VIII SA/Wa 307/11
WyrokWSA w Warszawie2011-07-19
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) może zostać wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez nierzetelne ustalenie stanu faktycznego i brak odniesienia się do całości zgromadzonego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w raportach z kontroli, nie odniosły się do całości materiału dowodowego i nie zapewniły stronie możliwości zapoznania się z raportami z kontroli. Zaniechanie to stanowi naruszenie zasad prawdy obiektywnej, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Organy stwierdziły różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w wyniku kontroli, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej płatności. Skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji oraz ustalenia dotyczące wykluczenia działek z płatności z tytułu tzw. PEG. Sąd uznał, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku; zasądzono od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") pismem z [...] lutego 2011 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ drugiej instancji") z [...] grudnia 2010 r. (nr [...]). Dyrektor ARiMR utrzymał bowiem w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") z [...] września 2010 r. o przyznania skarżącej pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) dalej: "płatność ONW" na rok 2009, w tym ONW – Nizinne strefa I w wysokości [...]zł.
Jako podstawę prawną decyzji Kierownik ARiMR wskazał przepisy art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329; dalej: "rozporządzenie ONW"), art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74) oraz art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasad współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 764/2004").
Decyzja Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r. została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] lipca 2010 r. uchylającej w całości decyzję organu I instancji nr [...] z [...] marca 2010 r. Przyczyną wskazanego uchylenia było błędne określenie powierzchni działek rolnych zadeklarowanej przez wnioskodawcę, co stanowiło nieuwzględnienie w całości żądania skarżącej zawartego we wniosku o przyznanie wnioskowanej płatności na rok 2009.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor ARiMR szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2009 r. skarżąca złożyła na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW wniosek o przyznanie płatności ONW na 2007 r. Wniosek ten obejmował deklarację gruntów na działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha do przyznania płatności ONW.
W dalszej części uzasadnienia, Dyrektor ARiMR przywołał treść § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW. Wskazał, iż wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego
i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych. Podniósł, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009 przez Spółkę wynosiła [...] ha. Natomiast w wyniku kontroli administracyjnej ustalono powierzchnię [...] ha. W związku z tym stwierdzono, iż powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku i wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów następujące powierzchnie na działkach rolnych oznaczonych symbolami: AD - [...] ha; AE - [...] ha; AH - [...] ha; Al - [...] ha; AM - [...] ha; AN – [...] ha; CX - [...] ha; Ł - [...] ha; N - [...] ha; PA - [...] ha; PB - [...] ha; PC - [...] ha; PD - [...] ha. Dyrektor ARiMR wskazał, iż łączna powierzchnia wykluczonych z płatności ONW gruntów wyniosła [...] ha. Natomiast przyznana kwota płatności ONW została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice o kwotę [...] zł.
Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż w związku z tym, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła [...] %, to kwota płatności została pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę zgodnie z art. 16 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1975/2006.
Dyrektor ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących kwestii wykluczenia działek z płatności z tytułu tzw. PEG wskazał, iż powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30
z 31 stycznia 2009 r., str. 16). Zwrócił uwagę, iż stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze,
a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładności wymaganej przy pomiarach wynikających z przepisów krajowych. Przywołał treść przepisów art. 23 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004. Podniósł także, iż na podstawie art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 wraz z wstępnie wydrukowanym wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009 została rolnikowi przekazana informacja (karta informacyjna) zawierająca dane
o maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do celów systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Wyjaśnił, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wyznaczana jest na podstawie pomiaru powierzchni użytkowanej rolniczo na obrazie ortofotomapy w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnia PEG powstaje poprzez odjęcie od pola odniesienia pól nieuprawnionych do płatności z tytułu braku dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., pól zagospodarowania nieuprawnionych do przyznania płatności: siedlisk, terenów komunikacyjnych, lasów, terenów zurbanizowanych, wód, terenów zadrzewionych i zakrzaczonych oraz innych terenów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż Kierownik ARiMR rozpatrzył złożony wniosek o przyznanie płatności ONW, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca wskazała, iż postępowanie odwoławcze jest przedwczesne, gdyż decyzja organu I instancji nie został doręczona stronie, ani jej pełnomocnikowi wymienionemu w EP. Ponadto nie zgodziła się
z wydanym rozstrzygnięciem dotyczącym wykluczenia działek z tytułu tzw. PEG.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż [...] stycznia 2008 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w B. pismo P. M. – Prezesa Zarządu Spółki, w którym poinformował o ustanowieniu W. K. pełnomocnikiem Spółki uprawnionym do jej reprezentowania przed ARiMR oraz wszystkimi placówkami terenowymi. Dlatego też decyzja organu I instancji została wysłana i odebrana przez W. K..
W piśmie procesowym z [...] lipca 2011 r. stanowiącym załącznik do protokołu, skarżąca podtrzymała zarzuty skargi i jej żądania. Ponadto podniosła, iż nie można uznać za skuteczne pełnomocnictwa udzielonego W. K. przez poprzedni zarząd Spółki, gdyż nie istnieje organ o nazwie wymienionej w pełnomocnictwie (tj. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W.). Wskazała także na pismo Kierownika ARiMR z [...] lipca 2011 r. skierowane do [...] sp. z o.o., z którego wynika, iż w sferze płatności rolniczych ważne są jedynie pełnomocnictwa ujawnione w ewidencji producentów rolnych. A zatem – w ocenie skarżącej – w niniejszej sprawie brak jest skutecznego doręczenia skarżonych decyzji.
Skarżąca ponownie nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu dotyczącym wykluczenia działek z tytułu tzw. PEG. Podniosła, iż sporne działki były przedmiotem kontroli na miejscu w latach poprzednich i zatwierdzona po tej kontroli powierzchnia winna stanowić maksymalny obszar kwalifikowany. Jednocześnie nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, iż z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, iż wynik pomiaru w ramach kontroli zza biurka przesądza
o wielkości powierzchni kwalifikowanej działki rolnej, gdyż przepis ten zamieszczony jest pod tytułem "kontrole krzyżowe".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona
w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale
i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] września 2010 r. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie – także z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści. W ocenie Sądu, obie w/w decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a..
Przed przystąpieniem do wskazania dostrzeżonych nieprawidłowości
w kontrolowanym postępowaniu Sąd zauważa, że skarżąca ubiegała się
o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich
i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
Na wstępie należy zauważyć, że złożony w dniu [...] maja 2009 r. wniosek skarżącej o przyznanie płatności ONW podlegał rozpatrzeniu według zasad wynikających z ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej: "ustawa z dnia 7 marca 2007 r."), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej "rozporządzenie ONW") oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm. dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006").
Mający zastosowanie w sprawie przepis § 2 cytowanego wyżej rozporządzenia ONW stanowi, iż płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego
i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a
i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277
z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1257/1999 rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie
w postaci dodatków wyrównawczych przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy:
* prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony,
* podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.
Organ I instancji po rozpoznaniu wniosku skarżącej przyznał płatności ONW strefa nizinna I, która została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych ([...] ha),
a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha) o kwotę [...] zł. Jako podstawę prawną organ powołał przepis art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia nr 1975/2006 w związku
z art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004, zgodnie z którym, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 3%, ale nie więcej niż 30% zatwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka musi być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku
o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r., kwota przyznanej do obszaru ONW strefa nizinna I po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wyniosła [...] zł.
W tym miejscu zauważyć należy, iż mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich, chyba że z unormowań rozporządzenia wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowej. Skoro zaś zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r., pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 12 (tj. wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej, wydanie tego aktu musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym. Pomimo więc charakteru głównego świadczenia i w związku z tym stosowanych przepisów wspólnotowych rozpatrzenie sprawy winno nastąpić również zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Wskazać trzeba przede wszystkim, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa z zasad ogólnych wyrażonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego tj. w art. 6 (zasada legalności działania), art. 7 (zasady prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa), art. 9 (zasada informowania stron), art. 10 (zasada czynnego udziału stron w postępowaniu), art. 11 (zasada przekonywania).
Przepisy te zobowiązują zaś organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Organ rozstrzygający sprawę winien bowiem stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Obowiązany jest też
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Obowiązek ten obciąża zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę. Z kolei przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego wydawanych decyzji.
Rozwijając powyższe Sąd zauważa, że w sprawie niniejszej zgodnie
z przepisami rozporządzenia nr 796/2004 przeprowadzono kontrole na miejscu. Art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.
Oczywiste jest zatem, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i ich rodzaj odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.
Stosownie do przepisu art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport, zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu
i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1181 ze zm.: dalej: "rozporządzenie z 31 sierpnia 2007 r.). Ustęp 8 tego przepisu stanowi, iż w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Natomiast § 9 rozporządzenia z 31 sierpnia 2007 r. stanowi, iż zastrzeżenia mogą być zgłaszane przez podmiot kontrolowany w terminie 14 dni od dnia otrzymania raportu chyba, że bezpośrednio po jej zakończeniu rolnik obecny podczas tej kontroli zgłosił te zastrzeżenia kontrolującemu.
Analiza akt sprawy wskazuje, że u podstaw wydania kontrolowanych decyzji legły ustalenia poczynione w oparciu o wyniki przeprowadzanych kontroli na miejscu (w dniach [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] maja 2009 r.), w oparciu o które organy stwierdziły różnicę między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha). A zatem wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi – według organów - [...] %.
Sąd zauważa, iż w sporządzonym w niniejszej sprawie raporcie z czynności kontrolnych z [...] kwietnia 2009 r. (nr dokumentu [...] - k. [...] i wcześniejsze akt administracyjnych) wskazano na następujące powierzchnie działek rolnych, tj.:
– działka rolna ozn. symbolem "AD" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AE" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AH" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AI" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AM" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AN" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "CX" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – brak jakiegokolwiek wpisu ww. raporcie (k. [...] akt administracyjnych). Natomiast na k. [...] akt administracyjnych wskazano na powierzchnię stwierdzoną [...] ha, co potwierdza także raport z czynności kontrolnych z [...] maja 2009 (k. [...] akt administracyjnych) ;
– działka rolna ozn. symbolem "Ł" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "N" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona najprawdopodobniej [...] ha (nieczytelny wpis w ww. raporcie k. – [...] akt administracyjnych) ;
– działka rolna ozn. symbolem "PA" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PB" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PC" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PD" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
Z powyższego raportu wynika, iż powierzchnia deklarowana działek rolnych ozn. symbolami AD, AE, AH, AI, AM, AN, CX, Ł, N, PA, zgadza się z powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonych kontroli, co znalazło odzwierciedlenie we wskazanym raporcie.
Tymczasem z decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r. (utrzymanej mocy przez organ odwoławczy) wynika, iż z powierzchni zadeklarowanych we wniosku na rok 2009 r. w przypadku wskazanych niżej działek rolnych wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów następujące powierzchnie tj: AD – [...] ha; AE- [...] ha; AH – [...] ha; AI – [...] ha; AM – [...] ha; AN – [...] ha; CX (błędnie wskazano powierzchnię zadeklarowaną [...] ha) – [...] ha; Ł – [...] ha; N – [...] ha; PA - (błędnie wskazano powierzchnię zadeklarowaną [...] ha) – [...] ha; PB – [...] ha; PC – [...] ha; PD – [...] ha.
Sąd po przeprowadzeniu analizy znajdujących się w aktach administracyjnych raportów z czynności kontrolnych stwierdza, iż podane przez organy powierzchnie wykluczone odpowiadały powierzchniom wskazanym w analizowanym dokumencie jedynie w przypadku działek rolnych ozn. symbolami PB, PC, PD. Natomiast
w stosunku do pozostałych działek rolnych wskazane przez organy powierzchnie wykluczone nie odzwierciedlają ustaleń zawartych w raportach.
W ocenie Sądu jest bezsporne, iż sporządzane w postępowaniu kontrolnym raporty winny być dokumentami oddającymi rzetelnie stwierdzony stan faktyczny, natomiast decyzje wydane na ich podstawie winny ustalenia te potwierdzać.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że organy orzekające w niniejszej sprawie w wydanych rozstrzygnięciach nie wyjaśniają skąd wynikają powyższe rozbieżności, co w ocenie Sądu stanowi brak odniesienia się do całości zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego wydano skarżone rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że wielkość powierzchni gruntów rolnych, które mają być objęte wnioskowaną płatnością winna być bezspornie ustalona w toku postępowania administracyjnego, zaniechanie podjęcia dodatkowego postępowania dowodowego stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu obie decyzje wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a także tych przepisów postępowania administracyjnego, które obligują organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Treść wydanych decyzji, jak i akta sprawy wskazują zdaniem Sądu, iż organy nie tylko nie przeprowadziły pełnego postępowania dowodowego, ale i w sposób wybiórczy zastosowały w sprawie przepisy unijne, pomijając zupełnie te, które chronią prawa strony tego postępowania. Powyższe prowadzi do wytworzenia u stron przeświadczenia, że organ załatwił sprawę bez uwzględnienia całokształtu okoliczności, a więc nierzetelnie.
Z przeprowadzonych kontroli na miejscu sporządzane zostały, co jest poza sporem "Raporty z kontroli". Bezsporne jest również to, iż skarżąca nie była obecna przy żadnej z przeprowadzanych kontroli. A zatem kontrolowany winien otrzymać kopie raportów, stosownie do § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia z 31 sierpnia 2007 r. Tymczasem w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczenia Spółce sporządzonych raportów, pomimo zaznaczenia jedynie w raporcie z kontroli [...] maja 2009 r., iż jego kopię należy przesłać kontrolowanemu pocztą.
W raporcie tym znajduje się informacja, iż raport przekazano [...] maja 2009 r. przesyłką poleconą o numerze [...], jednak brak jest w aktach zarówno potwierdzenie nadania, jak i potwierdzenia odbioru. Z akt sprawy nie wynika, czy i ewentualnie w jaki sposób skarżąca zapoznała się ze wskazanymi wyżej raportami, czy zostały spełnione przesłanki wynikające ze wskazanych wyżej przepisów.
Podkreślenia wymaga także, iż w dniu [...] maja 2009 r. Spółka wystąpiła jednym wnioskiem o przyznanie płatności: płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Dlatego też, zdaniem Sądu należałoby dodatkowo stan faktyczny sprawy rozważyć z uwzględnieniem ust. 2a art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W myśl tego przepisu, jeżeli rolnik zgłasza więcej niż jedno uprawnienie do płatności, a zgłoszony obszar spełnia wszelkie pozostałe wymogi - kwalifikowania, zmniejszenia lub wykluczenia przewidziane w ust. 1 i 2 nie stosuje się.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego prawidłowości doręczenia Spółce decyzji organu I instancji, co wiąże się z jej wejściem do obrotu prawnego, Sąd uznał ewentualne uchybienie organu w tym zakresie za nie mające istotnego wpływu na wynik postępowania. Należy zauważyć, iż Spółka pomimo zarzutu nie doręczenia jej, ani jej pełnomocnikowi wymienionemu w EP wskazanego rozstrzygnięcia w zakreślonym terminie wniosła środek odwoławczy. Okoliczności, iż decyzja organu odwoławczego została doręczona W. K. skarżąca nie zakwestionowała. Również w tym przypadku Spółka w przewidzianym prawem terminie wniosła skargę do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika, iż miała ona możliwość zapoznania się z wydanymi rozstrzygnięciami i skorzystała
z przysługujących jej uprawnień do ich zaskarżenia.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ rozważy wskazane wyżej okoliczności, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz z uwzględnieniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie
z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązany będzie także dodatkowo wyjaśnić, kto i w jakim zakresie umocowany jest do działania w imieniu skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku
z art. 135 i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji orzeczenia.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło