II FZ 696/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 837/11 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 837/11 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym J. sp. z o.o. z siedzibą w W. - zwanej dalej "Spółką". Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 19 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Analizując sytuację finansową Spółki, Sąd pierwszej instancji zauważył, że Spółka wystąpiła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Z oświadczeń o majątku i dochodach Spółki, przesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynikało, że wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wynosiła 81.188,68 zł, wartość środków trwałych 1.006.141,84 zł, a saldo rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - 51,23 zł i 0 zł. Do maja 2011 r. Spółka uzyskała przychód w kwocie 35.676,39 zł i poniosła stratę w wysokości 49.996,22 zł. Na rachunkach bankowych, poza opłatami, nie odnotowano żadnych operacji. Z innych dokumentów przesłanych przez Spółkę wynika, że w 2009 r. Spółka poniosła stratę w kwocie 139.318,36 zł przy przychodach w kwocie 865.206,78 zł, a w 2010 r. uzyskała dochód brutto w kwocie 121.291,37 zł. Natomiast w latach 2005, 2006, 2007 poniosła odpowiednie stratę w kwotach: 190.715,16 zł, 43.318,06 zł i 19.647,74 zł, rozliczaną podatkowo w 2010 r. W czwartym kwartale 2010 r. oraz w pierwszych dwóch kwartałach 2011 r. Spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości netto odpowiednio 137.371 zł, 11.939 zł i 50.053 zł. W tym czasie nabyła towary o wartości netto odpowiednio 127.713 zł, 76.372 zł, 101.142 zł. W deklaracji dla podatku od usług i towarów wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 29.501 zł. Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie zwrócił uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Koszty sądowe stanowią daninę publiczną, a art. 84 Konstytucji RP ustanawia powszechny obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Równocześnie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wyraża zasadę prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. Dlatego też dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W przekonaniu Sądu pierwszej instancji, sytuacja majątkowa Spółki nie przemawia za możliwością zwolnienia jej z wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawiało osiągnięcie przez Spółkę zysku w wysokości 81.000 zł przy przychodach w wysokości ponad 1.000.000 zł - mimo prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji i zajęcia w styczniu 2010 r. rachunków bankowych oraz wierzytelności pieniężnych. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. W uzasadnieniu podniosła, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił jej sytuację majątkową i uniemożliwił tym samym obronę jej interesów. Za powyższym przemawiać miało to, że Spółka realizuje umowy z materiałów jej powierzonych przez kontrahenta, płacącego bezpośrednio dostawcy, a znaczna część transakcji finansowana jest w ramach kompensat na podstawie refakturowania. Przy czym ten sposób regulowania należności jest koniecznością. Spółka z uwagi na stan finansów nie ma możliwości wybrania innego sposobu rozliczania się z kontrahentami. Zauważyła także, że postępowania egzekucyjne względem niej prowadzone są już od wielu lat, dlatego też nie ma możliwości swobodnego dysponowania środkami. Na tę okoliczność Spółka przedstawiła szereg dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Spółce prawa pomocy - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi we wspomnianym artykule: brakiem dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę brał pod uwagę inne wnioski Spółki złożone w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 836/11 (II FZ 695/11) i I SA/Wr 992/11 (II FZ 703/11). Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, iż przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia danin publicznych, wyrażonego w art. 84 Konstytucji RP. Rozpoznając wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy należy odnieść sytuację majątkową Spółki do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym uzyskała ona w 2010 r. zysk w wysokości 81.188,68 zł przy przychodach w wysokości ponad 1.000.000 zł. Równocześnie w 2010 r. Spółka rozliczała straty strat poniesionych w latach 2005 -2007. Zwrócić należy również uwagę na to, że Spółka zysk osiągnęła pomimo trudności finansowych i prowadzenia przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie można zasadnie twierdzić, że jej sytuacja uzasadnia przyznanie pomocy ze środków publicznych, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Analiza aktualnej sytuacji Spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Można wnosić, że pozostają w jej gestii środki pozwalające na uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł. Pamiętać należy, że Spółka prowadząc działalność gospodarczą musi się liczyć z ponoszeniem wydatków, a konieczność regulowania świadczeń publicznoprawnych musi traktować na równi z bieżącymi należnościami związanymi z działalnością gospodarczą. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.