I SA/Gd 527/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do dokumentów wyłączonych z akt prowadzonego postępowania oraz możliwości sporządzenia kopii tych dokumentów 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. ZASKARŻONYM POSTANOWIENIEM DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ UTRZYMAŁ W MOCY POSTANOWIENIE DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ W PRZEDMIOCIE ODMOWY H. CH. WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA POSTANOWIENIEM DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ ORAZ MOŻLIWOŚCI SPORZĄDZENIA KOPII TYCH DOKUMENTÓW. W UZASADNIENIU POSTANOWIENIA DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ WSKAZAŁ, ŻE DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ DZIAŁAJĄC NA PODSTAWIE ART. 216 I ART. 179 USTAWY Z DNIA 29 SIERPNIA 1997 R. ORDYNACJA PODATKOWA W ZWIĄZKU Z ART. 31 UST. 1 I 2 USTAWY Z DNIA 28 WRZEŚNIA 1991 R., O KONTROLI SKARBOWEJ (DZ. U. Z 2004 R., NR 8, POZ. 65 ZE ZMIANAMI), PO ROZPATRZENIU WNIOSKU H.CH. (ZAWARTEGO W ZASTRZEŻENIACH I WYJAŚNIENIACH DO PROTOKOŁU KONTROLI PODATKOWEJ PODPISANEGO W DNIU 2 GRUDNIA 2010 R.), W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ ŻĄDANIA: - UMOŻLIWIENIA STRONIE WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA POSTANOWIENIEM DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ NR [...] Z DNIA 21 PAŹDZIERNIKA 2010 R., - SPORZĄDZENIA KOPII WYŁĄCZONYCH DOKUMENTÓW, TJ. WEZWAŃ, ODPOWIEDZI I WYJAŚNIEŃ - BEZ UJAWNIENIA DANYCH PODMIOTÓW, TAKICH JAK: NAZWA (FIRMA) ORAZ DOKŁADNEGO ADRESU, JEDNAK Z PODANIEM NAZWY MIEJSCOWOŚCI, A TAKŻE Z PODANIEM INFORMACJI, W JAKIM MIEJSCU (OSIEDLE, CENTRUM, OBRZEŻE) PROWADZONA JEST DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA, POSTANOWIENIEM NR [...] Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 R., ODMÓWIŁ WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA ORAZ ODMÓWIŁ MOŻLIWOŚCI SPORZĄDZENIA KOPII TYCH DOKUMENTÓW. MOTYWUJĄC PODJĘTE W TRYBIE I NA ZASADACH OKREŚLONYCH W ART. 179 § 1 I § 2 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA ROZSTRZYGNIĘCIE, ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO POSTANOWIENIA WSKAZAŁ PRZYCZYNY I OKOLICZNOŚCI STANOWIĄCE PODSTAWĘ DLA NIEUWZGLĘDNIENIA W/W WNIOSKU STRONY. W POWYŻSZYM ZAKRESIE ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ ODWOŁAŁ SIĘ DO KRYTERIUM "INTERESU PUBLICZNEGO" ORAZ WSKAZAŁ, ŻE INDYWIDUALNE DANE INNYCH PODMIOTÓW WYNIKAJĄCE Z WYŁĄCZONYCH DOKUMENTÓW OBJĘTE SĄ ZGODNIE Z ART. 293 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA TAJEMNICĄ SKARBOWĄ. ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ WSKAZAŁ PONADTO, IŻ DANE BĘDĄCE PODSTAWĄ WYLICZENIA ŚREDNIEJ MARŻY STOSOWANEJ PRZEZ NIEZALEŻNE PODMIOTY (Z WYŁĄCZENIEM DANYCH ADRESOWYM ORAZ INNYCH DANYCH IDENTYFIKACYJNYCH PODMIOTÓW) ZOSTAŁY PRZEDSTAWIONE W PROTOKOLE KONTROLI PODATKOWEJ. KOŃCOWO ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ PODNIÓSŁ, IŻ UDOSTĘPNIENIE NAWET CZĘŚCIOWYCH DANYCH JEST RÓWNOZNACZNE Z MOŻLIWOŚCIĄ IDENTYFIKACJI PODMIOTÓW. PISMEM Z DNIA 10 STYCZNIA 2011 R. H. CH. - ZŁOŻYŁA OPARTE NA PODSTAWIE ART. 179 § 3 W ZWIĄZKU Z ART. 236 § 1 I § 2 PKT 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA ZAŻALENIE NA POSTANOWIENIE DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 R., WNOSZĄC O JEGO UCHYLENIE I PRZEKAZANIE WNIOSKU DO PONOWNEGO ROZPATRZENIA. ROZSTRZYGNIĘCIU DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ STRONA ZARZUCIŁA NARUSZENIE: • PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA OKREŚLONYCH W USTAWIE ORDYNACJA PODATKOWA: - ART. 123 § 1 - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU ZAPEWNIENIA STRONIE CZYNNEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU POPRZEZ NIEUJAWNIENIE ISTOTNYCH DLA SPRAWY DOKUMENTÓW Z ZACHOWANIEM WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY, - ART. 129 - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU JAWNOŚCI POSTĘPOWANIA WOBEC STRONY, - ART. 178 § 1 - POLEGAJĄCE NA ODMOWIE MOŻLIWOŚCI WGLĄDU DO CZĘŚCI AKT SPRAWY ORAZ SPORZĄDZENIA Z NICH KOPII Z ZACHOWANIEM WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY, • A PONADTO: - ART. 51 UST. 3 W ZWIĄZKU Z ART. 31 UST. 3 KONSTYTUCJI RZECZPOSPOLITEJ, - ART. 41 UST. 2 KARTY PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ. DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ W WYNIKU ROZPATRZENIA ZAŻALENIA ZWAŻYŁ, ŻE ZGODNIE Z DYSPOZYCJĄ ART. 178 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA W KAŻDYM STADIUM POSTĘPOWANIA ORGAN PODATKOWY OBOWIĄZANY JEST UMOŻLIWIĆ STRONIE PRZEGLĄDANIE AKT SPRAWY ORAZ SPRZĄTANIE Z NICH NOTATEK, KOPII LUB ODPISÓW. PRAWO TO PRZYSŁUGUJE RÓWNIEŻ PO ZAKOŃCZENIU POSTĘPOWANIA. ZASADA TA DOZNAJE OGRANICZENIA OKREŚLONEGO W ART. 179 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ, W MYŚL KTÓREGO PRZEPISÓW ART. 178 NIE STOSUJE SIĘ DO ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W AKTACH SPRAWY DOKUMENTÓW OBJĘTYCH OCHRONĄ TAJEMNICY PAŃSTWOWEJ, A TAKŻE DO INNYCH DOKUMENTÓW, KTÓRE ORGAN PODATKOWY WYŁĄCZY Z AKT SPRAWY ZE WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY. ODMOWA UMOŻLIWIENIA STRONIE ZAPOZNANIA SIĘ Z DOKUMENTAMI, O KTÓRYCH MOWA W § 1, SPORZĄDZANIA Z NICH NOTATEK, KOPII I ODPISÓW, UWIERZYTELNIANIA ODPISÓW I KOPII LUB WYDANIA UWIERZYTELNIONYCH ODPISÓW NASTĘPUJE W DRODZE POSTANOWIENIA, NA KTÓRE SŁUŻY ZAŻALENIE (ART. 179 § 2 I § 3 ORDYNACJI PODATKOWEJ). RACJĘ MA PRZY TYM STRONA TWIERDZĄC, IŻ REGULACJE ZAWARTE W ART. 178 ORDYNACJI PODATKOWEJ MAJĄ NA CELU REALIZACJĘ ZASAD POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, TJ. ZASADĘ JAWNOŚCI POSTĘPOWANIA WYŁĄCZNIE DLA STRONY (ART. 129) ORAZ ZASADĘ CZYNNEGO UDZIAŁU STRONY W POSTĘPOWANIU (ART. 123 § 1). SŁUSZNA JEST RÓWNIEŻ TEZA STRONY, ŻE REGULACJA ZAWARTA W ART. 179 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ STANOWI ODSTĘPSTWO OD TYCH ZASAD. NA GRUNCIE NINIEJSZEJ SPRAWY, W KWESTII ROZPOZNANIA WNIOSKU W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ ŻĄDANIA H. CH. UMOŻLIWIENIA WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA POSTANOWIENIEM DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ Z DNIA 21 PAŹDZIERNIKA 2010 R., ORAZ SPORZĄDZENIA KOPII WYŁĄCZONYCH DOKUMENTÓW: WEZWAŃ, ODPOWIEDZI I WYJAŚNIEŃ - BEZ UJAWNIENIA DANYCH PODMIOTÓW, TAKICH JAK: NAZWA (FIRMA) ORAZ DOKŁADNEGO ADRESU, JEDNAK Z PODANIEM NAZWY MIEJSCOWOŚCI, A TAKŻE Z PODANIEM INFORMACJI, W JAKIM MIEJSCU (OSIEDLE, CENTRUM, OBRZEŻE) PROWADZONA JEST DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA, DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ DZIAŁAJĄC W OPARCIU O ART. 216 ORAZ ART. 179 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA WYDAL W DNIU 30 GRUDNIA 2010 R., POSTANOWIENIE NR [...], KTÓRYM ODMÓWIŁ STRONIE: - WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA ORAZ - MOŻLIWOŚCI SPORZĄDZENIA KOPII TYCH DOKUMENTÓW. ARGUMENTUJĄC POWYŻSZE ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ WSKAZAŁ, ŻE WYŁĄCZENIE OKREŚLONYCH DOKUMENTÓW Z AKT SPRAWY NASTĄPIŁO ZE WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY. WSKAZANO RÓWNIEŻ NA FAKT OBJĘCIA TAJEMNICĄ SKARBOWĄ INDYWIDUALNYCH DANYCH INNYCH PODMIOTÓW, ZAWARTYCH W WYŁĄCZONYCH DOKUMENTACH. STRONA W ZŁOŻONYM ZAŻALENIU PODNOSI, IŻ WYDANYM POSTANOWIENIEM NARUSZONE ZOSTAŁY PODSTAWOWE PRAWA STRONY W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM, W SZCZEGÓLNOŚCI PRAWO DO ZAPOZNANIA Z AKTAMI SPRAWY, KTÓRE ZAPEWNIA ART. 178 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA ORAZ PRAWO CZYNNEGO UDZIAŁU STRONY W POSTĘPOWANIU, WYRAŻONE W ART. 123 W/WYM. USTAWY. JEDNOCZEŚNIE STRONA PODNOSI, IŻ Z UWAGI NA STWIERDZENIE ORGANU KONTROLI SKARBOWEJ - KTÓREGO NIE KWESTIONUJE - ŻE INTERES PUBLICZNY OBEJMUJE RÓWNIEŻ ZACHOWANIE TAJEMNICY SKARBOWEJ, ZWRÓCIŁA SIĘ O UDOSTĘPNIENIE WYŁĄCZNIE CZĘŚCI, A NIE CAŁOŚCI DOKUMENTÓW, BEZ UJAWNIANIA DANYCH PODMIOTÓW, TAKICH JAK NAZWA I ADRES. BIORĄC POD UWAGĘ POWYŻSZE DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ STWIERDZIŁ, IŻ ISTOTA SPORU SPROWADZA SIĘ DO OCENY PRAWIDŁOWOŚCI ZASTOSOWANIA W SPRAWIE PRZEPISU ART. 179 USTAWY ORDYNACJI PODATKOWEJ I ODMOWY NA TEJ PODSTAWIE WGLĄDU DO DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH Z AKT PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA ZE WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY POSTANOWIENIEM DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ Z DNIA 21 PAŹDZIERNIKA 2010 R., ORAZ SPORZĄDZENIA KOPII TYCH DOKUMENTÓW. W ODNIESIENIU DO POWYŻSZEGO WSKAZAĆ NALEŻY ZDANIEM DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ, IŻ UŻYTE W ART. 179 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ POJĘCIE "INTERESU PUBLICZNEGO" NIE ZOSTAŁO PRZEZ USTAWODAWCĘ ZDEFINIOWANE. W ORZECZNICTWIE SĄDOWOADMINISTRACYJNYM PREZENTOWANY JEST POGLĄD, ŻE PRZEZ "INTERES PUBLICZNY" NALEŻY ROZUMIEĆ KORZYŚĆ SŁUŻĄCĄ OGÓŁOWI, DYREKTYWĘ POSTĘPOWANIA, NAKAZUJĄCĄ RESPEKTOWANIE TAKICH WARTOŚCI WSPÓLNYCH DLA CAŁEGO SPOŁECZEŃSTWA JAK: SPRAWIEDLIWOŚĆ, BEZPIECZEŃSTWO, ZAUFANIE OBYWATELI DO ORGANÓW WŁADZY PUBLICZNEJ. TREŚĆ PRZESŁANKI INTERESU PUBLICZNEGO W ROZUMIENIU ART. 179 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ POWINNA BYĆ USTALANA NA PODSTAWIE OKOLICZNOŚCI KONKRETNEGO POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, PRZY UWZGLĘDNIENIU ZNACZENIA WYŁĄCZONEGO DOKUMENTU DLA PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, WYNIKU SPRAWY PODATKOWEJ. W OKOLICZNOŚCIACH ROZPATRYWANEGO POSTĘPOWANIA KONTROLNEGO BEZSPORNE JEST, IŻ ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ POSTANOWIENIEM Z DNIA 21 PAŹDZIERNIKA 2010 R., WYŁĄCZYŁ Z AKT SPRAWY SZCZEGÓŁOWO WYMIENIONE DOKUMENTY ZE WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY. WYŁĄCZONE DOKUMENTY TO WEZWANIA DO PODMIOTÓW NIEBĘDĄCYCH STRONĄ W PROWADZONYM POSTĘPOWANIU, ZAWIERAJĄCE ICH DANE PERSONALNE ORAZ ODPOWIEDZI TYCH PODMIOTÓW, ZAWIERAJĄCE DANE Z EWIDENCJI KSIĘGOWEJ, TAKIE JAK OBROTY, KOSZTY ZAKUPU TOWARÓW HANDLOWYCH, WARTOŚCI REMANENTÓW POCZĄTKOWEGO I KOŃCOWEGO. DANE TE ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ ZGROMADZIŁ W TOKU POSTĘPOWANIA KONTROLNEGO W CELU PORÓWNANIA Z DANYMI ZAWARTYMI W EWIDENCJI KSIĘGOWEJ STRONY, A W KONSEKWENCJI DO OSZACOWANIA PRZYCHODU (OBROTU) ZA 2006 R., FIRMY "A" PROWADZONEJ PRZEZ H. CH. PRZY ZASTOSOWANIU METODY PORÓWNAWCZEJ ZEWNĘTRZNEJ. W TYM ZAKRESIE WSKAZANO, IŻ INDYWIDUALNE DANE ZAWARTE W WYŁĄCZONYCH DOKUMENTACH OBJĘTE SĄ ZGODNIE Z ART. 293 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA TAJEMNICĄ SKARBOWĄ. JEDNOCZEŚNIE W UZASADNIENIU W/WYM. POSTANOWIENIA ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ PODNIÓSŁ, IŻ DANE BĘDĄCE PODSTAWĄ WYLICZENIA ŚREDNIEJ MARŻY STOSOWANEJ PRZEZ NIEZALEŻNE PODMIOTY (Z WYŁĄCZENIEM DANYCH ADRESOWYM ORAZ INNYCH DANYCH IDENTYFIKACYJNYCH PODMIOTÓW) ZOSTAŁY PRZEDSTAWIONE W PROTOKOLE KONTROLI PODATKOWEJ. POZA SPOREM POZOSTAJE, ŻE WYŁĄCZONE DOKUMENTY OBJĘTE SĄ TAJEMNICĄ SKARBOWĄ. DOKUMENTY TE ZAWIERAJĄ BOWIEM ISTOTNE DANE O OSOBACH I PODMIOTACH NIEBĘDĄCYCH STRONĄ POSTĘPOWANIA. JEDNOCZEŚNIE WYŁĄCZENIE DOKUMENTU ZE WZGLĘDU NA ISTNIENIE INTERESU PUBLICZNEGO JEST PRZESŁANKĄ ODMOWY UDOSTĘPNIENIA DOKUMENTÓW STRONIE. RÓWNIEŻ WŁAŚCIWE JEST UZASADNIENIE KONIECZNOŚCI OCHRONY TAJEMNICY SKARBOWEJ ZE WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY. JEST TO BOWIEM TAJEMNICA PRAWNIE CHRONIONA. NAJISTOTNIEJSZE JEST PRZY TYM - Z UWAGI NA KONIECZNOŚĆ OCHRONY TAJEMNICY SKARBOWEJ - NIEDOPUSZCZENIE DO ZIDENTYFIKOWANIA PODMIOTÓW, KTÓRYCH DANE ZOSTAŁY WYKORZYSTANE W PROWADZONYM WOBEC STRONY POSTĘPOWANIU. ZASADNYM BYŁO - W SYTUACJI OTRZYMANIA PRZEZ ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ MATERIAŁU PORÓWNAWCZEGO OD INNYCH PODMIOTÓW - WYŁĄCZENIE DOWODÓW ZAWIERAJĄCYCH DANE TAKICH PODMIOTÓW Z AKT PRZEDMIOTOWEJ SPRAWY. PRZEDSIĘBIORCY, KTÓRZY UDZIELILI INFORMACJI INSPEKTOROWI KONTROLI SKARBOWEJ W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE MAJĄ BOWIEM PRAWO OCZEKIWAĆ, ŻE ICH DANE (DOTYCZĄCE MIĘDZY INNYMI WYSOKOŚCI: PRZYCHODÓW, KOSZTÓW ZAKUPU TOWARÓW, WARTOŚCI REMANENTÓW POCZĄTKOWEGO I KOŃCOWEGO, WYSOKOŚCI STRATY I UBYTKÓW, ILOŚCI ZATRUDNIONYCH OSÓB W 2006 R.), NIE ZOSTANĄ OKAZANE STRONIE I PRZEZ TO ICH INTERESY BĘDĄ NALEŻYCIE ZABEZPIECZONE. STĄD ZA PRAWIDŁOWE UZNAŁ ORGAN ODWOŁAWCZY DZIAŁANIE DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ , KTÓRY W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE W OPARCIU O PRZEPISY ART. 179 § 1 I § 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ ODMÓWIŁ WGLĄDU DO DOWODÓW (DOKUMENTÓW) WYŁĄCZONYCH PRZEZ ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ Z AKT SPRAWY Z UWAGI NA INTERES PUBLICZNY, ORAZ SPORZĄDZENIA KSEROKOPII TYCH DOKUMENTÓW. KIERUJĄC SIĘ PRZESTRZEGANIEM ZASAD POSTĘPOWANIA, W TYM MAJĄC NA UWADZE ZWIĄZANIE OCHRONĄ TAJEMNICY SKARBOWEJ, ZASADNIE ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ UZNAŁ, IŻ ZA OGRANICZENIEM PRAWA STRONY DO WGLĄDU DO PRZEDMIOTOWYCH DOKUMENTÓW PRZEMAWIA INTERES PUBLICZNY. Z TREŚCI W/WYM. PRZEPISU NIE WYNIKA PRZY TYM, ABY NA JEGO PODSTAWIE MOŻLIWE BYŁO WYŁĄCZENIE PRZEDMIOTOWYCH DOKUMENTÓW W CZĘŚCI, W TYM W ZAKRESIE WSKAZANYM PRZEZ STRONĘ W UZASADNIENIU ZAŻALENIA. TREŚĆ ART. 179 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA NIE POZOSTAWIA BOWIEM WĄTPLIWOŚCI, ŻE Z UWAGI NA INTERES PUBLICZNY DANY DOKUMENT PODLEGA WYŁĄCZENIU W CAŁOŚCI. POWYŻSZE BEZPODSTAWNYM CZYNI AUTOMATYCZNIE ZARZUT NARUSZENIA ART. 178 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ ORAZ ART. 51 UST. 3 W ZWIĄZKU Z ART. 31 UST. 3 KONSTYTUCJI RZECZPOSPOLITEJ, A TAKŻE ART. 41 UST. 2 KARTY PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ. USTOSUNKOWUJĄC SIĘ NATOMIAST DO ZARZUTÓW ZAŻALENIA DOTYCZĄCYCH NARUSZENIA PRZEZ ORGAN KONTROLI SKARBOWEJ ART. 123 § 1 I ART. 129 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ ZAUWAŻYŁ, ŻE W/W PRZEPISY PRAWA STANOWIĄ OGÓLNE ZASADY PROWADZENIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO. BRAK JEST TYM SAMYM PODSTAW SFORMUŁOWANIA ZARZUTU O NARUSZENIU TYCH PRZEPISÓW W SPRAWIE OBJĘTEJ ZAŻALENIEM NA POSTANOWIENIE DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ NR [...]Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 R., W SYTUACJI, W KTÓREJ POSTANOWIENIE NIE STANOWI ROZSTRZYGNIĘCIA W PRZEDMIOCIE OBJĘTYM POSTĘPOWANIEM KONTROLNYM, TJ. W ZAKRESIE RZETELNOŚCI DEKLAROWANYCH PODSTAW OPODATKOWANIA ORAZ PRAWIDŁOWOŚCI OBLICZANIA I WPŁACANIA PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG ZA OKRES OD STYCZNIA DO GRUDNIA 2006 R., ORAZ RZETELNOŚCI USTALENIA PODSTAWY OPODATKOWANIA W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH ZA 2006 R. STĄD ZARZUT NARUSZENIA W/WYM. PRZEPISÓW PRAWA POZOSTAJE BEZ WPŁYWU NA ROZSTRZYGNIĘCIE W SPRAWIE OBJĘTEJ ZAŻALENIEM, TJ. W PRZEDMIOCIE ZASADNOŚCI ZASTOSOWANIA W SPRAWIE ART. 179 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA I WYŁĄCZENIA PRAWA STRONY DO WGLĄDU W AKTA SPRAWY W ZAKRESIE DOTYCZĄCYM DOKUMENTÓW WYŁĄCZONYCH POSTANOWIENIEM DYREKTORA URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 R. SKARGĘ NA POWYŻSZE POSTANOWIENIE WNIOSŁA H. CH.. ŻĄDAJĄC UCHYLENIA POSTANOWIEŃ PIERWSZEJ I DRUGIEJ INSTANCJI, H. CH. ZARZUCIŁA ZASKARŻONEMU POSTANOWIENIU NARUSZENIE: 1. PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA OKREŚLONYCH W USTAWIE ORDYNACJA PODATKOWA W ZWIĄZKU Z PROWADZONĄ KONTROLĄ I NA PODSTAWIE ART. 292 W/WYM. USTAWY, TJ.: - ART. 121 - POLEGAJĄCE NA PROWADZENIU POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO W SPOSÓB NIEBUDZĄCY ZAUFANIA DO ORGANÓW PODATKOWYCH POPRZEZ NIEPODJĘCIE WSZELKICH DZIAŁAŃ ZMIERZAJĄCYCH DO PRAWIDŁOWEGO USTALENIA STANU FAKTYCZNEGO, - ART. 123 § 1 - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU STRONIE CZYNNEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU POPRZEZ NIEUJAWNIENIE ISTOTNYCH DLA SPRAWY DOKUMENTÓW Z JEDNOCZESNYM ZACHOWANIEM WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY WYKAZANY W ART. 179 § 1, - ART. 129 - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU JAWNOŚCI POSTĘPOWANIA WOBEC STRONY, - ART. 178 § 1 - POLEGAJĄCE NA UNIEMOŻLIWIENIU STRONIE WGLĄDU W AKTA SPRAWY, A TAKŻE SPORZĄDZENIA Z A NICH KOPII Z ZACHOWANIEM WZGLĘDU NA INTERES PUBLICZNY WSKAZANY W ART. 179 § 1, 2. A PONADTO: - ART. 51 UST. 3 W ZWIĄZKU Z ART. 31 UST. 3 KONSTYTUCJI RZECZPOSPOLITEJ - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU ISTOTY PRAWA STRONY DO JAWNEGO I CZYNNEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU WYCHODZĄC POZA KONIECZNY ZAKRES OGRANICZENIA TEGO PRAWA, - ART. 41 UST. 2 KARTY PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ - POLEGAJĄCE NA OGRANICZENIU PRAWA DOSTĘPU STRONY DO AKT JEJ DOTYCZĄCYCH. W UZASADNIENIU SKARGI SKARŻĄCA - PO PRZEDSTAWIENIU DOTYCHCZASOWEGO PRZEBIEGU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO - PODNOSI, ŻE ORGANY OBU INSTANCJI WYDAŁY POSTANOWIENIA Z NARUSZENIEM PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, KTÓRE MOGŁY MIEĆ ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK PROWADZONEJ KONTROLI PODATKOWEJ. SKARŻĄCA WSKAZUJE, IŻ UTAJNIENIE W CAŁOŚCI DOKUMENTÓW MAJĄCYCH ISTOTNE ZNACZENIE DLA SPRAWY SPOWODOWAŁO, ŻE POSTĘPOWANIE NIE ZOSTAŁO PRZEPROWADZONE W SPOSÓB OKREŚLONY W ART. 121 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ, A WIĘC W SPOSÓB BUDZĄCY ZAUFANIE DO ORGANÓW PODATKOWYCH. PONADTO, W OCENIE SKARŻĄCEJ, POSTANOWIENIA ODMAWIAJĄCE UMOŻLIWIENIA SPORZĄDZENIA KOPII WYŁĄCZONYCH DOKUMENTÓW, A NAWET WGLĄDU DO NICH OGRANICZYŁY ZNACZNIE JAWNOŚĆ POSTĘPOWANIA I UPRAWNIENIE STRONY CZYNNEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU. WEDŁUG SKARŻĄCEJ W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE MOŻLIWE BYŁO POGODZENIE - Z JEDNEJ STRONY ZASAD PROWADZENIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, W TYM UPRAWNIEŃ STRONY WYRAŻONYCH W ART. 178 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ, Z DRUGIEJ ZAŚ INTERESU PUBLICZNEGO I TAJEMNICY SKARBOWEJ, KTÓRYMI OBJĘTE SĄ DANE PODMIOTÓW ZEWNĘTRZNYCH. SKARŻĄCA PODKREŚLA, IŻ W CELU POGODZENIA W/WYM. "SPRZECZNYCH INTERESÓW" ZWRÓCIŁA SIĘ O UDOSTĘPNIENIE WYŁĄCZNIE CZĘŚCI DOKUMENTÓW (A NIE CAŁOŚCI), W TAKI SPOSÓB ABY NIE ZOSTAŁY UJAWNIONE TAKIE DANE PODMIOTÓW, JAK ICH NAZWA I ADRES. W OCENIE SKARŻĄCEJ MOŻLIWOŚĆ TAKIEJ FORMY UDOSTĘPNIENIA DOKUMENTÓW NALEŻY WYWIEŚĆ Z OGÓLNYCH ZASAD POSTĘPOWANIA. SKARŻĄCA ZWRÓCIŁA JEDNOCZEŚNIE UWAGĘ, IŻ PRZEPIS ART. 179 ORDYNACJI PODATKOWEJ SKŁADA SIĘ Z DWÓCH JEDNOSTEK REDAKCYJNYCH. SKARŻĄCA WYJAŚNIA, ŻE O ILE § 1 W/WYM. ARTYKUŁU WSKAZUJE NA WYŁĄCZENIE Z AKT SPRAWY DOKUMENTÓW, TO § 2 ODNOSI SIĘ DO UMOŻLIWIENIA ZAPOZNANIA SIĘ Z TYMI DOKUMENTAMI I SPORZĄDZANIA Z NICH KOPII. SKARŻĄCA PODKREŚLA, IŻ NIE KWESTIONOWAŁA WYŁĄCZENIA DOKUMENTÓW Z AKT SPRAWY I W ZWIĄZKU Z TYM WNIOSŁA O ZAPOZNANIE SIĘ Z NIMI W NIEPEŁNYM ZAKRESIE - BEZ DANYCH UMOŻLIWIAJĄCYCH IDENTYFIKACJĘ OSÓB TRZECICH. SKARŻĄCA ZAUWAŻA JEDNOCZEŚNIE, IŻ NIE MOŻNA ZGODZIĆ SIĘ ZE STWIERDZENIEM ZAWARTYM W POSTANOWIENIU ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI, ŻE UDOSTĘPNIENIE POCHODZĄCYCH Z EWIDENCJI KSIĘGOWYCH TAKICH DANYCH JAK: OBROTY, KOSZTY ZAKUPU TOWARÓW HANDLOWYCH ORAZ INNYCH DANYCH ZWIĄZANYCH Z WYLICZENIEM ŚREDNICH MARŻ JEST RÓWNOZNACZNE Z MOŻLIWOŚCIĄ IDENTYFIKACJI PODMIOTÓW. NA POPARCIE STANOWISKA O MOŻLIWOŚCI UDOSTĘPNIENIA JEDYNIE CZĘŚCI WYŁĄCZONYCH DOKUMENTÓW NIEZAWIERAJĄCYCH DANYCH IDENTYFIKUJĄCYCH OSOBY TRZECIE, SKARŻĄCA PRZYTACZA FRAGMENTY WYROKÓW WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH. SKARŻĄCA - PODOBNIE JAK W ZAŻALENIU NA POSTANOWIENIE ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI - PODKREŚLA, IŻ DANE OTRZYMANE OD PODMIOTÓW ZEWNĘTRZNYCH STANOWIĄ PODSTAWĘ ZASTOSOWANIA WYBRANEJ PRZEZ ORGAN PODATKOWY METODY OKREŚLENIA PODSTAWY OPODATKOWANIA, CZYLI METODY PORÓWNAWCZEJ ZEWNĘTRZNEJ. DLATEGO TREŚĆ SKIEROWANYCH PYTAŃ DO TYCH PODMIOTÓW ORAZ ICH ODPOWIEDZI MA BARDZO ISTOTNE ZNACZENIE. W OCENIE SKARŻĄCEJ PODANIE TREŚCI PISM KIEROWANYCH DO TYCH PODMIOTÓW, A TAKŻE UJAWNIENIE ICH ODPOWIEDZI BEZ ZAMIESZCZANIA ICH DANYCH, LECZ JEDYNIE PRZYPORZĄDKOWANIE IM SYMBOLI, JAK UCZYNIONO W PROTOKOLE, NAWET Z ZAZNACZENIEM, ŻE DZIAŁALNOŚĆ JEST PROWADZONA W CENTRUM MIASTA CZY NA OSIEDLU NIE TWORZY SKARŻĄCEJ MOŻLIWOŚCI IDENTYFIKACJI TYCH PODMIOTÓW, A POZWOLIŁOBY NATOMIAST NA PODNIESIENIE MERYTORYCZNYCH UWAG W STOSUNKU DO USTALEŃ ORGANU PODATKOWEGO I UMOŻLIWIŁOBY REALIZACJĘ UPRAWNIENIA WYNIKAJĄCEGO Z ART. 123 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA. W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ WNIÓSŁ O JEJ ODDALENIE, PODTRZYMUJĄC DOTYCHCZASOWE STANOWISKO W SPRAWIE. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: SKARGA ZASŁUGUJE NA UWZGLĘDNIENIE, BOWIEM ZASKARŻONE POSTANOWIENIE NARUSZA PRAWO. WSTĘPNIE SĄD ZAUWAŻA, IŻ ZGODNIE Z ART. 184 KONSTYTUCJI RP W ZWIĄZKU Z ART. 1 USTAWY Z DNIA 25 LIPCA 2002 R. PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH (DZ. U. NR 153, POZ, 1269 ZE ZM.), ORAZ W ZWIĄZKU Z ART. 135 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 ZE ZM.), ZWANEJ DALEJ P.P.S.A., KONTROLA SĄDOWA ZASKARŻONYCH DECYZJI, POSTANOWIEŃ BĄDŹ INNYCH AKTÓW WYMIENIONYCH W ART. 3 § 2 P.P.S.A., SPRAWOWANA JEST W OPARCIU O KRYTERIUM ZGODNOŚCI Z PRAWEM. W ZWIĄZKU Z TYM, ABY WYELIMINOWAĆ Z OBROTU PRAWNEGO AKT WYDANY PRZEZ ORGAN ADMINISTRACYJNY KONIECZNE JEST STWIERDZENIE, ŻE DOSZŁO W NIM DO NARUSZENIA BĄDŹ PRZEPISU PRAWA MATERIALNEGO W STOPNIU MAJĄCYM WPŁYW NA WYNIK SPRAWY, BĄDŹ PRZEPISU POSTĘPOWANIA W STOPNIU MOGĄCYM MIEĆ ISTOTNY WPŁYW NA ROZSTRZYGNIĘCIE, ALBO TEŻ PRZEPISU PRAWA DAJĄCEGO PODSTAWĘ DO WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA (ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A - C) P.P.S.A.), LUB STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI (ART. 145 § 1 PKT 2 P.P.S.A.). ORDYNACJA PODATKOWA DEKLARUJE ZASADĘ JAWNOŚCI MATERIAŁÓW POSTĘPOWANIA DLA STRON. ZGODNIE Z DYSPOZYCJĄ ART. 178 O.P., STRONA MA PRAWO A ORGAN PODATKOWY MA OBOWIĄZEK UMOŻLIWIENIA KORZYSTANIA Z TEGO PRAWA - PRZEGLĄDANIA AKT SPRAWY I SPORZĄDZANIA Z AKT NOTATEK, KOPII LUB ODPISÓW; STRONA MA PRAWO ŻĄDANIA UWIERZYTELNIENIA ODPISÓW LUB KOPII AKT LUB WYDANIA Z AKT UWIERZYTELNIONYCH ODPISÓW, JEŻELI JEST TO UZASADNIONE JEJ WAŻNYM INTERESEM. UTRWALONE ORZECZNICTWO SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH JAK I PIŚMIENNICTWA W TYM ZAKRESIE WSKAZUJE, IŻ WAŻNOŚĆ O JAKIEJ MOWA W ART. 178 § 3 O.P., NIE PODLEGA ŻADNEMU STOPNIOWANIU, A TYM SAMYM OCENIE. Prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń - stosownie do art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej - w odniesieniu do dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wynika to wprost z treści ww. przepisu. NIE MA W TEJ SPRAWIE SPORU, CO DO TEGO, ŻE DOKUMENT, KTÓREGO DOTYCZY ZASKARŻONE POSTANOWIENIE NIE BYŁ OBJĘTY OCHRONĄ TAJEMNICY PAŃSTWOWEJ. SPÓR DOTYCZY NATOMIAST TEGO, CZY ODMOWA JEGO WYDANIA BYŁA UZASADNIONA ZE WZGLĘDU NA POTRZEBĘ OCHRONĘ "INTERESU PUBLICZNEGO". UŻYTE, W ART. 173 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ, POJĘCIE "INTERESU PUBLICZNEGO" NIE ZOSTAŁO PRZEZ USTAWODAWCĘ ZDEFINIOWANE, PRZEZ CO UTRUDNIONA MOŻE BYĆ INTERPRETACJA WYNIKAJĄCEJ Z TEGO PRZEPISU NORMY PRAWNEJ. NIEMNIEJ JEDNAK, POSIŁKUJĄC SIĘ DOTYCHCZASOWYM DOROBKIEM JUDYKATURY MOŻNA PRZYJĄĆ, ŻE PRZEZ "INTERES PUBLICZNY", O KTÓRYM MOWA W PRZEPISACH ORDYNACJI PODATKOWEJ, NALEŻY ROZUMIEĆ KORZYŚĆ SŁUŻĄCĄ OGÓŁOWI, DYREKTYWĘ POSTĘPOWANIA, NAKAZUJĄCĄ RESPEKTOWANIE TAKICH WARTOŚCI WSPÓLNYCH DLA CAŁEGO SPOŁECZEŃSTWA JAK: SPRAWIEDLIWOŚĆ, BEZPIECZEŃSTWO, ZAUFANIE OBYWATELI DO ORGANÓW WŁADZY PUBLICZNEJ. JAK SŁUSZNIE WSKAZAŁ DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO POSTANOWIENIA POD POJĘCIEM "INTERESU PUBLICZNEGO" MIEŚCI SIĘ RÓWNIEŻ DOBRO OSÓB TRZECICH NIEBĘDĄCYCH STRONĄ W TOCZĄCYM SIĘ POSTĘPOWANIU. TAKŻE ZE WZGLĘDU NA TAK ROZUMIANY "INTERES PUBLICZNY" ORGAN PODATKOWY JEST UMOCOWANY DO WYŁĄCZENIA Z AKT SPRAWY DOKUMENTÓW. SĄD ROZPOZNAJĄC PRZEDMIOTOWĄ SPRAWĘ PODZIELA STANOWISKO WYRAŻONE W WYROKU WSA W BIAŁYMSTOKU Z DNIA 22 STYCZNIA 2009 R., SYGN. AKT L SA/BK 229/08, Z KTÓREGO WYNIKA, ŻE SKORO UPRAWNIENIE ORGANU PODATKOWEGO ROZCIĄGA SIĘ TAK DALEKO, ŻE MOŻE ON WYŁĄCZYĆ Z AKT SPRAWY CAŁY DOKUMENT, TO ZASADNE WYDAJE SIĘ PRZYJĘCIE WNIOSKU O MOŻLIWOŚCI POZBAWIENIA DOSTĘPU STRONY TYLKO DO CZĘŚCI DOKUMENTU. WNIOSEK TEN WYWIEŚĆ MOŻNA Z ROZUMOWANIA ZWANEGO ARGUMENTUM A FORTIORI (Z SILNIEJSZEGO) W ODMIANIE A MAIORI AD MAIUS (Z WIĘKSZEGO NA MNIEJSZE). JEŻELI BOWIEM KTOŚ JEST UPRAWNIONY DO CZYNIENIA CZEGOŚ WIĘCEJ, UPRAWNIONY JEST TEŻ DO CZYNIENIA CZEGOŚ MNIEJ. OWO CZYNIENIE CZEGOŚ WIĘCEJ WIĄŻE SIĘ W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE ZE ZWIĘKSZONYM OGRANICZENIEM PRAW STRONY POSTĘPOWANIA. SKORO ZATEM ORGAN PODATKOWY MOŻE OGRANICZYĆ PRAWA STRONY W SZERSZYM ZAKRESIE, MOŻE JE OGRANICZYĆ TAKŻE W MNIEJSZYM ZAKRESIE. PATRZĄC Z PERSPEKTYWY ART. 31 UST. 3 KONSTYTUCJI RP, DZIAŁANIE TAKIE JEST W ZASADZIE OBLIGATORYJNE, ZAŚ GRANICA NIEODZOWNEGO OGRANICZENIA PRAWA STRONY OSCYLUJE WOKÓŁ KRYTERIOM OSIĄGNIĘCIA CELU W POSTACI OCHRONY INTERESU PUBLICZNEGO. W OCENIE SĄDU W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE ORGAN PODATKOWY WYŁĄCZAJĄC Z AKT SPRAWY DOKUMENT WINIEN W AKTACH SPRAWY POZOSTAWIĆ JEGO KOPIĘ Z TRWALE USUNIĘTYMI INFORMACJAMI POZWALAJĄCYMI ZIDENTYFIKOWAĆ PODMIOT, KTÓREGO DANE BYŁY W NIM ZAWARTE. NALEŻY PODKREŚLIĆ, IŻ JEŻELI ORGANY PODATKOWE W POSTĘPOWANIU DOWODOWYM WYKORZYSTUJĄ INFORMACJE DOTYCZĄCE DODATKOWO OSÓB TRZECICH NIE ZWIĄZANYCH Z PRZEDMIOTOWĄ SPRAWĄ, MAJĄ OBOWIĄZEK UTRZYMAĆ W TAJEMNICY TYLKO TE ICH CECHY, KTÓRE POZWOLIŁYBY OSOBOM NIEUPRAWNIONYM NA ICH IDENTYFIKACJĘ. SKORO JEDNAK MOGĄ I WINNY BYĆ WW. INFORMACJE WYKORZYSTANE W PROWADZONYM POSTĘPOWANIU PODATKOWYM TO WINNY BYĆ RÓWNIEŻ UDOSTĘPNIONE STRONIE, KTÓRA MA PRAWO OCENIĆ ICH WIARYGODNOŚĆ I MOC DOWODOWĄ JAK RÓWNIEŻ OCENIĆ MOC DOWODOWĄ I WIARYGODNOŚĆ WSZELKICH ZAŁĄCZNIKÓW STANOWIĄCYCH PODSTAWĘ DOKONANYCH OCEN, W TYM ZAPYTAŃ KIEROWANYCH DO OSÓB TRZECICH. W NINIEJSZEJ SPRAWIE WOBEC POWYŻSZEGO DOSZŁO NIEWĄTPLIWIE DO UNIEMOŻLIWIENIA STRONIE PRAWIDŁOWEGO PRZYGOTOWANIA SIĘ DO PROCESU PODATKOWEGO. POJĘCIE ODPISU I KOPII UŻYTE PRZEZ USTAWODAWCĘ W ART. 178 O.P., ROZUMIEĆ NALEŻY JAKO ODTWORZENIE ORYGINAŁU I TYM ORGAN PODATKOWY WINIEN KIEROWAĆ SIĘ SPORZĄDZAJĄC DOSTOSOWANE DO POWYŻSZYCH OGRANICZEŃ ODPISY PRZEDMIOTOWYCH PISM. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ZAKRES W JAKIM UCHYLONA DECYZJA NIE PODLEGA WYKONANIU OKREŚLONO W OPARCIU O ART. 152 P.P.S.A. O KOSZTACH POSTĘPOWANIA ORZECZONO NA PODSTAWIE ART. 200 P.P.S.A.