II SA/Op 61/11
WyrokWSA w Opolu2011-07-19
Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Teresa Cisyk, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów uczelni odmawiające przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie studentowi, wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności z powodu wadliwego uzasadnienia, podlegają uchyleniu?Ratio decidendi
Decyzje organów uczelni odmawiające przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie studentowi zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe uchybienia dotyczyły braku prawidłowego uzasadnienia decyzji, które nie zawierało wskazania istotnych faktów, dowodów, przyczyn nieuwzględnienia niektórych dowodów, ani sposobu ustalenia kryterium dochodowego. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów strony dotyczących pominięcia przy ustalaniu dochodu rodziny dochodów utraconych.Stan faktyczny
Student P. Z. złożył podanie o przyznanie pomocy materialnej (stypendium socjalne, na wyżywienie, mieszkaniowe). Uczelniana Komisja Stypendialna odmówiła przyznania świadczeń, uznając przekroczenie kryterium dochodowego. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Student wniósł skargę do WSA, zarzucając nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji materialnej i błędne ustalenie dochodu rodziny. Po mediacji organ odwoławczy wydał nową decyzję, umarzając postępowanie w sprawie stypendium mieszkaniowego i utrzymując w mocy odmowę przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie. WSA uchylił obie zaskarżone decyzje oraz poprzedzającą je decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje Odwoławczej Komisji Stypendialnej oraz poprzedzającą je decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej, a także orzeczono, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzje Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nysie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium na wyżywienie oraz stypendium socjalnego 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzającą je decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej przy Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nysie z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. Z. w dniu 10 stycznia 2011 r. była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w N. z [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z [...] o odmowie przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2010/2011.
Wydanie tych decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
W podaniu z dnia 4 października 2010 r. P. Z., student Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w N. domagał się przyznania pomocy materialnej w postaci: stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego na rok akademicki 2010/2011. W podaniu wskazał, iż w skład jego rodziny żyjącej we wspólnym gospodarstwie domowym wchodzą: ojciec J. Z., matka A. Z. i brat K. Z., uczeń gimnazjum. Zaznaczył, że dochody członków rodziny osiągnięte w 2009 r. wyniosły 18 935,18 zł, a w związku z tym dochód miesięczny na osobę w rodzinie wyniósł 394,48 zł. Do podania student załączył odpis aktu urodzenia własny i brata K. Z., zaświadczenie Urzędu Skarbowego w G. z 27 lipca 2010 r. o nieuzyskaniu dochodu w roku 2009 przez P. Z., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w G. o zarejestrowaniu A. Z. jako osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, zaświadczenie Urzędu Skarbowego w G. o dochodach J. Z. w roku 2009. Kwoty dochodu netto rodziny za 2009 r. oraz miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie zostały poprawione przez pracownika uczelni, który parafował zmiany dokonane na druku podania wpisując odpowiednio kwotę 18 805,02 zł i 391,77 zł.
Decyzją z [...], nr [...] Uczelniana Komisja Stypendialna działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz §§ 10, 26 i 28 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów PWST w N., odmówiła P. Z. przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego na rok akademicki 2010/2011.
W lakonicznym uzasadnieniu organ stwierdził, że "w oparciu o dokumentację załączoną do wniosku stwierdzono brak uprawnień wnioskodawcy do otrzymania wymienionych wyżej świadczeń pomocy materialnej dla studentów ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Ustalony w postępowaniu dochód na osobę w rodzinie studenta wynosi za miesiąc 391,77 zł na osobę, gdy tymczasem maksymalny dochód uprawniający według Regulaminu do uzyskania wnioskowanej pomocy wynosi 351 zł na osobę". Decyzję tą doręczono studentowi 26 listopada 2010 r.
W odwołaniu złożonym 29 listopada 2010 r. P. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Odwoławczą Komisję Stypendialną, przy czym na formularzu odwołania podkreślił długopisem, że wnosi o przyznanie stypendium socjalnego i mieszkaniowego. Podniósł, że zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodzie jego ojca nie stanowi rzeczywistego dochodu miesięcznego jego rodziny, gdyż jednym ze składników była nagroda jubileuszowa za 30 lat pracy, a ponadto stypendium pobrane przez matkę za przeszkolenie oraz dodatek świąteczny pobrany przez ojca w zakładzie, które nie powinny być brane pod uwagę przy określaniu średniego miesięcznego dochodu rodziny. Do odwołania student załączył zaświadczenie o wynagrodzeniu netto ojca, średnio za 2009 r. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia K. Z., a także o wysokości stypendium pobranego przez A. Z. w 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w G.
Na złożonym druku odwołania ręcznie dopisano ołówkiem, że odwołanie dotyczy także stypendium na wyżywienie, a co do stypendium mieszkaniowego poczyniono adnotację o treści "ma z gminy 300 złotych". Według oświadczenia skarżącego złożonego przed sądem zapisy te za jego zgodą poczyniła pracownica dziekanatu.
Odwoławcza Komisja Stypendialna przy PWSZ w N. w dniu [...] wydała dwie decyzje o identycznym numerze [...].
W pierwszej z nich powołując przepis art. 138 § 1 K.p.a. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania stypendium na wyżywienie, natomiast w drugiej decyzji utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania stypendium socjalnego, także podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 K.p.a.
Uzasadnienia obu decyzji są identycznie lakoniczne i sprowadzają się do zdania, że "po zbadaniu sprawy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w postępowaniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej".
P. Z. wniósł skargę na powyższą decyzję i domagał się jej uchylenia. Zarzucił, że wskazane w podaniu i odwołaniu jednostkowe dochody ojca i matki w 2009 r. nie mogą być zaliczone do dochodu rodziny, od którego wyliczana jest średnia miesięczna na osobę w rodzinie, gdyż są to dochody utracone. Podniósł, że Komisja Uczelniana oraz Odwoławcza Komisja Stypendialna nie uwzględniły jego trudnej sytuacji materialnej, wydatków rodziny na leczenie młodszego brata i bezrobocia matki, a w konsekwencji wydały niesprawiedliwą i krzywdzącą decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zgodnie z Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów stanowiącym załącznik do zarządzenia Rektora PWSZ w N., nr 45/2007 z dnia 23 listopada 2007 r. uprawnionym do otrzymania pomocy jest student, którego dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 351 zł. Tymczasem u skarżącego taki dochód wynosi 399,77 zł.
Na podstawie art. 115 § 1 i 2 P.p.s.a. zarządzono w sprawie postępowanie mediacyjne. W toku mediacji strony ustaliły sposób załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa, a w szczególności skarżący oświadczył, że wycofa skargę w zakresie stypendium mieszkaniowego, natomiast organ zobowiązał się, że uchyli decyzję II instancji z [...] w zakresie odmowy przyznania stypendium na wyżywienie i stypendium socjalnego oraz wyda nową decyzję, której treść uwzględniać będzie zasady postępowania wynikające z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
Decyzją z [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna przy PWSZ w N. powołując się na art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005, Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 7 pkt 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a orzekła o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o przyznanie stypendium mieszkaniowego i o utrzymaniu w mocy decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej z [...] o odmowie przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P. Z. na podstawie art. 118 § 1 P.p.s.a. i została zadekretowana pod sygn. II SA/Op 193/11. Wobec zaskarżenia decyzji organu odwoławczego wydanej na skutek ustaleń podjętych w postępowaniu mediacyjnym sąd zarządził połączenie skarg w sprawach II SA/Op 61/11 i II SA/Op 193/11 do łącznego rozpoznania na podstawie art. 11 § 2 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga wniesiona 10 stycznia 2011 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Op 61/11 zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania. Ponadto, w ramach kontroli legalności zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bierze tym samym z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy w której skarga została wniesiona. Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Tak zakreślony zakres kognicji sądu administracyjnego uniemożliwiał oczywiście zrealizowanie oczekiwania skarżącego wyrażonego w skardze i ewentualne rozstrzygnięcie sprawy "według uznania sądu". Sąd nie jest bowiem III instancją administracyjną i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie orzekając o żądaniu strony.
Rozważania w zakresie dokonanej oceny rozpocząć należy od wskazania, iż kwestie dotyczące przyznania studentowi stypendium socjalnego, stypendium mieszkaniowego i stypendium na wyżywienie reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.) - zwana dalej ustawą. Zgodnie z przepisem art. 173 ustawy, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa m.in. w formie stypendium socjalnego, mieszkaniowego i stypendium na wyżywienie. W uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne ( tj. wydział lub inną jednostkę organizacyjną uczelni ) świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy, są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej. Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor uprawnienia te przekazuje jednak odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej ( art. 175 ustawy ).
Stosownie do art. 179 ustawy stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Odpowiednio art. 182 ust. 1 ustawy dotyczy stypendium mieszkaniowego, a art. 182 ust. 3 ustawy, stypendium na wyżywienie.
Zarówno jednak przyznanie stypendium socjalnego, mieszkaniowego jak i na wyżywienie, uwarunkowane jest spełnieniem przez studenta kryterium dochodowego. W myśl art. 179 ust. 2 ustawy wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zgodnie z ust. 3 art. 179 ustawy, wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być jednak niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze. zm.), oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze. zm.). Z zastrzeżeniem regulacji określonej w art. 179 ust. 4 ustawy, w myśl tego przepisu, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm. ). Na mocy art. 179 ust. 4 ustawy, do spraw o przyznanie stypendium socjalnego, na wyżywienie i mieszkaniowego, zastosowanie znajdują zatem, zdefiniowane w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcia "dochodu", i "dochodu rodziny" - określonego jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a także dochodu utraconego i uzyskanego.
Stosownie do przepisu art. 186 ust. 1 ustawy rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ustawy, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta.
W rozpoznawanej sprawie – wbrew treści odpowiedzi na skargę - Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów PWSZ w N. obowiązywał w dacie złożenia podania na mocy zarządzenia Rektora PWSZ Nr 29/2010 z 30 lipca 2010 r., a nie Nr 45/2007 z 23 listopada 2007 r.
Podkreślić dalej trzeba, iż na mocy art. 207 ustawy, postępowanie w przedmiocie stypendium winno być prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) - zwanej dalej K.p.a. Rozstrzygnięcie organu uczelni o przyznaniu stypendium stanowi bowiem decyzję w indywidualnej sprawie studenta.
Art. 207 ust. 1 ustawy stanowi natomiast, iż do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z ust. 4, przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3. Wskazanie przez ustawodawcę na "odpowiednie" stosowanie przepisów K.p.a., przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i dopuszczalności odstępstw od uregulowanych w K.p.a. zasad.
Niemniej jednak uznać należy, iż te ewentualne odstępstwa dotyczą jedynie kwestii związanych z realizacją trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym, regulujących postępowanie w sprawach o przyznanie stypendium, a organy nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza bowiem konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.
Dlatego też, postępowanie w sprawie przyznania stypendium winno zachować ogólne podstawowe cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe jego założenia.
Przede wszystkim, w myśl wyartykułowanej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu, merytorycznemu rozstrzygnięciu. Zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest kontrola decyzji wydanej w I instancji, przez ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, iż w przypadku skutecznego wniesienia odwołania, organ II Instancji obowiązany jest do ponownego rozważenia materiału dowodowego i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum. Wydając rozstrzygnięcie organ odwoławczy winien przy tym usunąć naruszenia prawa, tak procesowego jak i materialnego, których dopuścił się organ I instancji. W szczególności, zgodnie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., stanowiącego o realizacji normy art. 7 K.p.a., zobowiązany jest tym samym do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie w myśl art. 80 K.p.a. dokonania oceny w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego.
Na mocy art. 136 K.p.a. uprawniony jest przy tym do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i jedynie stwierdzając, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie obowiązany jest wydać decyzję kasacyjną określoną w art. 138 § 2 K.p.a. Działając na podstawie przepisów prawa, do czego zobowiązuje art. 7 K.p.a., organy prowadzące postępowanie administracyjne na każdym jego etapie obowiązane są bowiem prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jednocześnie, podejmując rozstrzygnięcie, organ odwoławczy nie może opierać się tylko na zarzutach strony, lecz każdorazowo uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy.
Na mocy art. 11 K.p.a. winien też wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 K.p.a., winno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Przede wszystkim, organ winien przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich istotnych faktów i dowodów oraz podanie przyczyn nieuwzględnienia niektórych z nich jest przy tym niezbędne również z uwagi na realizację, określonej w art. 8 K.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Oceniając sprawę poddaną kontroli sądowej przez skarżącego przede wszystkim zauważyć trzeba, iż wydając decyzję organ odwoławczy nie wskazał w jej uzasadnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, nie przedstawił umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów prawa, ani też związku pomiędzy dokonaną oceną a treścią rozstrzygnięcia. Nie zostały w decyzji ujęte dowody, które były przez organ rozpatrywane i w oparciu o które wydane zostało rozstrzygnięcie. Wreszcie też wskazując na istotną przesłankę przyznania stypendium, w postaci spełnienia ustalonego kryterium dochodowego, organ nie wskazał w jaki sposób dokonano ustalenia (wyliczenia) wysokości dochodu przypadającego na jednego członka rodziny strony stanowiącego przesłankę przyznania stypendium. Nie odniesiono się ani jednym słowem do zarzutów strony dotyczących pominięcia przy ustalaniu dochodu rodziny takich składników jak: nagroda jubileuszowa, zasiłek świąteczny i ekwiwalent za odzież pobrane przez ojca oraz stypendium szkoleniowe matki. Świadczenia te według strony stanowią dochód utracony. Jeśli organ twierdzi przeciwnie winien to wykazać stronie powołując się na konkretne przepisy prawa materialnego.
W konsekwencji tych uchybień organ bezsprzecznie naruszył regulację art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Skoro bowiem w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 107 § 4 i 5 K.p.a. dopuszczające możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji, winna ona odpowiadać wymogom wynikającym z art. 107 § 1 - 3 K.p.a.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji obu instancji administracyjnych uznać też należało, za godzące w ogólne zasady postępowania administracyjnego, określone w art. 8 i art. 11 K.p.a. Z określonej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz wskazanej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania wypływa bowiem dla organów administracji publicznej m.in. obowiązek należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. W celu jego realizacji winien on zatem wskazać w decyzji argumenty służące przekonaniu strony o prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
Reasumując wskazane nieprawidłowości uniemożliwiły równocześnie Sądowi, dokonanie oceny prawidłowości toku rozumowania i motywów stanowiska zajętego przez organ I instancji i organ odwoławczy, a przez to także kontrolę zaskarżonej decyzji, co do przesłanek rozstrzygnięcia.
Kontrola sądowa decyzji administracyjnej polega między innymi na analizie tekstu uzasadnienia sporządzonego przez organ, w którym zawarte są motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Sąd nie może zakładać, że organ dany dokument przyjął za dowód, a innemu odmówił wiarygodności, albo, że dana okoliczność jest bezsporna lub uznano ją za udowodnioną .
Wreszcie Sąd nie może porównując rozstrzygnięcie z obowiązującym w dacie wydania decyzji stanem prawnym, domyślać się który przepis prawa materialnego został zastosowany albo nie mógł być zastosowany w ustalonym stanie faktycznym sprawy.
W konsekwencji trzeba wyraźnie zaakcentować, że bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych co do istotnych okoliczności, nie ma możliwości kontroli sądowej właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie, wymaga przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Konsekwencją działań podejmowanych na mocy tych przepisów jest z kolei prawidłowe uzasadnienie decyzji.
Co do żądania przyznania stypendium mieszkaniowego zawartego w podaniu z 4 października 2010 r. zważyć trzeba, że P. Z. pismem z dnia 4 kwietnia 2011 r. wycofał tą część żądania. Podniósł, że przyznano mu stosowne środki z funduszu Gminy N. W takiej sytuacji organ winien umorzyć postępowanie w części w zakresie stypendium mieszkaniowego na podstawie art. 105 § 2 K.p.a., w brzmieniu nadanym w art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie K.p.a. (Dz.U. 2011, Nr 6, poz. 18).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprawdzają się do konieczności dokonania przez organ I, ewentualnie po odwołaniu także II instancji oceny okoliczności sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, a także dania wyrazu dokonanym ustaleniom i ustosunkowanie się do zebranych dowodów w uzasadnieniu decyzji.
Sąd nie zastosował w sprawie przepisu art. 60 P.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1
pkt 1 P.p.s.a., mimo cofnięcia skargi przez stronę w zakresie stypendium mieszkaniowego, gdyż decyzja odwoławcza z [...] wydana w wyniku mediacji także została uchylona w całości z przyczyn wyłożonych w sprawie II SA/Op 193/11.
Skoro wniosek o stypendium mieszkaniowe musi być obecnie załatwiony formalnie przez organ I instancji, to cofnięcie skargi w tej części było niedopuszczalne, bo akceptując błędy proceduralne organu stanowiłoby obejście prawa.
Z podniesionych wyżej względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd w wyroku uchylił obie zaskarżone decyzje Odwoławczej Komisji Stypendialnej z [...] oraz poprzedzającą je decyzję I instancji.
Orzeczenie w pkt 2 uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło