I OW 65/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku pracodawcy Gospodarstwa Pomocniczego D. Wojewódzkiej Komendy OHP we W. o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu wyszkolenia młodocianego pracownika K. B. wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Wnioskiem z dnia z dnia 28 marca 2011 r. Wójt Gminy M. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta W. w sprawie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy M. wskazał, że Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. art. 70b ust.6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), przekazał Wójtowi Gminy M. wniosek pracodawcy – Gospodarstwa [...] OHP we W. w Likwidacji mieszczącego się przy ul. [...] w M. z dnia [...] września 2010 r. w sprawie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika uzasadniając to tym, iż Wójt Gminy M. jest organem właściwym do rozpatrzenia wskazanego wniosku ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika. Z takim stanowiskiem nie zgodził się Wójt Gminy M. stwierdzając, że internat Ośrodka [...] w M., ul. [...] nie może zostać uznany za miejsce stałego zamieszkania. Wójt Gminy M. wskazał, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż w okresie pobierania nauki i przyuczenia do wykonywania określonej pracy – to jest w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. – młodociany K. B. był zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] W., a mieszkał w internacie Ośrodka [...] w M. przy ul. [...]. Wójt Gminy M. podkreślił, że zgodnie z art. 25 K. C. miejscem zamieszkiwania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast w niniejszej sprawie pobierając naukę i przyuczenie do wykonywania określonej pracy młodociany nie zamieszkiwał w internacie z zamiarem stałego pobytu, a tylko na określony czas. Tym samym organ uznał, że ze strony młodocianego nie było ani zamiaru, ani chęci stałego zamieszkiwania w M. pod wskazanym adresem. Wójt Gminy M. wskazał ponadto, że miejscem zamieszkiwania młodocianego – niepełnoletniego ucznia pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkiwania jego rodziców. Wobec tego w ocenie organu, właściwym do rozpatrzenia wniosku pracodawcy nie jest Wójt Gminy M. a Prezydent Miasta W. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wskazał, że w wyniku postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta W. odmawiającej udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu wyszkolenia młodocianego pracownika K. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję z przyczyn innych aniżeli wskazane w odwołaniu pracodawcy, konkludując, że Prezydent Miasta W. nie był organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy [...] przez organ pierwszej instancji na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] grudnia 2010 roku, Prezydent Miasta W. postanowił przekazać Wójtowi Gminy M. wniosek pracodawcy Gospodarstwa [...] OHP w Likwidacji o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. B. Prezydent Miasta W. wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia przez niego sprawy ustalono, iż miejsce zameldowania młodocianego pracownika nie było tożsame z jego rzeczywistym miejscem zamieszkania i przebywania oraz miejscem spełniania przez młodocianego pracownika obowiązku szkolnego. Pracownik młodociany K. B. urodzony w dniu [...] sierpnia 1992 r., zameldowany na pobyt stały w W. przy ul. [...], realizował obowiązek szkolny i odbywał praktyczną naukę zawodu w znacznej odległości od miejsca zameldowania. Organ wskazał, że K. B. od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. był wychowankiem Ośrodka [...] OHP w M. i realizował obowiązek szkolny będąc uczniem gimnazjum dla Dorosłych "[...]" w [...], mieszczącym się przy ul. [...], które ukończył w roku szkolnym 2009/2010 osiągając w dniu [...] sierpnia 2010 r. pełnoletność. Podano, że w okresie przyuczania do wykonywania pracy w zawodzie ogrodnik terenów zielonych (to jest od 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r.), za który pracodawca występuje z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia, zamieszkiwał na terenie gminy M. – zamieszkiwał bowiem w internacie Ośrodka [...] OHP w M., mieszczącym się przy ul. [...], a przygotowanie zawodowe w tym czasie odbywało się w Gospodarstwie [...] OHP we W. w Likwidacji, Oddziale w M. mieszczącym się także przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor [...] Urzędu Wojewódzkiego we W. przekazał według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wniosek Wójta Gminy M. o rozstrzygniecie sporu o właściwość wraz z postanowieniem Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2011 r. Wskazano, że na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Podano, że w niniejszej sprawie organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego nie posiadają organu wyższego stopnia. Wskazano, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), wskazuje obszary ich właściwości miejscowej. Dla Prezydenta Miasta W. właściwe jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a dla Wójta Gminy M. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają, spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta W. w sprawie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika określa art. 70b ust. 6 ustawy o systemie oświaty, z którego wynika, że dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkanie młodocianego pracownika w drodze decyzji, po spełnieniu warunków określonych w ust. 1. Oznacza to, że właściwą do rozstrzygnięcia sprawy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania młodocianego pracownika. Ponieważ ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Natomiast w myśl art. 26 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że młodociany K. B. był zameldowany na pobyt stały przy ul. [...], W., a mieszkał w internacie Ośrodka [...] OHP w M. przy ul. [...]. Zgodzić się należy z Wójtem Gminy M., że internat nie może być uznany za miejsce stałego zamieszkania, gdyż młodociany przebywał w nim tylko tymczasowo, w okresie pobierania nauki, to jest od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. Wskazać w tym miejscu należy, że pracownik młodociany K. B. urodził się w dniu [...] sierpnia 1992 r., a więc w dniu [...] sierpnia 2010 r. osiągnął pełnoletność. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem oznacza to tylko tyle, że do momentu osiągnięcia pełnoletności o miejscu jego zamieszkania rozstrzygał powołany wyżej art. 26 Kodeksu cywilnego, czyli miejsce zamieszkania jego rodziców, zaś po osiągnięciu pełnoletności – art. 25 K.c., czyli jego własne miejsce zamieszkania. Jak zaś z akt niniejszej sprawy wynika miejscem tym był W. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika właściwym jest Prezydent Miasta W. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji.