów,
* art. 10 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie czynnego udziału strony w każdym stadium
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
postępowania,
* art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., polegające na braku dostatecznego i precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wadliwym i niepełnym uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, w szczególności poprzez pominięcie zarzutów i stanowiska skarżącej w sprawach: (i) naruszenia właściwości i trybu postępowania przy dokonywaniu wykładni lub sprostowania orzeczenia administracyjnego oraz (ii) uznaniu tytułu prawnego wnioskodawcy do przedmiotowych działek wobec faktu, iż orzeczenie o wywłaszczeniu, decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz zaświadczenie z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. [...]z dnia [...]października 2009 r. zawierają sprzeczne informacje w zakresie oznaczenia działek,
* art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., polegające na braku pełnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy poprzez pominięcie bądź brak ustalenia okoliczności, iż z wniosku A. Sp. z o.o. toczy się obecnie postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych działek w drodze zasiedzenia (sprawa o sygn. akt [...]).
2) naruszenie prawa materialnego:
- art. 20 w zw. z art. 23 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie powodujące wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów na podstawie ustaleń sprzecznych z ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz oparcie zaskarżonej decyzji o ustalenia nie wynikające z dokumentów mogących stanowić podstawę zmian w ewidencji gruntów.
W motywach skargi podniesiono w szczególności, iż WINGiK dokonał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nieuprawnionej interpretacji orzeczenia o wywłaszczeniu, do której organ ten - stosownie do przepisów systemowych - nie jest powołany. Interpretacja ta prowadzi organ do uznania, że według badań hipotecznych i szkiców granic oraz akt sprawy istnieje możliwość przyjęcia, że wywłaszczone zostały działki o nr: [...], [...] [...] i [...], a nie wskazane wprost w treści orzeczenia o wywłaszczeniu oraz ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
dnia [..] października 2005 r. działki o nr [...] i [...]. Rezultatem tej interpretacji jest zanegowanie treści decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Przeprowadzona przez WINGiK interpretacja orzeczenia o wywłaszczeniu wykracza poza wyjaśnienia drobnych wątpliwości natury technicznej w zakresie geodezji i kartografii w ramach prowadzenia ewidencji gruntów. WINGiK przeprowadził badania zmierzające do samodzielnego ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek oraz do ustalenia ich umiejscowienia, co stanowi przekroczenie kompetencji organu ewidencyjnego.
Zdaniem skarżącej Spółki, WINGiK - dokonując nieuprawnionej interpretacji orzeczenia o wywłaszczeniu i decyzji nieważnościowej z dnia [...] października 2005 r. - wkroczył w sferę praw, których rozstrzyganie zastrzeżone jest dla orzecznictwa sądów powszechnych. Dużą część uzasadnienia zaskarżonej decyzji obejmują rozważania organu na temat podmiotów uprawnionych do działek, zgodnie z cytowanymi dokumentami cywilnoprawnymi i wpisami do księgi wieczystej oraz zakresu uprawnień tych podmiotów do działek. Organ zajmujący się sprawami ewidencji nie ma uprawnień do analizy i oceny tych zagadnień, wyciągania wniosków oraz stosowania tych wniosków przy rozstrzyganiu kwestii wpisu bądź odmowy wpisu zmian w ewidencji gruntów.
W ocenie skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest nadal dostatecznego i precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w związku z pominięciem zarzutów i stanowiska strony skarżącej odnośnie (i) naruszenia właściwości i trybu postępowania przy dokonywaniu wykładni lub sprostowania orzeczenia administracyjnego oraz (ii) uznania tytułu prawnego uczestnika A. P. do tych działek wbrew treści ww. dokumentów. WINGiK poprzestał na przedstawieniu dokumentów i opracowań geodezyjnych, na których oparł zaskarżoną decyzję. Brak jest jednak pogłębionego odniesienia do ww. zarzutów.
Zdaniem skarżącej WINGiK naruszył przepisy § 12 i 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdyż oparł swoją decyzję w zakresie wpisu A. P. do ewidencji gruntów jako właściciela działek ewidencyjnych o numerach [...] [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], nie na dokumentach wymienionych w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, z których powinien wynikać w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości tytuł prawny A. P. do ww. działek, ale na interpretacji i ocenie
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
posiadanych danych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych. Organ ewidencyjny nie ma prawa do prowadzenia swoistego poszukiwania potwierdzenia tytułu prawnego do działek na podstawie analizy danych geodezyjnych i kartograficznych. Tego rodzaju działanie stanowi naruszenie ww. przepisów -prowadzi de facto do ustalenia tytułu prawnego do ww. działek w oparciu techniczne dane geodezyjne i kartograficzne, które nie stanowią podstawy wpisu tytułu prawnego do działek w ewidencji gruntów.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2011 r. zatytułowanym "Odpowiedź na skargę A. S.A. w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2011r." uczestnik postępowania – A. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie w całości skargi jako bezzasadnej.
W uzasadnieniu podniesiono, iż w dniu [...] czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w W. wydał postanowienie oddalające apelację od postanowienia z dnia [...] sierpnia 2010 r., w którym Sąd Rejonowy dla W. – [...] w W. oddalił wniosek A.Sp. z o.o. o zasiedzenie nieruchomości objętych decyzją WINGiK z dnia [...] marca 2011 r. Jako dowód załączono odpisy ww. postanowień (sygn. akt odpowiednio: [...], [...]).
Nadto wskazano, że stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. WINGiK rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zaskarżona decyzja oparta jest więc na bezsprzecznych i konkretnych dokumentach własnościowych i opracowaniach geodezyjnych, a nie na dowolnej interpretacji faktów czy wykładni orzeczeń organów administracji, co bezpodstawnie podnosi skarżąca w skardze. WINGiK wyjaśnił, w myśl art. 107 § 3 k.p.a., stan sprawy w pełnym uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji. Jako właściwy rzeczowo i miejscowo organ II. instancji nie oznaczył działek wbrew treści orzeczenia o wywłaszczeniu i ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., a jedynie zweryfikował pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami ustalenia i procedurę w jakich dokonał swoich ustaleń organ I. instancji.
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
Identyfikacja działek oznaczonych w orzeczeniu o wywłaszczeniu z 1955 r. oraz ustalenie, które obecnie działki geodezyjne odpowiadają działkom wywłaszczonym na podstawie ww. orzeczenia było już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji, a WINGiK dokonał wyłącznie weryfikacji tych ustaleń i ostatecznie potwierdził ich prawidłowość.
Zdaniem uczestnika postępowania, WINGiK właściwie zastosował przepisy art. 20 w zw. z art. 23 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 12 i 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. oraz art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ustalenia, które spowodowały zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków nie były sprzeczne z ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.")], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze uznał za uzasadnione.
Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10, którym uchylono decyzję WINGiK Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymującą w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzję Prezydenta. W. z dnia [...]stycznia 2010 r., sprostowaną postanowieniem tegoż organu z dnia [...] lutego 2010 r., orzekającą o wprowadzeniu
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
zmiany w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], [...] [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul. [...], polegającej na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek i wykreśleniu A. S.A. jako użytkownika wieczystego ww. działek oraz na wpisaniu jako właściciela ww. działek A. P..
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Postanowienia art. 153 p.p.s.a. oznaczają, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, w którym zostało wydane, oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym została wydana zaskarżona decyzja.
Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, podstawą uchylenia ww. decyzji WINGiK było naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Ocena ta dotyczyła kwestii zidentyfikowania działek będących przedmiotem orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1955 r., tj. stwierdzenia, czy działki gruntu wymienione w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1995r. odpowiadają działkom wskazanym w decyzji Prezydenta. W. z dnia [...] stycznia 2010 r.
Jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku nietrafnie wywiodła skarżąca w skardze, że sposób, w jaki nastąpiła identyfikacja przedmiotowych działek w ocenianym postępowaniu, tj. m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne ([...]), jest co do zasady niedopuszczalny, albowiem, mając na względzie treść § 12 ust. 1 oraz 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454), organ ewidencyjny winien był ograniczyć się wyłącznie do analizowania danych wynikających z literalnej wykładni postanowień orzeczenia z 1955 r. oraz decyzji wydanych w przedmiocie jego nieważności. Dalej Sąd zauważył, że organ ewidencyjny, który był zobowiązany do ustalenia sposobu wykonania decyzji z 1955
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
r. oraz zidentyfikowania zmian ewidencyjnych zaszłych po tej dacie, mógł oprzeć wskazane wyżej ustalenia m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne. Użycie takiego opracowania jest dopuszczalne, jeżeli dane wynikające z opracowania korespondują z materiałami istniejącymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.
Następnie Sąd zauważył, iż przy dokonywaniu oceny tego, czy działki gruntu wymienione w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1995 r. odpowiadają działkom wskazanym w ww. decyzji organu I. instancji, organ odwoławczy zamieścił rozważania na tyle fragmentaryczne i ogólne, iż nie można uznać, że doszło do wyczerpującego rozpatrzenia tej kwestii postępowaniu odwoławczym. Skoro, w ocenie organu odwoławczego, opracowanie geodety ma charakter odtwórczy, bazujący wyłącznie na danych zawartych we wcześniejszych opracowaniach znajdujących się w aktach sprawy, to obowiązkiem organu było co najmniej wyszczególnienie tych opracowań i przedstawienie w uporządkowany sposób ciągu wynikających z tych opracowań zmian ewidencyjnych, prowadzących od działek wskazanych w orzeczeniu nacjonalizacyjnym do działek obecnych, tak aby dane te pokrywały się z ustaleniami geodety. Wymogi te, w ocenie Sądu, nie zostały dochowane, albowiem organ powołał się jedynie bardzo ogólnie na akta sprawy, dokonując ich wyrywkowej analizy.
Biorąc pod uwagę ww. ocenę prawną Sądu oraz ustalenia poczynione przez WINGiK przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nieuzasadnione są zarzuty skargi (analogiczne do tych podniesionych w skardze z dnia 11 czerwca 2010 r.) odnośnie naruszenia art. 6 i 19 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ ustaleń z naruszeniem przepisów o właściwości i trybie postępowania w zakresie oznaczenia działek wbrew treści orzeczenia o wywłaszczeniu i ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wadliwe i niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji w ww. zakresie.
Stosując się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania, WINGiK dokonał chronologicznego zestawienia opracowań geodezyjnych wykorzystanych w opracowaniu [...] (wyszczególnionych w sprawozdaniu technicznym z prac geodezyjnych wykonanych w ramach tego opracowania) oraz wskazał ciąg
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
wynikających z tych opracowań zmian ewidencyjnych, prowadzących od działek wskazanych w orzeczeniu nacjonalizacyjnym z 1955 r. do działek wymienionych w decyzji I. instancji z dnia [...] stycznia 2010 r. Wskazał nadto, iż na szkicu podstawowym, stanowiącym 5 stronę części ewidencyjnej operatu [...], przy każdym punkcie granicznym wpisano numery wcześniej wykonanych operatów zawierających dane (współrzędne) identyfikujące każdy z punktów. Stwierdził, iż z zebranych materiałów dowodowych wynika, że działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] stanowiące łącznie teren w granicach zaznaczonych kolorem pomarańczowym na fragmencie mapy ewidencyjnej (str. 4 części ewidencyjnej opracowania) w zestawieniu z sąsiednimi działkami ewidencyjnymi nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], objętymi aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r., rep. A nr [...], pochodzącymi z nieruchomości "Folwark P.", stanowią obszar o powierzchni łącznej 3142 m2 odpowiadający działkom hipotecznym [...] o powierzchni łącznej 3144 m2 (786 m2 x 4) nabytym przez małżonków P. od Z. G..
Zdaniem organu nieodnalezienie planów sytuacyjnych powołanych w orzeczeniu o wywłaszczeniu nie wyklucza możliwości ustalenia granic terenu wywłaszczonego w oparciu o dane posiadane przez organ ewidencyjny. Trwające od czasu założenia ewidencji gruntów działania organu, dokonane badania hipoteczne, szkice granic działek hip. [...], [...], [...] i [...] oraz akta niniejszej sprawy stanowią materiał dowodowy pozwalający na zidentyfikowanie gruntów wywłaszczonych w aktualnej ewidencji gruntów i dają podstawy do przyjęcia, że grunty wywłaszczone o podanej powierzchni stanowią obecnie działki ewidencyjne o numerach [...]. [...]. [...] i [...] z obrębu [...] oraz [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...].
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że identyfikacja działek ewidencyjnych będących przedmiotem rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego z 1955 r., dokonana przez organy ewidencyjne w kontrolowanym postępowaniu, jest wadliwa.
Oceny tej nie podważa również skarżąca, która nie przedstawiła w toku postępowania żadnych kontrdowodów wskazujących na błędne ustalenia WINGiK dokonane na podstawie ww. opracowań geodezyjnych oraz materiałów istniejących w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Podkreślić należy, źe podnoszone przez skarżącą Spółkę ogólne zarzuty dotyczące nieuprawnionej
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
interpretacji orzeczenia o wywłaszczeniu z 1955 r. oraz niedopuszczalności identyfikacji przedmiotowych działek w oparciu o dane istniejące w zasobie były już przedmiotem oceny Sądu w wyroku z dnia 20 września 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1175/10), która to ocena - jak już wyżej wskazano - wiąże w sprawie w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.). W wyroku tym Sąd stwierdził, iż "organ ewidencyjny, który był zobowiązany do ustalenia sposobu wykonania decyzji z 1955 r. oraz zidentyfikowania zmian ewidencyjnych zaszłych po tej dacie, mógł oprzeć wskazane wyżej ustalenia m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne. Użycie takiego opracowania jest dopuszczalne, jeżeli dane wynikające z opracowania korespondują z materiałami istniejącymi w zasobie". Analiza akt sprawy oraz ustalenia organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dają - zdaniem Sądu - podstaw do uznania, że powyższy warunek nie został spełniony.
Dokonana przez organy orzekające identyfikacja działek będących przedmiotem decyzji nacjonalizacyjnej z 1955 r., nie pozwala jednak przyjąć, iż istniały podstawy prawne do dokonania zmian w ewidencji gruntów objętych zaskarżoną decyzją. Przedmiotem tej decyzji - jak wskazano powyżej - jest zmiana w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz nr [...] [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul. [...], polegająca na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek i wykreśleniu A S.A. jako użytkownika wieczystego ww. działek oraz wpisaniu jako właściciela ww. działek A. P.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawę wprowadzenia ww. zmian stanowiły:
decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] i [...] o pow. 1575 m2 z gruntów hipotecznych "Osiedle P." stanowiącej własność M. i M. P. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja tego organu z dnia [..] października 2005 r.,
decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. Huta [...] w części dotyczącej dawnych
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
numerów hipotecznych [...], [...], [...] i [...] (wchodzących w skład działki nr [...]z obrębu [...]) oraz dawnych numerów hipotecznych 3 - cz. i 4 - cz. (wchodzących w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [..]) pochodzących z KW Folwark P. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2008 r., (3) opracowanie geodezyjne [...] wraz z załączonym do niego zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. [..] – [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 13 października 2009 r.
Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz przepisy ww. rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: (1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; (2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; (3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: (1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; (2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; (3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; (4) wartość nieruchomości.
Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych do nieruchomości uwidacznia się w ewidencji na podstawie: (1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, (2) prawomocnych orzeczeń sądowych, (3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, (4) ostatecznych decyzji administracyjnych, (5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, (6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
W myśl § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym konsekwentnie podkreśla się, iż zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować (wyroki NSA z dnia 10 lutego 2003r., sygn. akt II SA 1907/01, publ. LEX nr 156364 oraz z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1018/02, publ. LEX nr 156374).
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, uzasadnione jest stanowisko, że ww. decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności stanowiły podstawę do wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa - jako właściciela ww. działek oraz skarżącej Spółki (będącej następcą prawnym P.P. Huta [...]) - jako użytkownika wieczystego ww. działek z ewidencji gruntów. Brak było natomiast podstaw do wpisania do ewidencji gruntów, w oparciu o ww. decyzje, A. P.- jako właściciela ww. działek, co czyni uzasadnionymi zarzuty skargi w odnośnym zakresie.
Ewidencja gruntów i budynków służy rejestracji stanu prawnego wynikającego z dokumentów określonych w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Takimi dokumentami w przedmiotowej sprawie są ww. decyzje o stwierdzeniu nieważności (1) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej. W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] i [..] o pow. 1575 m2 z gruntów hipotecznych "Osiedle P." na rzecz Skarbu Państwa (2) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. Huta [...](nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z szeregu działek wymienionych w decyzji z obrębów [...] i [...]). Skoro decyzja o stwierdzeniu nieważności aktu administracyjnego niweczy ex tunc skutki prawne związane z treścią unieważnianego aktu, to w przedmiotowej sprawie skutkiem wydania wymienionych wyżej decyzji nieważnościowych będzie odpowiednio zniweczenie nabycia przez Skarb Państwa
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
prawa własności przedmiotowych działek oraz nabycia przez skarżącą Spółkę (następcę prawnego P.P. Huta [...]) prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów. Decyzje nieważnościowe stanowią więc podstawę wykreślenia prawa własności Skarbu Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego skarżącej A S.A. odnośnie zidentyfikowanych przez organ ewidencyjny działek.
Z treści tych decyzji nie można jednak wywodzić, iż istnieje podstawa do wpisania A. P. do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela przedmiotowych działek. Dokonując zmiany w ewidencji gruntów i budynków w ww. zakresie organy ewidencyjne wykroczyły więc poza treść decyzji nieważnościowej Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINGiK zawarł rozważania na temat tytułu prawnego wnioskodawcy do przedmiotowych działek (m.in. w oparciu o zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. [..]- [...]I Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 13 października 2009 r. oraz dane geodezyjno-kartograficzne), a także zakresu jego uprawnień do ww. działek. Jak zasadnie wskazała skarżąca, organ ewidencyjny nie ma jednak uprawnień do analizy, oceny i interpretacji posiadanych danych w celu poszukiwania potwierdzenia tytułu prawnego do ww. działek. W konsekwencji organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii tytułu prawnego A.P. do nieruchomości w oparciu o ww. dane, jeżeli tenże tytuł prawny nie wynika wprost (w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości) z dokumentu, o którym mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, załączonego do wniosku o wprowadzenie zmiany. W sprawie niniejszej dokument taki, tj. dokument, który stanowiłby podstawę uwidocznienia prawa własności A. P. do ww. działek w ewidencji gruntów, nie został przez wnioskodawcę przedłożony.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wprowadzając zmianę w ewidencji gruntów i budynków, polegającą na wpisaniu A.. P. jako właściciela przedmiotowych działek, organ naruszył art. 20 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Naruszenie to skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, przy czym - mając na względzie treść rozstrzygnięcia Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. (obejmującego zmianę polegającą na wykreśleniu i
Sygn. akt IV SA/Wa 865/11
jednoczesnym wpisaniu odnośnych danych ewidencyjnych) - Sąd uznał za uzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Końcowo Sąd zauważa, iż z sprawy nie wynika, że organ orzekający dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie - w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. -jak pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt 3 sentencji wyroku.
Orzekając w sprawie ponownie, WINGiK będzie miał na względzie ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło