II GSK 1448/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Cysek del WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 1054/10 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 1054/10, oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych w miejscu zamieszkania. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r. skarżąca zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. (PCPR w W.) o pomoc w zrobieniu łazienki, motywując prośbę tym, że jest osobą niepełnosprawną, choruje na padaczkę i jest w ciężkie sytuacji materialnej. Pismem z dnia 16 października 2009 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. poinformował skarżącą, że nie ma możliwości udzielenia jej dofinansowania. Pismo to potraktowane jako decyzja przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zostało przez to Kolegium uchylone decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., i przekazane do ponownego rozpoznania przez PCPR w W. z uwagi na naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. PCPR w W. odmówiło przyznania skarżącej dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Organ, po przeprowadzeniu oględzin w miejscu zamieszkania skarżącej, przez powołaną do tego Komisję, stwierdził, że ujawnione okoliczności faktyczne i dowody nie pozwalają na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Szczególnie sprzeciwia się temu § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861 ze zm.). Organ wskazał, że skarżąca zaliczona jest do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Zdiagnozowane u niej schorzenie, tj. padaczka nie prowadzi do żadnych schorzeń ruchowych, a pomoc, o którą wnosiła mogłaby być udzielona jedynie na rzecz osoby niepełnosprawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję PCPR w W. W uzasadnieniu SKO w K. stwierdził, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy pozwalający ustalić stan faktyczny w sprawie. Podkreślił, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzekł, że stwierdzone schorzenia uzasadniają zaliczenie M.S. do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia – trwale". W aktach sprawy znajduje się również ocena stanu psychofizycznego z którego wynika, że skarżąca porusza się samodzielnie, jej stan zdrowia nie powoduje ograniczeń w poruszaniu się. SKO stwierdziło, że dofinansowania ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności. Krąg ten został zawężony określeniem: "które mają trudności w poruszaniu się". Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalając skargę M.S. na powyższą decyzję stwierdził, że zasady przyznawania osobom niepełnosprawnym zostały uregulowane w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm.) oraz w wydanym na podstawie rozporządzenia MPiPS z dnia 25 czerwca 2002 r. Sąd wskazał, że z treść art. 35a ust. 1 ww. ustawy oraz § 2 pkt 4 § 6 pkt 1 ww. rozporządzenia wynika, że o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, ale porusza się samodzielnie. Również z treści orzeczenia wynika, że skarżąca została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Skoro skarżąca porusza się samodzielnie i jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe (takie jak: spożywanie posiłków, toaleta, ubiór). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że mając takie niekwestionowane dowody organy w sposób właściwy ustaliły i dokonały oceny stanu faktycznego oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Sąd zaznaczył, że organy administracyjne nie zapewniły skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności nie dały jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów, przez co został naruszony art. 10 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M.S. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie art. 34 oraz art. 37 w zw. z art. 6 oraz art. 91 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez niewezwanie ponownie strony do wskazania prawidłowego umocowania pełnomocnika, lub wezwanie strony do osobistego stawiennictwa w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Kasator, wskazał, że w dniu 20 lipca 2011 r. na rozprawie stawiła się E.D., która złożyła oświadczenie, że chce uczestniczyć w postępowaniu w charakterze pełnomocnika. Sąd jednak pouczył ją o możliwości pozostania przez nią na sali w charakterze publiczności. Skoro E.D. nie mogła reprezentować skarżącej, to skarżąca powinna być pouczona, zgodnie z art. 6 p.p.s.a. co do czynności procesowych i skutkach zaniedbań tych czynności, tym bardziej, że E.D. występowała jako pełnomocnik skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem kasatora, w ten sposób zostały naruszone przepisy postępowania. Kasator podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie, miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, to okoliczność ta spowodowała że nie miała możliwości obrony swoich praw. Wobec tego zachodzi nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd ten związany jest podstawami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej i rola jego ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach podstaw zaskarżenia. Jednym z zarzutów skargi kasacyjnej jest zarzut nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez pozbawienie strony skarżącej możności obrony swoich spraw. Z zarzutem tym powiązany jest również zarzut naruszenia art. 34 oraz 37 w zw. z art. 6 oraz art. 91 § 3 p.p.s.a. Zarzut ten nie jest uzasadniony. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano tylko na pozbawienie skarżącej "prawa do obrony jej interesów", co w żaden sposób nie może być uznane za równoznaczne z pozbawieniem możności obrony swych praw, który to termin, jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy rozumieć ściśle. Pozbawienie możności obrony swoich praw wystąpi zatem jedynie w razie zaistnienia kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie. Autor skargi kasacyjnej, jako powód nieważności postępowania wskazuje, że poprzez nieskuteczne ustanowienie pełnomocnika strona nie mogła wypowiedzieć się w sprawie, przez co została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Z akt sprawy wynika, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 20 lipca 2011 r. stawiła się Pani E.D., przedkładając pismo podpisane przez skarżącą o treści "Ja niżej podpisana upoważniam przyszłą teściową (E.D.) do tego by w moim imieniu wypowiedziała się na sprawie, która odbędzie się 20 lipca". Sąd I instancji pouczył E.D. o zasadach pełnomocnictwa, podając że nie może występować jako pełnomocnik oraz może pozostać na sali rozpraw w charakterze publiczności. Wobec powyższego skarżąca nie była na rozprawie przez nikogo reprezentowana, co w zaistniałej sytuacji nie stanowi o nieważności postępowania. Należy bowiem wskazać, że przed wpłynęły do Sądu pisma skarżącej M.S.. Pisma te, przedstawiały stanowisko skarżącej w sprawie, doprecyzowywały jej żądanie oraz wnioski zawarte w skardze, a więc de facto stanowiły wypowiedź skarżącej w sprawie osobiście. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po zapoznaniu się z aktami administracyjnymi oraz pismami przedstawionymi w postępowaniu sądowadministracyjnym oraz treścią stanowiska wyrażonego w pismach złożonych w dniu 20 lipca 2012 r. przez skarżącą, prawidłowo w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie, nie dopatrując się podstaw do odroczenia rozprawy. Należy bowiem podzielić dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, co do braku podstaw do zastosowania procedury wynikającej z art. 91 § 3 p.p.s.a., tj. zarządzenia stawienia się stron osobiście lub stawienia się pełnomocnika osobiście. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała też, w jaki sposób jej udział lub udział jej pełnomocnika w rozprawie mógł w istotny sposób (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wpłynąć na wynik sprawy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powiązane z zarzutem naruszenia art. 34 oraz art. 37 w zw. z art. 6 oraz art. 91 § 3 p.p.s.a. należało uznać za nieuzasadnione. Wobec tego niezasadne są twierdzenia autora skargi kasacyjnej o pozbawieniu możliwości skarżącej obrony swoich praw. Na marginesie powyższych rozważań wypada jedynie podnieść, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej E.D. nie występowała jako pełnomocnik skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., którą SKO przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie, została wysłana do E.D., jednakże w aktach administracyjnych brak jest pełnomocnictwa pisemnego lub pełnomocnictwa zgłoszonego do protokołu udzielonego przez M.S. – E.D. Późniejsze dokumenty wskazują natomiast, że decyzja Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] czerwca 2010 r. jak i zaskarżona decyzja SKO w K. zostały przesłane tylko na adres M.S. Również wszystkie pisma skarżącej skierowane do organu były podpisane osobiście przez M.S. Niezasadne było zatem powoływanie się w skardze kasacyjnej na przekonanie skarżącej, że E.D. była należycie umocowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skoro była ona pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również ocenę Sądu I instancji, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., w postępowaniu przed organami, jednakże naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia. W tym miejscu trzeba wskazać, że stawiając w skardze skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a nie wykazano w żaden sposób, by strona została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie wskazanemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunkiem uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy Innymi słowy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak i w skardze kasacyjnej M.S. w żaden sposób nie wykazała, dokonania jakich potencjalnych czynności została pozbawiona. Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieuwzględniającego przedmiotowego zarzutu nie została skutecznie zakwestionowana. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącemu kasacyjnie powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.