II OZ 969/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 13 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. i M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 553/11 w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących w sprawie ze skargi A. K. i M. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 553/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w sprawie ze skargi A. K. i M. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jednocześnie, w drugim punkcie sentencji, Sąd zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżących kwotę 714 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi oraz 34 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania z dnia [...] grudnia 2010 r. nakładające na skarżących grzywnę w wysokości 10.000 zł. Skargi na powyższe postanowienie wnieśli osobno A. K. oraz M. K. W każdej ze skarg zwrócono się o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.400 zł. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że skargę rozpatrzono w trybie art. 54 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) i postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r. umorzono postępowanie zażaleniowe. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi A. K. i M. K. Następnie Sąd, powołując się na art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wskazał, iż w niniejszej sprawie zachodzi przypadek, w którym Sąd z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania z innych przyczyn zobligowany jest do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Zaskarżone bowiem postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. po wniesieniu skargi zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Stało się tak w następstwie zastosowania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego procedury przewidzianej w przepisie art. 54 § 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd oparł na art. 201 § 1 p.p.s.a. O wysokości przyznanego wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349), zwłaszcza przepis § 2 tego rozporządzenia. Jak wskazał Sąd, zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia wysokość stawki minimalnej zależy od wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju, a w postępowaniu egzekucyjnym od wartości egzekwowanego roszczenia. Przepis ten nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, której wysokość nie stanowi wartości egzekwowanego roszczenia. Tym samym przyznanie kosztów zastępstwa procesowego nie następuje w takim przypadku w oparciu o zasady określone przepisem § 6 rozporządzenia, lecz zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 c). W tej sytuacji za zasadne Sąd uznał zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 240 zł., na rzecz każdego ze skarżących. Powyższą kwotę Sąd zasądził biorąc pod uwagę charakter rozpatrywanej sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika. Sąd doszedł do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia podwyższonych kosztów zastępstwa procesowego, a wystarczające będzie zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu, nie uwzględniając tym samym wniosku zawartego w obu skargach co do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem wskazanej tam wysokości. Ponadto Sąd zasądził na rzecz każdego ze skarżących, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, oraz kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zażalenie na punkt 2 postanowienia z dnia 28 lipca 2011 r. wnieśli A. i M. K., reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się zmiany rozstrzygnięcia w tym zakresie poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżących kwoty 5.034 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 2.400 zł kosztów zastępstwa procesowego na rzecz każdej ze stron, 200 zł tytułem uiszczonych wpisów od skarg oraz 34 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa. Wniesiono ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) błędną interpretację i zastosowanie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, 2) bezzasadne zastosowanie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia poprzez przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżących przysługuje wynagrodzenie minimalne za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w wysokości określonej w tym przepisie, 3) niezastosowanie § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia, 4) naruszenie "art. 141 ust. 2 zdanie pierwsze w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia dlaczego wysokość nałożonej na skarżących grzywny oraz kwota 68,00 zł nie stanowią należności pieniężnej". W odpowiedzi na zażalenie Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że wysokość żądanych przez pełnomocnika skarżących kosztów postępowania jest nieuzasadniona, między innymi ze względu na to, iż sprawa nie była skomplikowana, a skargi były jednobrzmiące w swojej treści. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wyjątków od tej zasady należy między innymi art. 201 § 1 p.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W niniejszej sprawie prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienie w całości skargi przez organ oznacza, iż skarżącym przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego. Stwierdzić również należy, że Sąd ten prawidłowo ustalił wysokość kosztów, których zwrot nakazał organowi wskazując, że zwrot kosztów wynosi 714 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 200 zł tytułem uiszczonych wpisów od skarg oraz 34 zł tytułem uiszczonych opłat od pełnomocnictw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodził przypadek, w którym stawki minimalne wynagrodzenia radcy prawnego należałoby liczyć od wartości przedmiotu sprawy. Wskazać bowiem należy, że przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna, która stanowiłaby wartość przedmiotu zaskarżenia. Analiza skarg złożonych do Sądu I instancji pozwala na jednoznacznie przyjęcie, że skarżący w tej sprawie nie kwestionowali wysokości nałożonej grzywny, lecz samo przyjęcie takiego środka egzekucji celem przymuszenia skarżących do wykonania nałożonego na nich obowiązku w podanym stanie faktycznym i prawnym. Zauważyć wypada, że grzywna w celu przymuszenia nie jest środkiem egzekucyjnym zaspokajającym, jest środkiem zmierzającym pośrednio do wykonania nałożonego obowiązku, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego do wykonania tego obowiązku. Nie można zatem przyjąć, iż zaskarżenie co do zasady postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, oznaczać będzie przyjęcie, iż kwota grzywny będzie wartością przedmiotu sprawy stanowiącą podstawę do określenia opłaty za czynności profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji obliczył prawidłowo wynagrodzenie pełnomocnika skarżących na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.