II FZ 29/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 419/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 28 listopada 2011 r., I SA/Ol 419/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skargi T. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 29 kwietnia 2011r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności umorzył postępowanie z wniosku o ustanowienie adwokata. 2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: postanowieniem z 29 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z 19 sierpnia 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w osobie P. B. W ocenie skarżącej wyznaczony adwokat z nieznanych przyczyn nie udzielił pomocy prawnej oraz odmówił wniesienia skargi kasacyjnej, czego oczekuje strona skarżąca, niezadowolona z działania obecnego pełnomocnika. W konsekwencji F. W., reprezentujący skarżącą jako pełnomocnik niezawodowy, wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści wniosku wynikało, że jest on niezbędny do wniesienia w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 6 października 2011 r. w niniejszej sprawie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że przyznane w niniejszej sprawie prawo pomocy obejmuje całe postępowanie sądowoadministracyjne, aż do jego prawomocnego zakończenia. Treść wydanego postanowienia odpowiadała żądaniu strony skarżącej i na danym etapie postępowania nie może ona skutecznie domagać się od sądu przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem z 29 lipca 2011 r. Wyznaczenie przez ORA adwokata z urzędu i sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, którą sąd otrzymał 15 listopada 2011 r., stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie ma bowiem wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika przez organy samorządu adwokackiego. Jak wyjaśnił sąd pierwszej instancji rola sądu w tym zakresie kończy się, zgodnie z art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") na etapie wystąpienia do właściwej okręgowo rady adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W przypadku zatem gdy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym zwróci się z ponownym wnioskiem w zakresie węższym bądź pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (por. - postanowienie NSA z 19 października 2010r., II FZ 444/10). Sąd pierwszej instancji wskazał także, że odmowa sporządzenia kasacji nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego. W razie wątpliwości strona może wystąpić do organu samorządu zawodowego z wnioskiem o dokonanie kontroli zasadności takiego działania. 4. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie bądź anulowanie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca m.in.: zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu sąd odniósł się tylko do sprawy I SA/Ol 419/11 i pominął sprawę I SA/Ol 420/11 oraz wskazała, że na WSA spoczywa konstytucyjny obowiązek ponownego przyznania adwokata z urzędu w celu wniesienia skarg kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. zd. pierwsze prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania. Prawomocnym postanowieniem z 29 lipca 2011 r. WSA w Olsztynie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Treść wydanego postanowienia odpowiadała w pełni żądaniu skarżącego. Skarżąca niezadowolona z działania swojego pełnomocnika, który uznał, że wniesienie skargi kasacyjnej jest niezasadne, wniósł o kolejne przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jeśli stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, to ponowny wniosek w tym przedmiocie jest bezzasadny. Strona nie może skutecznie domagać się od sądu przyznania kolejnego prawa pomocy ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnika z urzędu i sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie ma bowiem wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika. Rola sądu w tym zakresie ogranicza się, zgodnie z art. 253 p.p.s.a. do wystąpienia do właściwej okręgowo rady adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W przypadku gdy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, zwróci się z ponownym wnioskiem w zakresie węższym bądź pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe. Wskazać także należy, że niezasadny jest pogląd skarżącej, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy sąd pierwszej instancji powinien się także odnieść do analogicznego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata wniesionego do WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 420/11. Wynika to z okoliczności, że jest to osobna sprawa sądowoadministracyjna, w której wydawane są oddzielne rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.