II OZ 963/11

Dnia 12 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 520/11 o odmowie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 520/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił L. S. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podniósł dalej, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy strona udowodni, że jest osobą ubogą i nie jest w stanie, z powodu zdarzeń losowych, sytuacji rodzinnej lub niezaradności życiowej, ponieść pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów oraz złożonych oświadczeń, wynika, że miesięczny łączny dochód jego czteroosobowej rodziny wnosi 2.940 zł, ponadto skarżący posiada dom o powierzchni 195 m2, który częściowo wynajmuje, działkę budowlaną o powierzchni 535 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 788 m2. W ocenie Sądu I instancji, sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Rodzina skarżącego osiąga dochód umożliwiający zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu podał, że od początku postępowania zwracał się do Pana Prezesa Sądu o zwolnienie z kosztów w tej sprawie i dodał, że nie może liczyć na bezstronność Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który robi wszystko, aby nie rozpoznać sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony przez stronę skarżącą stan majątkowy i rodzinny nie budzi wątpliwości co do tego, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podzielić należy stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji, że majątek skarżącego jest wystarczający dla obciążenia go kosztami sądowymi w sprawie. Skarżący w zażaleniu w żaden sposób nie podważył ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w zażaleniu, podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu drugiej instancji było postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, a zatem decydujące były wyłącznie okoliczności dotyczące przesłanek prawnych udzielenia stronie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.