II FSK 1304/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Zbigniew Romała, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1694/11 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. S. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1694/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 marca 2011 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od SM6/3365/09 do SM6/3384/09, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowania egzekucyjne do majątku skarżącego. Tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. oraz styczeń, luty i miesiące od kwietnia do września 2007 r. Skarżący złożył wniosek dnia 9 kwietnia 2010 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozpatrzenia jego wniosku o wznowienie lub umorzenie postępowania kontrolnego i podatkowego oraz stwierdzenie nieważności dwudziestu orzeczeń UKS w B. z dnia 9 czerwca 2009 r. dotyczących ustalenia należności z tytułu podatku od towarów i usług. Powołał się na kłopoty zdrowotne spowodowane wypadkiem komunikacyjnym, które sprawiły, że od dnia 4 września 2004 r. do chwili obecnej przebywa na leczeniu szpitalnym, rehabilitacyjnym i zwolnieniach lekarskich. Wyjaśnił, że wciąż przyjmuje silne leki przeciwbólowe i psychotropowe wywołujące działania niepożądane, w tym wyłączające świadome i swobodne podejmowanie decyzji. Zdaniem strony, nieskuteczne i nieważne były upoważnienia do kontroli oraz postanowienia UKS o wszczęciu postępowania kontrolnego dotyczącego podatków i należności budżetowych za lata 2006-2007. Postępowanie kontrolne toczyło się bez jej niezawinionego udziału. Skarżący podniósł, że ww. tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w Millenium BIG Bank S.A. otrzymał dnia 19 października 2009 r. Tego samego dnia, w odrębnej kopercie, otrzymał zawiadomienie o zajęciu rachunku w Podlasko-Mazurskim Banku Spółdzielczym Natomiast w dniu 5 października 2009 r. doręczono mu zawiadomienie o zajęciu rachunku w PKO S.A. Skarżący opisał wymiary poszczególnych kopert, formaty umieszczonych w nich dokumentów i sposób ich złożenia. Wyjaśnił, że o decyzjach Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 9 czerwca 2009 r. dowiedział się dopiero z odpisów tytułów wykonawczych, a zatem od tej daty należy liczyć termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Zarzucił Poczcie Polskiej popełnienie wykroczenia polegającego na zwrocie nieodebranej przesyłki zawierającej decyzje przed upływem 14 dni wymaganych w procedurze sądowoadministracyjnej. W związku z powyższym skarżący wniósł o uznanie za nieważne doręczonych mu dnia 27 sierpnia 2008 r. postanowień o wszczęciu z urzędu postępowań kontrolnych lub o uznanie wniosku złożonego do UKS w Białymstoku o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami z dnia 9 czerwca 2009 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), uchylenie decyzji UKS w Białymstoku i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonych orzeczeń UKS. Podniósł, że kontynuowanie postępowania egzekucyjnego może wyrządzić mu nieodwracalną szkodę. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Białymstoku odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając zażalenie, postanowieniem z dnia 18 marca 2011 r. Minister Finansów postanowienie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia, orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora UKS z dnia 30 kwietnia 2010 r. oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Dołączył skargę wniesioną na decyzję G.I.K.S. z dnia 11 maja 2010 r. i odpowiedź na tę skargę oraz zawiadomienie o rozprawie i wniosek o jej odroczenie (sygn. akt III SA/Wa 1456/10). Wyjaśnił, że w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego wnioskował o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, ponieważ egzekucja wyrządziłaby mu nieodwracalną i niewyobrażalną szkodę. Organy skarbowe żądają bowiem zapłaty ok. 250.000 zł oraz odsetek, co drastycznie przekracza jego możliwości finansowe. Od wypadku komunikacyjnego w 2004 r. strona przebywa na ciągłych zwolnieniach lekarskich (ponad 2100 dni), co uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej. Prawomocne decyzje Dyrektora UKS i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o egzekucji oparte zostały na bezpodstawnych powodach, dowodach, decyzjach i błędnych przesłankach. Skarżący zapowiedział, że udowodni to na rozprawie przed Sądem, ponieważ posiada oryginały kopert listów poleconych, w których znajdowały się tytuły wykonawcze – chodzi tu o ich wielkość i daty doręczenia, pozwalające na odwołanie się od ww. decyzji w prawidłowo liczonym terminie. Mimo to Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej. Zdaniem strony, Minister Finansów mylnie interpretuje prawo i fakty. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – wskazał, że skarżący wniósł skargę na postanowienie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a zatem tylko to postanowienie i postępowanie poprzedzające jego wydanie, mogły być przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie. Oznacza to, że w ramach tej sprawy Sąd nie mógł badać prawidłowości innych działań organu nadzoru, Ministra Finansów oraz organu egzekucyjnego, a także czynności organów kontroli skarbowej, tj. Dyrektora UKS i G.I.K.S. Z treści pism składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz skargi wynika, że kwestionuje on zasadność obciążenia go podatkiem od towarów i usług na podstawie ostatecznych decyzji Dyrektora UKS z dnia 9 czerwca 2009 r. oraz prawidłowość decyzji wydanych w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych powyższymi decyzjami ostatecznymi. Sąd wyjaśnił, że postępowanie kontrolne oraz prowadzone w trybie wznowienia postępowania, są postępowaniami odrębnymi od postępowania egzekucyjnego. Każde z tych postępowań prowadzone jest na podstawie odmiennych unormowań prawnych. Wskazał, że powstanie zobowiązania podatkowego oraz jego wysokość ustalane są w postępowaniu kontrolnym (podatkowym), a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Wzruszenie decyzji ostatecznej organu kontroli skarbowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego może więc nastąpić jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych (w tym poprzez wznowienie postępowania) przewidzianych w ustawie o kontroli skarbowej i szczegółowo unormowanych w Ordynacji podatkowej. Zdaniem WSA, zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznych Dyrektora UKS z dnia 9 czerwca 2009 r., a także zarzuty skierowane przeciwko działaniom i rozstrzygnięciom organów kontroli skarbowej w ramach wznowienia postępowania zakończonego tymi decyzjami, nie podlegają zatem rozpatrzeniu w postępowaniu egzekucyjnym. Nie mogą one również być skuteczne jako argumenty przemawiające za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. Ani Dyrektor Izby Skarbowej jako organ nadzoru w postępowaniu egzekucyjnym, ani też Minister Finansów rozpatrujący zażalenie, nie mogli badać zasadności tych zarzutów, ponieważ nie pozwalał im na to przedmiot rozpatrywanej sprawy, tj. wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Z analogicznych względów w niniejszej sprawie zasadności tych zarzutów nie mógł badać także Sąd – nie dotyczą one bowiem zaskarżonego aktu, tj. postanowienia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2011 r. Sądowi z urzędu wiadome jest przy tym, że prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1456/10 oddalona została skarga wniesiona przez skarżącego na decyzję G.I.K.S. z dnia 25 marca 2010 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi Dyrektora UKS z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. i od stycznia do września 2007 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów wyjaśnił stronie odrębność postępowań związanych z określeniem wysokości zobowiązań podatkowych oraz postępowania egzekucyjnego. Zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w pismach kierowanych do Sądu, skarżący kwestionował podaną przez organ egzekucyjny datę doręczenia tytułów wykonawczych, tj. 5 października 2009 r. Twierdził, że 20 tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego otrzymał dopiero dnia 19 października 2009 r. i w tej dacie dowiedział się o decyzjach wymiarowych Dyrektora UKS z dnia 9 czerwca 2009 r. Jednakże z punktu widzenia wstrzymania postępowania egzekucyjnego data doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie jest okolicznością istotną, jeżeli samo doręczenie miało miejsce, którego to faktu skarżący nie kwestionuje. Istotne jest, że w dacie złożenia przez stronę wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz w dacie orzekania przez Dyrektora Izby Skarbowej i Ministra Finansów o zasadności tego wniosku, toczyła się egzekucja administracyjna, w ramach której podejmowano określone czynności egzekucyjne. Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia 17 marca 2010 r., z której treści wynika, iż mogło dojść do zamiany zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do koperty z odpisami tytułów wykonawczych (k.48). Dlatego też organ egzekucyjny przyjął, że odpisy tytułów wykonawczych skarżący odebrał dnia 19 października 2009 r. i od tej daty – z korzyścią dla niego – liczono termin na złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzuty takie złożył i zostały one rozpatrzone. Sprzeczne z powyższą notatką i działaniem organu egzekucyjnego było więc twierdzenie Ministra Finansów, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu dnia 5 października 2009 r. Uwzględniając jednak okoliczność, że organ egzekucyjny przyjął datę doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wskazaną przez skarżącego (19 października 2009 r.) powyższe uchybienie Ministra Finansów nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. Zdaniem Sądu, organy orzekające prawidłowo oceniły, że brak było podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo też jako podstawę prawną rozstrzygnięcia zastosowały art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.e.a."), zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem unormowania przewidzianego w tym przepisie jest możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Zasadnie Minister Finansów wyjaśnił, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego powoduje jedynie przesunięcie w czasie realizacji zobowiązania podatkowego, prowadząc do powiększenia należnych dodatkowo odsetek. W ocenie WSA, rację mają też organy orzekające podnosząc, że ustawodawca w żaden sposób nie określił, jakiego rodzaju przypadki uznał za "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Wyjątkowość" ("szczególność") jest więc istotną cechą zdarzeń (okoliczności) uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Uprawnione było również odwołanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej do sytuacji spowodowanych działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych. Skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających jego żądanie, którym można byłoby przypisać opisane wyżej, wyjątkowe (szczególne) znaczenie i które mogłyby być uwzględnione w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Skarżący w istocie nie akceptuje faktu obciążenia go obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług. Przekonanie strony o wadliwości prowadzonego postępowania kontrolnego, a także decyzji ostatecznych określających wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania, nie może stanowić przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Decyzje te funkcjonują w obrocie prawnym i nie mogły być wzruszone poprzez rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie jest także wysokość dochodzonych w tym postępowaniu kwot zaległości podatkowych i odsetek, przekraczająca możliwości finansowe skarżącego. Sytuacja finansowa oraz wpływające na nią okoliczności (wynikająca z choroby niemożność podjęcia pracy zarobkowej) mogą mieć znaczenie przy ocenie przesłanek udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych, np. umorzenia zaległości, rozłożenia spłaty zaległości na raty. Natomiast, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego sprowadza się do zaprzestania egzekucji na określony okres. Nie zwalnia natomiast zobowiązanego z obowiązku zapłaty egzekwowanych należności i nie powoduje zmniejszenia ich kwoty. Na gruncie postępowania egzekucyjnego ochronę zobowiązanego znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej zapewnia między innymi określenie przez ustawodawcę przedmiotów i praw, które egzekucji nie podlegają (art. 8 i nn. u.p.e.a.). Zdaniem WSA, brak było natomiast podstaw do powoływania się przez Ministra Finansów na uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W ramach uznania administracyjnego organy działają bowiem wówczas, gdy stwierdzone zostanie istnienie przesłanek wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W rozpoznanej sprawie przesłanki takie nie wystąpiły, co właściwie oceniły organy orzekające. Rozstrzygnięcie inne niż odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie mogło więc być podjęte. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o stwierdzenie nieważności postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Ministrowi Finansów do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."): - art. 45 Konstytucji i art. 77 ust. 2, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd; - art. 109 w zw. z art. 107 p.p.s.a., poprzez nie odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 grudnia 2012 r. w sytuacji, gdy nieobecność skarżącego spowodowana była znaną Sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć i brak było wniosku strony o rozpoznanie sprawy w nieobecności skarżącego; - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poprzez pozbawienie skarżącego możliwości obrony jego praw, co skutkuje nieważnością postępowania; 2) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 23 § 6 u.p.e.a., wskutek przyjęcia, że ciężka choroba skarżącego, uniemożliwiająca mu udział w postępowaniu, w tym przed WSA w Warszawie, nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym w rozumieniu tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków", które zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowi przesłankę wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną jest zwrotem prawnie niedookreślonym. Z tego względu dokonując interpretacji tego określenia na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej (zapewnienie wykonywania obowiązków wypływających z aktów administracyjnych), jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Nie można jej zatem traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych. Doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków jest istotne zarówno z powodu efektywnego doprowadzenia do przestrzegania prawa w konkretnej sytuacji, jak i ze względu na wdrażanie obywateli do wykonywania ciążących na nich obowiązków. Dlatego też należy podzielić ocenę prawną Sądu I instancji, że za "szczególnie uzasadnione przypadki" można uznać tylko takie sytuacje, które zostały spowodowane przyczynami niezależnymi od zobowiązanego. Przede wszystkim za takie przypadki należałoby uznać wypadki losowe, a także stwierdzone przez organ nadzoru nieprawidłowości podjętych czynności egzekucyjnych lub naruszenia prawa w toku postępowania egzekucyjnego. Skoro żadna z okoliczności podniesionych przez skarżącą nie ma takiego charakteru, to należało uznać, że postawione przez nią zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba strony nie spełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak słusznie wskazał WSA, może mieć ona znaczenie przy ocenie przesłanek udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych. Nie można zgodzić się z pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 107 p.p.s.a., nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Stosowanie zaś do art. 109 p.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba, że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przez nadzwyczajne wydarzenie należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Inną znaną sądowi przeszkodę, której nie można przezwyciężyć, jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę a z treści informacji wynika, że strona nie może je przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy wyłącznie do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 239-241). Odnosząc się do tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to - mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony postępowanie jest ważne. Skarżący nie został więc pozbawiony prawa do Sądu, został on prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy (k. 111 akt sądowych). Jak wynika z protokołu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jego wniosek o odroczenie rozprawy w dniu 17 grudnia 2012 r. został przez Sąd rozpoznany i w konsekwencji oddalony (k. 119 akt sądowych). Oznacza to, że nie doszło też do naruszenia art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.