IV SA/Po 423/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-07-20
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Ewa Kręcichwost, Izabela Bąk – Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca pielęgniarki na stacji dializ, polegająca na wykonywaniu hemodializ, może zostać zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, uprawniająca do wpisu do odpowiedniej ewidencji?Ratio decidendi
Praca pielęgniarki na stacji dializ, polegająca na wykonywaniu hemodializ, nie spełnia kryteriów określonych w załączniku nr 2 pkt 24 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ nefrologia nie jest dyscypliną zabiegową, a dializy nagłe stanowią niewielki odsetek wszystkich wykonywanych zabiegów, co wyklucza spełnienie kryterium "warunków ostrego dyżuru". Organy inspekcji pracy nie mają kompetencji do merytorycznego badania, czy dane stanowisko pracy spełnia wymogi ustawy, a jedynie do kontroli zgodności ewidencji z przepisami.Stan faktyczny
Skarżąca J. P. domagała się wpisu do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy inspekcji pracy dwukrotnie odmawiały nakazania pracodawcy takiego wpisu, uznając, że praca pielęgniarki na stacji dializ nie spełnia kryteriów wskazanych w ustawie o emeryturach pomostowych, w szczególności nie jest pracą w dyscyplinach zabiegowych ani w warunkach ostrego dyżuru. Skarżąca kwestionowała interpretację pojęć "dyscypliny zabiegowe" i "warunki ostrego dyżuru" przez organy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska(spr.) WSA Izabela Bąk –Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oddala skargę
J. P. pismem z dnia [...] maja 2010r. złożyła skargę do Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w K. dotyczącą nieumieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze.
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w K. decyzją z dnia [...] września 2010 r. znak [...], nakazał pracodawcy Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w K. umieszczenie pracownicy J. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm. – dalej ustawa).
W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że zakres obowiązków, odpowiedzialności i czynności wykonywanych na stanowisku pielęgniarki Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii Odcinek Stacji Dializ spełnia kryteria mieszczące się pod poz. 24 zał. nr 2 do ustawy.
Wojewódzki Szpital Zespolony w K. wnosząc odwołanie podniósł m.in., iż w załączniku nr 2 do ustawy w pkt 24 ustawodawca użył sformułowania " prace personelu medycznego, w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych w warunkach ostrego dyżuru ". J. P. nie pracuje w warunkach ostrego dyżuru i nie jest członkiem zespołu operacyjnego w dyscyplinach zabiegowych. Tym samym nie wykonuje pracy w szczególnym charakterze i nie powinna figurować w rejestrze pracowników wykonujących takie prace.
Okręgowy Inspektor Pracy w P. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy w P., odwołanie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż w wydanej przez inspektora pracy decyzji brak jest w sentencji przywołanych przepisów materialnych. Ponadto przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe w sposób niewystarczający wykazało, że praca wykonywana przez skarżącego pracownika należy do prac w szczególnym charakterze. Inspektor pracy nie odniósł się także do prowadzonego przez pracodawcę postępowania mającego na celu ustalenie, jakie prace w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym są zaliczane do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W szczególności, dlaczego uważa dokonane przez pracodawcę ustalenia w tym zakresie za niezasadne.
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa ) w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 i art.11 a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 ze zm.) w zw. z art. 3 ust. 3 zał. nr 2 pkt 24 ustawy odmówił nakazania umieszczenia J. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt. 2 ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że zgodnie z treścią zał. 2 , pkt 24 ustawy, warunkiem umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest wykonywanie : prac personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Z tak sformułowanego przez legislatora zapisu wynika, iż przy kwalifikowaniu prac uprawniających do emerytury pomostowej uwzględnić należy prace spełniające łącznie wskazane wyżej kryteria. Pojęcie personelu medycznego, będące jednym z kryteriów jest określeniem czytelnym i okoliczność ta nie rodzi wątpliwości, bowiem pielęgniarki Odcinka Stacji Dializ Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii wykonują bez wątpienia czynności personelu medycznego , posiadając ku temu stosowne kwalifikacje. Pozostałe sformułowania warunkujące umieszczenie pracowników w ewidencji o której mowa wyżej, pozostają w przepisach prawa nie zdefiniowane, w związku z czym brak jest ich legalnej definicji.
Zwrot "dyscypliny zabiegowe" używany jest w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 2004 r. (nie obowiązującym) w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacji dla zakładów opieki zdrowotnej oraz szczegółowych zasad ich nadawania, określającym zasady nadawania kodów resortowych na podstawie informacji zawartych w dokumentach o dokonanie wpisu do rejestru zakładów opieki zdrowotnej. Dokonuje się w nim podziału komórek organizacyjnych zakładów opieki zdrowotnej na tzw. komórki zabiegowe oraz komórki niezabiegowe. W pierwszej grupie specjalności zabiegowych, związanych m.in. z chorobami nerek umieszczono jedynie urologię oznaczoną kodem 1640, natomiast nefrologia oznaczona kodem 1130 przypisana została jako specjalistyczna dziedzina medycyny należąca do specjalizacji zachowawczych (niezabiegowych). Podobny podział nauk (dziedzin, dyscyplin) medycznych stosowany jest przy kwalifikowaniu dyscyplin naukowych na potrzeby składania wniosków do Komitetu Badań Naukowych o dofinansowanie badań z określonych dziedzin, gdzie w grupie nauk medycznych dokonuje się podziału na: nauki kliniczne niezabiegowe oraz nauki kliniczne zabiegowe. Z przywołanego podziału nauk medycznych jednoznacznie wynika, iż nefrologia uznawana jest za niezabiegową naukę kliniczną znajdującą się w grupie N402. Świadczenie obejmuje pozaustrojową eliminację toksyn, dostarczanie substancji służących do regeneracji buforów ustroju, wyrównywanie kwasicy metabolicznej z jednoczesnym usuwaniem nadmiaru wody w powtarzalnych zabiegach polegających na przepływie krwi pacjenta z przewlekłym nieodwracalnym uszkodzeniem nerek przez filtr dializacyjny. Powyższe zgodnie z pkt. 2.3 kontraktu kwalifikowane jest jako zakres nefrologii, dziedziny medycyny uprawnionej do wykonywania świadczenia. Podobnie zgodnie z treścią kontraktu z NFZ , warunkiem wymaganym do prowadzenia dializ na oddziale chorób nerek są lekarze nefrolodzy oraz pielęgniarki po potwierdzonym odpowiednim zaświadczeniem o przeszkoleniu w stacji dializ.
Pod pojęciem nefrologii w literaturze tematu, rozumie się dziedzinę medycyny zajmującą się schorzeniami nerek leczonych nieinwazyjnie w odróżnieniu od urologii. Nefrologia jest traktowana jako podspecjalność interny. Powyższe wskazuje, iż cały Oddział Leczenia Chorób Nerek i Dializoterapii oraz Odcinek Stacji Dializ traktować należy jako czynności medyczne związane z zachowawczą metodą leczenia schorzeń nerek, mieszczące się w dyscyplinie medycyny nefrologii będącej niezabiegową metodą leczenia chorób nerek. Tym samym pielęgniarki Odcinka Stacji Dializ wykonujące czynności dializoterapii (hemodializy - zachowawczej metody leczenia nerek) nie pozostają w związku z dyscyplinami zabiegowymi o których mowa w zał. 2 pkt 24 ustawy. Pojęcie "warunki ostrego dyżuru" rozumiane jest jako udzielanie świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym (wynikającym ze wskazań życiowych). Dodatkowo przyjmuje się, iż funkcjonowanie w "warunkach ostrego dyżuru" oznacza nieuchronność wystąpienia zdarzenia, które powoduje konieczność działań natychmiastowych z uwagi na zagrożenie życia pacjentów. Odnosząc tak rozumiane pojęcia dyscyplin zabiegowych oraz ostrego dyżuru do czynności wykonywanych przez pielęgniarki Odcinka Stacji Dializ, Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii, zauważyć należy, iż do podstawowych czynności w/w, należy zachowawcze wykonywanie dializ wg z góry zaplanowanego harmonogramu, realizowanych faktycznie w warunkach oddziału nefrologicznego (zachowawczego, niezabiegowego). Nie spełnione jest więc kryterium dyscyplin zabiegowych umożliwiające zakwalifikowanie tych czynności do prac o szczególnym charakterze. Dializy nagłe (ostre) wykonywane są sporadycznie i stanowią one ok. 2% ogólnej liczby realizowanych dializ przewlekłych. W tych okolicznościach brak jest również przesłanek do kwalifikowania czynności pielęgniarek stacji dializ do mieszczących się w pojęciu "warunki ostrego dyżuru", bowiem nieuchronność wystąpienia takiego działania jest bardzo mała, a tym samym istnieje małe prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, skutkującego koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym.
Nie są spełnione również kryteria umożliwiające zakwalifikowanie czynności pielęgniarek Odcinka Stacji Dializ Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii, jako pracy o szczególnym charakterze, gdyż ich charakter nie spełnia wymogów ogólnych zawartych w art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy. Zgodnie z przesłanką wskazaną w art. 3 ust. 3 ustawy za prace o szczególnym charakterze, można uznać tylko te prace zawarte w zał. 2 przywołanej ustawy, które wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej spowodowanej procesem starzenia się pracownika. Pielęgniarki Odcinka Stacji Dializ wykonujące w zdecydowanej większości zwykłe czynności pielęgniarskie i zabiegi medyczne, a wykonujące hemodializy ostre bardzo sporadycznie, ponoszą ogólną odpowiedzialność z tytułu wykonywanych czynności zawodowych i brak jest przesłanek do uznania, iż jest to odpowiedzialność szczególna.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. P. wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i nakazanie umieszczenia J. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy.
W uzasadnieniu wskazała m.in., iż Inspektor Pracy oparł się na Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 16.07.2004 roku w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacji zakładów opieki zdrowotnej oraz na szczegółowych zasadach ich nadawania, a także zasad kwalifikowania wniosków o dofinansowanie badań przez Komitet Badań Naukowych, gdzie nefrologia nie jest wskazana jako dyscyplina zabiegowa. Taki sposób rozumienia pojęcia "dyscypliny zabiegowej" wykracza poza zakres ustawy. Zauważyć tutaj trzeba, że resortowe kody identyfikacji służą do wpisu do rejestru zakładów opieki zdrowotnej i nie mają żadnego związku z przepisami dotyczącymi emerytur. To samo dotyczy zasad ustalonych przez Komitet Badań Naukowych w zakresie dofinansowania wniosku o badania naukowe, ponieważ ustawa o emeryturach zabiegowych nie definiuje pojęcia "dyscypliny zabiegowej" oraz nie odsyła do przepisów, które wskazują jak należy to pojęcie definiować na potrzeby tej ustawy. W związku z powyższym należy przy interpretacji LP. 24 załącznika nr 2 przyjąć, że chodzi o dyscypliny zabiegowe jako te, w których podstawą jest wykonywanie czynności zabiegowych, między innymi takich jak dializowanie, które w istocie rzeczy jest zabiegiem. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że Odcinek Stacji Dializ traktować należy jako czynności związane z zachowawczą metodą leczenia schorzeń nerek. Przewlekła niewydolność nerek jest stanem, który trwa u pacjenta całą dobę. Dostęp do zabiegu dializy jest więc sprawą życia lub śmierci i nie można tutaj mówić wyłącznie o zachowawczej metodzie leczenia. Dializy, wszystkie, bez wyjątku, są zabiegami ratującymi życie, bez względu na próby ich podziału na procedurę ambulatoryjną i hemodializę nagłą. Jeśli chodzi o warunki ostrego dyżuru to reguluje tę kwestię komunikat Ministerstwa Zdrowia w sprawie rozumienia pojęcia "w warunkach ostrego dyżuru" zawartego w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U.Nr237, poz. 1656). Zgodnie z komunikatem pojęcie "w warunkach ostrego dyżuru" oznacza nieuchronność wystąpienia zdarzenia, które powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych. Nieuchronność występowania takich zdarzeń skutkuje tym, że od pracowników pracujących w tych warunkach wymagane są kryteria określone w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (szczególna odpowiedzialność oraz szczególna sprawność psychofizyczna). W tym przypadku nie ma znaczenia, czy nieuchronność wystąpienia zdarzenia występuje w stopniu mniejszym lub większym. Ponadto Ministerstwo Zdrowia w swoim komunikacie informuje, że prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru to nie tylko prace wykonywane (w ramach obowiązków pracowniczych), polegające na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym, ze wskazań życiowych, ale również inne prace tego personelu (w ramach obowiązków pracowniczych), które są wykonywane w ramach czasu pracy, kiedy istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, skutkującego koniecznością podjęcia działań w trybie nagłym.
Okręgowy Inspektor Pracy w P. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. P., decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589) w zw. z art. 3 ust. 3, zał. nr 2 pkt. 24 ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie jest niezasadne. W szczególności podkreślił, że do zaliczenia pracy personelu medycznego do prac wykonywanych o szczególnym charakterze niezbędne jest m.in. by praca wykonywana była w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych oraz w warunkach ostrego dyżuru. Pojęcia te nie mają legalnej definicji, zarówno w samej ustawie o emeryturach pomostowych jak i w innych przepisach prawa. Inspektor pracy przeprowadził szczegółową analizę pojęcia "dyscypliny zabiegowe" powołując się m.in. na występujące w przepisach różnicowanie udzielanych świadczeń medycznych na zabiegowe i niezabiegowe. To drugie odnoszone jest właśnie do dziedziny, w ramach której wykonywana jest praca na Oddziale Chorób Nerek i Dializoterapii w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w K.. Słuszne jest stanowisko inspektora pracy, który powołuje się na funkcjonujący w praktyce i w naukach medycznych podział na dyscypliny zabiegowe i niezabiegowe. Podkreślił, że nie chodzi tu o ustalenie czy wykonując pracę dokonuje się "zabiegów", ale o to, że sama dyscyplina, w ramach której funkcjonuje dana jednostka szpitala nie jest dyscypliną zabiegową. Stanowisko zajmowane przez skarżącą jakoby każda praca, gdzie wykonywane są zabiegi jest wykonywana w ramach dyscyplin zabiegowych prowadziłoby do wniosku, że każda praca personelu medycznego łącząca się z wykonywaniem zabiegów (np. zwykłej iniekcji dożylnej) kwalifikować może pracownika takiej jednostki do zaliczenia pracy do prac wykonywanych o szczególnym charakterze. Funkcjonowanie w warunkach ostrego dyżuru oznacza "nieuchronność wystąpienia zdarzenia", które powoduje konieczność działań natychmiastowych z uwagi na zagrożenie życia pacjenta. W ramach wykonywanych przez Oddział Chorób Nerek i Dializoterapii świadczeń dializy nagłe, gdzie istnieje konieczność ratowania życia pacjenta, stanowią jedynie ok. 2% ogólnej liczby realizowanych dializ przewlekłych, przy czym liczba dializ nagłych odnosi się do całego Oddziału, a nie do czynności wykonywanych przez poszczególnych pracowników personelu Oddziału. Organ podkreślił, że inspektor wziął również pod uwagę sugestie zawarte w przywoływanym przez odwołującą "Komunikacie" Ministerstwa Zdrowia. Jak wskazano powyżej prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności, w których pracownice Oddziału wykonują zabiegi w trybie nagłym jest bardzo niewielkie (występują w poniżej 2% ogólnych czynności poszczególnych pracowników Oddziału w tym skarżącej).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. na decyzją Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] lutego 2011r. J. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podtrzymała w całości argumenty zawarte w odwołaniu.
Okręgowy Inspektor Pracy w P. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto organ odnosząc się do zarzutu jakoby organ odwoławczy nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego poprzez to, że nie wziął pod uwagę opinii Krajowego Konsula w Dziedzinie Nefrologii, organ wskazał m.in., że pismo, o którym mowa w skardze nie dotyczy ani faktów i "zasad doświadczenia". Jest jedynie konstatacją, że zdaniem autora "praca pielęgniarek zatrudnionych w stacji dializ spełnia wszelkie warunki niezbędne do uznania za pracę o szczególnym charakterze".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, Płatnik składek jest obowiązany prowadzić m. in. ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6 ustawy). Kompetencje właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi określa art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89 poz. 589 ze zm.). Według tych przepisów właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy, są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Natomiast do zakresu działania okręgowego inspektora pracy należy między innymi rozpatrywanie odwołań od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy.
W oparciu o przywołaną regulację prawną, organy inspekcji pracy nie mają jednak podstaw prawnych do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10, baza orzeczeń NSA). Zadaniem organów inspekcji pracy w tego rodzaju sprawach pozostaje dokonanie kontroli ewidencji pracowników prowadzonej przez płatnika składek, która sprowadza się do porównania stanu istniejącego w postaci rejestru stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z określonego rodzaju wzorcem w postaci regulacji prawnej ustawy wraz z dwoma załącznikami do ustawy.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności Sąd miał na względzie, że skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję o odmowie nakazania umieszczenia J. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Zdaniem Sądu skoro organy inspekcji pracy ustaliły, że wykonywanie obowiązków pracowniczych na stanowisku pielęgniarki Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii Odcinek Stacji Dializ nie stanowi pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zasadnie odmówi umieszczenia J. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt. 2 ustawy.
Organy inspekcji pracy nie miały prawnych podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego, czy praca świadczona przez skarżącą spełnia wymogi z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, żeby zostać umieszczona w ewidencji, o której stanowi art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy. W przeciwnym razie, badając pod względem merytorycznym, czy określone stanowisko pracy spełnia w konkretnej sprawie wymogi przewidziane przez ustawę, powstałoby niebezpieczeństwo niezgodnej z prawem ingerencji organów inspekcji pracy w treść prowadzonego przez płatnika wykazu. Rzeczą organów inspekcji pracy w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli stanowiska pracy zajmowanego przez skarżącą z przepisami ustawy oraz dwoma załącznikami do ustawy pod względem zaliczenia stanowiska pracy – pielęgniarki Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii Odcinek Stacji Dializ, do wykazu prac w szczególnych warunkach lub wykazu prac o szczególnym charakterze. Organy obu instancji trafnie przy tym uznały, że pracy wykonywanej przez skarżącą na zajmowanym stanowisku nie zalicza się do któregokolwiek z wyróżnionych rodzajów prac. Gdyby natomiast uznać, że skarżąca wnosiła o dokonanie wpisu do wykazu o którym stanowi art. 41 ust. 4 pkt 1, wówczas zgodnie z argumentacją przedstawioną w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10, postępowanie prowadzone przed inspekcją pracy podlegałoby umorzeniu.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji był art. 3 ust. 3 ustawy i zał. nr 2 pkt 24 do tej ustawy. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy za prace o szczególnym charakterze ustawodawca uznał prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W przypadku prac o szczególnym charakterze ustawodawca dominującą rolę przypisał ochronie innych osób przed niebezpieczeństwem, a więc decydujące znaczenie przypisał interesowi publicznemu, który wyraża się tym, że pracownik, który wykonuje szczególnie odpowiedzialne czynności może nie mieć już w pewnym wieku koniecznej na danym stanowisku sprawności psychofizycznej, ze względu na jej obniżenie podyktowane wiekiem. W interesie publicznym leży więc, odsunięcie takiego pracownika od wykonywania czynności obarczonych szczególnym ryzykiem.
Katalog prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 ustawy jest zamknięty, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" lub "w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem.
W przedmiotowej sprawie organy orzekające w sprawie oceniały czy praca wykonywana przez J. P. spełniała kryteria zawarte w zał. nr 2, pkt. 24 do ustawy, zgodnie z którym do prac o szczególnym charakterze zalicza się prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru.
Do podstawowych czynności pielęgniarki Odcinka Stacji Dializ, Oddziału Chorób Nerek i Dializoterapii, należy zachowawcze wykonywanie dializ według z góry zaplanowanego harmonogramu, realizowanych faktycznie w warunkach oddziału nefrologicznego (zachowawczego, niezabiegowego) .Nie spełnione jest więc kryterium dyscyplin zabiegowych umożliwiające zakwalifikowanie tych czynności do prac o szczególnym charakterze. Dializy nagłe (ostre) wykonywane są sporadycznie i stanowią one ok. 2% ogólnej liczby realizowanych dializ przewlekłych.
Powołanie się przez organy na Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 2004 r., podział nauk medycznych stosowany jest przy kwalifikowaniu dyscyplin naukowych na potrzeby składania wniosków do Komitetu Badań Naukowych o dofinansowanie badań z określonych dziedzin, literaturę i dokumenty medyczne związane ze świadczeniami medycznymi, nie stanowi zdaniem Sądu błędu dyskwalifikującego poczynione ustalenia dotyczące użytych w zał. nr 2 pkt 24 pojęć "dyscypliny zabiegowe" i " warunki ostrego dyżuru " .
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
MZ
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło