I OZ 208/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 390/11 o odmowie dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 390/11 oddalającego skargę P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 390/11 oddalił skargę P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. P.K. pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. wystąpił z wnioskiem o wykładnię ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku przytoczył fragment uzasadnienia wyroku, w którym Sąd przedstawił stanowisko odnośnie możliwości poddania kontroli sądu administracyjnego sprawy związanej z wypłatą należności, których domagał się skarżący z tytułu uczestniczenia w pracach komisji wyborczej. Podniósł, iż Sąd wskazał, że pismo Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2010 r. znak [...] stanowi akt (czynność) administracyjny, co oznacza, że skuteczne wywiedzenie skargi wymaga uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jednocześnie przyjmując, iż z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. skarżący skierował do Prezydenta Miasta P. "Wniosek o zmianę decyzji z dnia 14 grudnia 2010 r." Wskazał, iż w przytoczonym fragmencie zawarte zostało stwierdzenie, że skarga wniesiona została na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r., co ograniczało kontrolę Sądu do tego aktu. Wnioskodawca zwrócił się o wykładnię, jak należy traktować obowiązek strony postępowania przed organem administracyjnym, o jakim mowa w art. 52 § 4 P.p.s.a., tj. wyczerpanie środków zaskarżenia – jaką formę powinno mieć wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa oraz w jakim terminie powinno być wniesione. Zdaniem wnioskodawcy zagadnienie to jest istotne wobec postanowienia Sądu z dnia 17 listopada 2011 r. oddalającego jego wniosek z dnia 24 sierpnia 2011 r., oznaczony jako "wniosek o ponowne otwarcie przewodu sądowego i przeprowadzenie przez kognicję kontroli przez Sąd aktu (czynności) z zakresu administracji publicznej dotyczącej wykonania obowiązków organu wynikających z przepisów prawa", a przez to nie przyjęcie jego argumentacji dotyczącej dwóch pism datowanych na dzień 5 stycznia 2011 r., skierowanych do Prezydenta Miasta P., z których jedno wypełniało dyspozycję art. 52 § 4 P.p.s.a. Zdaniem wnioskodawcy Sąd ograniczył się do rozpoznania tylko niektórych zarzutów skargi, czym doprowadził do pominięcia istoty sprawy. Wskazał, iż celem wykładni jest usunięcie wątpliwości dotyczących nie tylko treści wyroku, ale także sposobu jego wykonania, a przede wszystkim skutków jakie może w przyszłości przynieść zachowanie organu administracji wobec obywatela w całkiem nowej sprawie, dotyczącej jednak takiej samej sytuacji faktycznej. Wskazał, iż w niniejszej sprawie ma wątpliwości co do skutków, jakie może wywołać mylna interpretacja zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku, przy czym wątpliwości te nie dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia i jego zakresu, lecz tylko wskazań co do postępowania w całkiem nowej sprawie dotyczącej jednak takiej samej sytuacji faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 390/11 odmówił dokonania wykładni wyroku. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) stwierdził, że konieczność dokonania wykładni wyroku (postanowienia) zachodzi wówczas, gdy jego treść sformułowana jest w sposób niejasny, mogący budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu wykonania wyroku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zamykacze 2006, str. 345). Zdaniem Sądu pierwszej instancji wyrok z dnia 14 lipca 2011 r. jest jasny zarówno w zakresie sentencji, jaki i jego uzasadnienia i zgodnie z dokonanymi wyżej rozważaniami nie wymaga wykładni. W uzasadnieniu wyroku Sąd przeprowadził analizę prawną przedmiotowej sprawy i wykazał z jakich przyczyn zachodziła konieczność wydania przez organ odwoławczy postanowienia o niedopuszczalności odwołania (str. 4-6 uzasadnienia wyroku). Stwierdził, że żądając wykładni wyroku skarżący nie wskazał, iż argumentacja Sądu w tym zakresie jest niejasna i wymaga wyjaśnienia w drodze wykładni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że wnioskując o dokonanie wykładni wyroku przytaczono fragmenty końcowej części uzasadnienia, w których Sąd wyraził swoje stanowisko co do możliwości poddania kwestii wypłaty spornych należności kontroli sądu administracyjnego. Podkreślił, że skarga nakierowana była na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] i wniesiona została za pośrednictwem tego organu. Powyższe skutkowało zarejestrowaniem skargi jako wniesionej na tak oznaczone postanowienie i jednocześnie wyznaczało granice kontroli sądu administracyjnego. Wskazano również, że z przytoczonych wywodów uzasadnienia wynika, że Sąd dokonał oceny całości materiałów dowodowych sprawy, w tym obu pism strony z dnia 5 stycznia 2011 r., z których jedno skierowane zostało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a drugie do Prezydenta Miasta P. Sąd wskazał, iż warunkiem ewentualnego wniesienia skargi na akt (czynność) odmowy wypłaty części kosztów poniesionych w związku z pracami w ramach komisji wyborczej jest uprzednie wezwanie Prezydenta Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uznanie pełnej kwoty zgłoszonego roszczenia. Podał, iż pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. strona skierowała do tego organu żądanie oznaczone jako "wniosek o zmianę decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2010 r (...)". Wyjaśnił, że kwestia oceny, czy wskazane pismo strony może zostać uznane za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w rozumieniu art. 52 P.p.s.a., nie mogła stanowić przedmiotu rozważań Sądu w ramach przeprowadzania oceny zasadności skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W ramach tego postępowania Sąd nie może bowiem przeprowadzać kontroli stanowiska wyrażonego przez organ pierwszej instancji. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania wywołuje bowiem skutek prawny w postaci "ustania postępowania odwoławczego wszczętego w dniu wpłynięcia odwołania do organu drugiej instancji". Podkreślił, że w świetle całości wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku przywołany fragment uzasadnienia nie ma znaczenia dla istoty sprawy, a wątpliwości, które zdaniem skarżącego wiążą się z zawartymi w tym fragmencie stwierdzeniami, nie mają znaczenia dla zakresu powagi rzeczy osądzonej tym wyrokiem oraz dla jego wykonania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący w drodze wniosku o wykładnię wyroku w istocie kwestionował stanowisko, iż zakres przedmiotowej sprawy nakazywał ograniczyć kontrolę Sądu do zaskarżonego postanowienia, nie obejmując tą kontrolą pisma Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2010 r. Argumentacja wskazuje, że skarżący odmiennie ocenia okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku. Polemika ta jest jednak niedopuszczalna na drodze wniosku o wykładnię wyroku. Sąd pierwszej instancji podał, że skoro uzasadniając potrzebę wykładni wyroku wskazał na konieczność interpretacji przez Sąd przepisów prawa, w zakresie trybu i terminu zaskarżania aktów (czynności) określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., co jego zdaniem pomoże uniknąć w przyszłości sytuacji powodującej konieczność arbitrażu Sądu w podobnej sytuacji. Powyższe wskazuje, że w drodze wykładni zamierzał on do uzyskania interpretacji obowiązujących przepisów prawa, co jest niedopuszczalne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. I OZ 427/08, Lex nr 493808). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu stwierdził, że argumenty, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia są nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 158 P.p.s.a., Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wyjaśnić należy, że konieczność dokonania wykładni wyroku (postanowienia) zachodzi wówczas, gdy jego treść sformułowana jest w sposób niejasny, mogący budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu wykonania wyroku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zamykacze 2006, str. 345). Strona wnioskująca o wykładnię orzeczenia ma obowiązek wskazać, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla strony niezrozumiałe, bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Natomiast wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność dokonania wykładni wyroku z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 390/11, gdyż w ramach wykładni nie mieści się żądanie ponownego wyjaśnienia powodów zajętego w sprawie stanowiska, które legło u podstaw rozstrzygnięcia. Stanowisko to wyjaśniono bowiem w uzasadnieniu wyroku. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu w ramach wykładni nie mieści się również interpretacja obowiązujących przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że kwestia oceny, czy wskazane pismo strony może zostać uznane za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w rozumieniu art. 52 P.p.s.a., nie mogła stanowić przedmiotu rozważań Sądu w ramach przeprowadzania oceny zasadności skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2, art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.