IV SA/Wa 191/11

WyrokWSA w Warszawie2011-08-01

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Otylia Wierzbicka, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja autokontrolna Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotycząca wznowienia postępowania i ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego może być wydana przez ten sam skład orzekający, który wydał decyzję odwoławczą, oraz czy decyzja lokalizacyjna cmentarza może zostać uchylona po upływie ustawowych terminów wznowienia postępowania?
Ratio decidendi
Decyzja autokontrolna SKO może być wydana przez ten sam skład orzekający, który wydał decyzję odwoławczą, gdyż postępowanie autokontrolne nie jest odrębnym postępowaniem administracyjnym wymagającym wyłączenia sędziów. Ponadto, decyzja lokalizacyjna cmentarza, choć wydana z naruszeniem prawa, nie może zostać uchylona po upływie ustawowych terminów przewidzianych w art.146 §1 k.p.a., a organ ogranicza się do stwierdzenia naruszenia prawa zgodnie z art.151 §2 k.p.a.
Stan faktyczny
Wójt Gminy W. wydał w 2005 r. decyzję lokalizacyjną dotyczącą budowy cmentarza parafialnego na gruntach rolnych i leśnych. W wyniku skargi i wznowienia postępowania, SKO uchyliło decyzję Wójta i decyzję lokalizacyjną, uznając, że lokalizacja cmentarza jest sprzeczna z ustawą o cmentarzach. Parafia złożyła skargę na decyzję SKO, która następnie wydała decyzję autokontrolną uwzględniającą skargę parafii i uchylającą wcześniejsze decyzje SKO i Wójta. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące m.in. naruszenia terminów wznowienia postępowania, braku wymaganych uzgodnień oraz nieprawidłowej interpretacji przepisów o lokalizacji cmentarza.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi na decyzję autokontrolną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2011 r. sprawy ze skargi N. S., B. D. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - oddala skargę - IV SA/Wa 191/11 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] (dalej "decyzją autokontrolną"), wydaną na podstawie art.54§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po zapoznaniu się ze skargą Parafii [...] pod wezwaniem [...] w Z. (dalej "Parafia") na decyzję SKO z dnia [...] września 2010 r. Nr [...], orzekło o: I. uwzględnieniu skargi Parafii w całości i uchyleniu decyzji SKO z dnia [...] września 2010 r. w całości, II. uchyleniu decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w całości, III. stwierdzeniu na podstawie art.151§2 w związku z art.145§1 pkt 6 k.p.a., że decyzja Wójta Gminy W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. wydana została z naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem art.3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2000 r. Nr 23, poz.295 z późn.zm.), jednak nie jest możliwe jej uchylenie ze względu na upływ pięcioletniego terminu, o którym mowa w art.146§1 k.p.a. Zaskarżona do Sądu decyzja autokontrolna zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. (dalej "decyzją lokalizacyjną") Wójt Gminy W. (dalej "Wójt") ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie cmentarza parafialnego w Z. gmina W. na terenie działki o nr ewid. [...] i części działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r., ponowionym w dniu [...] czerwca 2005 r. M. W. wystąpił do Wójta o wznowienie postępowania zakończonego decyzją lokalizacyjną z uwagi na pozbawienie skarżącego udziału w tym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], Wójt odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r. Sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2005 r. W wykonaniu wyroku Sądu z dnia [...] stycznia 2007 r. SKO, decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. SKO wskazało, że decyzja Wójta w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podlega uchyleniu jako nieprawidłowa, a sprawa zostaje przekazana Wójtowi w celu wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Wójt wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją lokalizacyjną. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] (dalej "decyzją pierwszo instancyjną"), wydaną na podstawie art.151§2 k.p.a. w związku z art.145 §1 pkt 4 k.p.a. oraz art.53 ust.8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 z późn.zm.), Wójt stwierdził, że decyzja lokalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie uchylił tej decyzji z uwagi na wystąpienie okoliczności wskazanych w art.53 ust.8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. z uwagi na upływ 12 miesięcy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Odwołania od decyzji Wójta wnieśli N. S., M. W. i B. D. (dalej "skarżący"). Decyzją z dnia [...] września 2010 r. SKO (dalej "decyzją odwoławczą"): 1) uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] lutego 2010 r. w całości, 2) uchyliło decyzję lokalizacyjną, 3) odmówiło ustalenia lokalizacji przedmiotowej inwestycji po uznaniu, że ustaleniu takiemu sprzeciwia się art.3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2000 r. Nr 23, poz.295 z późn.zm.). Parafia wniosła do SKO (celem dalszego przekazania do Sądu) skargę na decyzję tego organu z dnia [...] września 2010 r. Zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją autokontrolną z dnia [...] listopada 2010 r. SKO orzekło jak wskazano na wstępie, uznając zarzuty Parafii podniesione w skardze na decyzję odwoławczą są zasadne. Uzasadniając własne stanowisko, SKO wskazało, co następuje: Zasadnie uznał w decyzji pierwszoinstnacyjnej Wójt, że w świetle art.53 ust.8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upływ dwunastomiesięcznego terminu, liczonego od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji w przedmiocie ustalania lokalizacji celu publicznego uniemożliwia uchylenie tej decyzji w ramach wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145§1 pkt4 k.p.a. Prawidłowo ustalił również Wójt, że tego rodzaju sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem wskazany wyżej termin, liczony od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2005 r. upłynął. Wójt pominął jednakże fakt, że wykładając przepis art.53 ust.8 a contrario upływ wskazanego w tym przepisie okresu nie stoi na przeszkodzie wyeliminowaniu decyzji lokalizacyjnej w ramach wznowienia postępowania administracyjnego w związku z wystąpieniem innych przesłanek niż wskazane w art.145§1 pkt 4 k.p.a. (tj. wskazanych w art.145§1 pkt 1-3 i 5-8 oraz w art.145a k.p.a.). W postanowieniu Wójta z dnia [...] marca 2009 r. o wznowieniu postępowania nie wskazano podstawy faktycznej tego wznowienia, a jako podstawę prawną wskazano wyłącznie art.149 k.p.a. Powyższe przemawia za tym, że postępowaniem wznowieniowym winny być objęte wszystkie przesłanki wznowienia. Tym samym w razie stwierdzenia wystąpienia w niniejszej sprawie innej niż wskazana w art.145§1 pkt 4 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania oraz w razie niewystąpienia przeszkód wskazanych w art.146§2 k.p.a., konieczne będzie uchylenie decyzji lokalizacyjnej i rozstrzygnięcie sprawy na nowo. Przepis art.53 ust.4 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej, jak i obecnie zobowiązywał organ orzekający w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego do dokonania uzgodnień z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Obowiązek dokonania takich uzgodnień występował w niniejszej sprawie w sytuacji, w której teren inwestycji stanowi grunt rolny (grunty orne RVI) i leśny (grunty zadrzewione i zakrzewione Lz V i Lz VI). Z racji braku orzeczeń w przedmiocie uzgodnień w aktach sprawy przekazanych SKO, jak też w związku z nieprzedłożeniem ich, pomimo wystosowania w tej kwestii przez SKO stosownych wystąpień przez Wójta, inwestora oraz organy uzgadniające, uznać należy że decyzja lokalizacyjna z dnia [...] stycznia 2005 r. została wydana bez dokonania wymaganych uzgodnień. Brak wskazanych wyżej uzgodnień stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art.145§1 pkt 6 k.p.a. Tym samym ograniczenie sformułowane w art.53 ust.8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie znajduje zastosowania, co oznacza, że uchylenie decyzji lokalizacyjnej po upływie dwunastu miesięcy od jej doręczenia lub ogłoszenia jest możliwe. Zgodnie z art.3 ustawy o cmentarzach (...) cmentarze zakłada się i rozszerza na terenach określonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie natomiast z art.50 ust.1 ustawy o planowaniu (...) inwestycja celu publicznego lokalizowana jest na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z zestawienia powyższych przepisów wynika zdaniem SKO, że ustalenie lokalizacji nowego cmentarza lub poszerzenie granic cmentarza już istniejącego nie jest możliwe w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Realizacja takiej inwestycji jest możliwa wyłącznie w oparciu o ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art.56 ustawy o planowaniu (...) nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. A contrario zatem należy odmówić ustalenia takiej lokalizacji, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest sprzeczne z przepisami odrębnymi. Skoro założenie lub rozszerzenie cmentarza możliwe jest jedynie w oparciu o ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a plan taki nie został uchwalony, to realizacja takiej inwestycji nie jest w ogóle możliwa. Jednakże wobec upływu w sprawie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art.146§1 k.p.a., nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2005 r. , w związku z czym zachodzi konieczność ograniczenia się do stwierdzenia, na podstawie art.151§2 k.p.a., że decyzja lokalizacyjna została wydana z naruszeniem - i to rażącym - art.3 ustawy o cmentarzach (...) N. S., B. D. i M. W. wnieśli do Sądu trzy osobne skargi na autokontrolną decyzję SKO z dnia [...] listopada 2010 r. 1. W dwóch w przeważającej części jednobrzmiących skargach skarżące N. S. i B. D. podniosły następujące kwestie: - nieprawidłowo uznało SKO, że nie ma prawnej możliwości uchylenia decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2005 r. w sytuacji, w której w świetle art.156§2 k.p.a. niedopuszczalność taka zachodzi dopiero z upływem 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, - w sprawie nie występują również nieodwracalne skautki prawne, o których także mowa w art.156§2 k.p.a., - inwestycja stwarza zagrożenie epidemiologiczne, - decyzję lokalizacyjną wydano bez dokonania wymaganych uzgodnień z organami właściwymi w przedmiocie ochrony gruntów rolnych i leśnych i melioracji wodnych, - w toku postępowania w przedmiocie lokalizacji inwestycji odstąpiono od sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, SKO nie dokonało oceny spełnienia przez inwestycję wymogów odnośnie odległości od zabudowań mieszkalnych i produkcyjnych, ustalonych w §3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. (Dz.U. nr 52, poz.315), - w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt P 11/00 przeszkodą do wydania decyzji lokalizacyjnej dla cmentarza był fakt, że przed wydaniem tej decyzji skarżąca N. S. uzyskała decyzję ustalającą warunki dla działki sąsiadującej z terenem objętym decyzją lokalizacyjną, - nie zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Komunalnej (Dz.U. nr 52, poz.312 z dnia 25 sierpnia 1959 r.) odnośnie poziomu wód gruntowych oraz określania spływu wód gruntowych, - postępowanie w przedmiocie wznowienia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją lokalizacyjną było przedłużane z przyczyn leżących po stronie Wójta. 2. W swojej skardze na decyzję autokontrolną skarżący M. W. podniósł następujące kwestie: - SKO naruszyło art.7, 8 oraz 77 k.p.a. poprzez uwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji tylko i wyłącznie stanowiska Parafii, - SKO naruszyło art.151§2 k.p.a. w związku z art.146§1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji lokalizacyjnej w sytuacji, w której istniały podstawy do jej uchylenia na podstawie art.151§1 pkt 2 k.p.a. w związku z art.145§1 pkt 6 k.p.a. - decyzja lokalizacyjna doręczona została ostatniej stronie w dniu [...] marca 2005 r., w związku z czym pięcioletni okres liczony od tej daty upłynął z dniem [...] marca 2010 r. - pierwszoinstancyjna decyzja Wójta z dnia [...] lutego 2010 r. wydana po wznowieniu postępowania wydawana była zatem w okresie, w którym uchylenie decyzji lokalizacyjnej było dopuszczalne, - bieg terminów ustalonych w art.53 ust.8 ustawy o planowaniu (...) i art.146§1 k.p.a. został przerwany przez wniesienie o wznowienie postępowania, - z uwagi na fakt, że w postanowieniu Wójta z dnia [...] marca 2009 r. o wznowieniu postępowania nie wskazano faktycznej podstawy wznowienia, jako podstawę prawną wskazując jedynie art.149 k.p.a., przedmiotem postępowania wznowieniowego winny być wszystkie przesłanki wznowieniowe, - decyzja lokalizacyjna wydana została bez przeprowadzenia przewidzianych przepisami prawa uzgodnień, - do końca 2003 r. teren inwestycji był objęty ochroną przed zainwestowaniem, - w dniu [...] grudnia 1998 r. Wójt uzyskał zezwolenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na zmianę przeznaczenia tych terenów pod budowę cmentarza, ale zezwolenie to wydano wyłącznie na potrzeby opracowania nowego planu, - z uwagi na brak uchwalenia planu teren inwestycji pozostaje w dalszym ciągu terenem rolnym i leśnym, - cmentarz nie posiada legalnego dostępu do drogi publicznej. W odpowiedziach na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 25 lipca 2011 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko w sprawie. Skarżący M. W. podniósł dodatkowo, że w sprawie doszło do naruszenia przez SKO ait24§1 pkt 5 w związku z art.127§3 k.p.a., albowiem w dwóch kolejnych składach tego organu wydających orzeczenia w niniejszej sprawie, tj. decyzję odwoławczą z dnia [...] września 2010 r. i decyzję autokontrolną z dnia [...] listopada 2010 r. uczestniczyły dwie te same osoby. Skarżący zarzucił również SKO naruszenie art.32 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał skargi na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r; - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. -zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargi należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja autokontrolna SKO z dnia [...] listopada 2011 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zarzuty skarg są nietrafne. W pierwszej kolejności podkreślić należy brak podstaw do stwierdzenia, że decyzja autokontrolna wydana została z naruszeniem art.24§1 pkt 5 w związku z art.127§3 k.p.a. Przepis art.24 §1 pkt 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji autokontrolnej stanowił, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wyłączenie to znajdowało zastosowanie do członka organu kolegialnego, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze, na podstawie art.27§1 k.p.a. zdanie pierwsze, stanowiącego wprost, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art.24§1 kodeksu. W ocenie Sądu z przepisu tego nie można wywodzić, że w przedmiocie wydania decyzji autokontrolnej musi orzekać inny skład SKO, aniżeli ten który wydał decyzję odwoławczą. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że pomiędzy decyzją odwoławczą, a decyzją autokontrolną nie zachodzi relacja taka jak pomiędzy decyzją organu niższej instancji a decyzją organu wyższej instancji. Przepis art.54§3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji autokontrolnej, przewidujący możliwość wydawania tego rodzaju rozstrzygnięć, stanowił że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Instrument prawny ustanowiony cytowanym wyżej przepisem stwarza organowi odwoławczemu możliwość zweryfikowania swojego stanowiska sformułowanego w decyzji odwoławczej przed skierowaniem tej decyzji do oceny przez sąd administracyjny. Konstrukcja cytowanego przepisu, operująca sformułowaniem "może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy" skłania do uznania, że uprawnienie przyznane organowi odwoławczemu jest uprawnieniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że możliwość skorzystania z niego została pozostawiona uznaniu organu. Organ nie został zatem zobowiązany do obligatoryjnego przeprowadzenia postępowania autokontrolnego, w wyniku którego miałby obowiązek bądź to wydania decyzji pozytywnej, tj. decyzji uwzględniającej skargę strony kwestionującej decyzję odwoławczą (tj. wydania decyzji autokontrolnej), bądź to wydania decyzji negatywnej, odmawiającej uwzględnienia takiej skargi w trybie autokontroli. Tym samym organ uzyskał we wskazanym wyżej zakresie możliwość działania, nie zaś został do takiego działania zobowiązany. Nieskorzystanie przez organ z możliwości wydania decyzji autokontrolnej wywołuje jedynie takie konsekwencje, że skardze strony kwestionującej decyzję odwoławczą, która została złożona przez tę stroną w organie odwoławczym, zostaje nadany dalszy bieg, tj. podlega ona przekazaniu sądowi administracyjnemu, który dokona oceny jej legalności. Z kolei wydanie przez organ odwoławczy decyzji autokontrolnej będzie się łączyło z powstaniem po stronie podmiotów niezadowolonych z takiego rozstrzygnięcia uprawnienia do wniesienia na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego. W podsumowaniu powyższych rozważań podkreślenia wymaga, że co do zasady decyzja autokontrolna wydawana przez samorządowe kolegium odwoławcze, w której organ ten dokonuje oceny własnej decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, posiada zdecydowanie odmienny charakter prawny od innych decyzji samorządowego kolegium odwoławczego, wydawanych w różnego rodzaju trybach przewidzianych w k.p.a., których przedmiotem jest ocena własnych rozstrzygnięć tego organu. Chodzi tu o: 1) decyzję wydawaną na podstawie art.127§3 k.p.a. w związku z rozpatrzeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją kolegium, 2) decyzję wydawaną w następstwie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją kolegium, 3) decyzję wydawaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji kolegium. We wspomnianych wyżej trzech przypadkach niewątpliwie zachodzi konieczność stworzenia rygorystycznych gwarancji bezstronności orzekania w ten sposób, aby uniemożliwić występowanie sytuacji, w których członkowie kolegium, którzy wydali orzeczenie w danej sprawie administracyjnej, dokonywaliby następnie oceny jego prawidłowości w odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, którego wszczęcia zażądała strona niezadowolona z tegoż orzeczenia. Tego rodzaju nowe postępowanie administracyjne winno być w oczywisty sposób przeprowadzone z wyłączeniem osób orzekających wcześniej. Konieczność taka nie zachodzi jednakże w odniesieniu do postępowania o specyficznym charakterze, jakim jest postępowanie autokontrolne, które de facto nie stanowi postępowania administracyjnego, wyodrębnionego z postępowania zakończonego wydaniem przez kolegium decyzji odwoławczej, a jest kontynuacją tego postępowania, dopuszczalną w razie ziszczenia się ściśle określonego warunku (wniesienia do organu skargi na decyzję odwoławczą, skierowanej do sądu administracyjnego). Instytucję autokontroii należy zatem traktować w razie stosowania jej przez kolegium jako umożliwienie temu składowi kolegium, który wydał decyzję odwoławczą zweryfikowania własnego orzeczenia w sytuacji, w której zachodzą ku temu przesłanki merytoryczne w postaci stwierdzenia zasadności żądań podniesionych w skardze na decyzję odwoławczą. Istotą tej instytucji jest zatem działanie na rzecz ekonomii procesowej poprzez stworzenie możliwości eliminowania z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń odwoławczych już przez same organy odwoławcze, bez konieczności uruchamiania postępowania przed sądem administracyjnym. Merytoryczna prawidłowość zaskarżonej decyzji autokontrolnej SKO, weryfikującej prawidłowość orzeczeń SKO oraz Wójta, wydanych w ramach wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją lokalizacyjną, nie budzi zastrzeżeń. W pierwszej kolejności podkreślania wymaga, że zgodnie z wymogiem art.54§3 p.p.s.a. zaskarżona decyzja autokontrolna w całości uwzględniła skargę Parafii na decyzję odwoławczą. W skardze tej zawarto w szczególności żądanie stwierdzenia niedopuszczalności uchylenia decyzji lokalizacyjnej. Oceniając przesłanki upoważniające SKO do uwzględnienia skargi Parafii należy podnieść, że w ujęciu kodeksu postępowania administracyjnego wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową przewidzianą w art. 145 § 1 lub wadą określoną w art. 145a tego kodeksu (B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 275). W literaturze podkreśla się, że wobec tego, iż wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, przepisy określające podstawy wznowienia podlegają wykładni ścisłej (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1S96, s. 626). Uwzględnienie przez SKO skargi Parafii było zasadne, albowiem decyzja odwoławcza SKO z dnia [...] września 2G10 r. oraz pierwszo instancyjna decyzja Wójta z dnia [...] lutego 2010 r. wydane w rezultacie wznowienia postępowania zakończonego decyzją lokalizacyjną, uchybiają prawu. Bez wątpienia w sprawie administracyjnej zakończonej decyzją lokalizacyjną wystąpiły dwie przesłanki stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, tj.: po pierwsze, skarżący M. W. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym z przyczyn od siebie niezawinionych (przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art.145§1 pkt 4 k.p.a.), po drugie, decyzja lokalizacyjna została wydana bez przeprowadzenia uzgodnień z organami właściwymi w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych (przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art.145§1 pkt 6 k.p.a). Dopuszczalność uwzględnienia w sprawie obu wymienionych wyżej przesłanek wznowienia należy podkreślić pomimo tego, że wniosek o wznowienie postępowania powoływał się wyłącznie na pierwszą z nich, podczas gdy drugą przesłankę podniesiono już w toku wznowionego postępowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzieją tym samym stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99. W wyroku tym podniesiono, że treść art.149 § 2 k.p.a. uzasadnia wniosek, że postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 k.p.a., z wyjątkiem określonej w pkt 4. Pomimo wystąpienia obu wskazanych wyżej przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, uchylenie tej decyzji było niedopuszczalne w związku z upływem przewidzianych prawem okresów, w których uchylenie to mogło nastąpić. W sprawie winien zatem znaleźć zastosowanie art. 151 §2 k.p.a., stanowiący, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art.146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W świetle art53 ust.8 ustawy o planowaniu (...) termin do uchylenia decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2005 r. w związku z wystąpieniem przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145§1 pkt 4 k.p.a. upłynął z upływem dwunastu miesięcy od jej doręczenia. W świetle art.146§1 k.p.a. termin do uchylenia decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2005 r. w związku z wystąpieniem przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145§1 pkt 6 k.p.a., upłynął z upływem pięciu lat od jej doręczenia. Z akt sprawy wynika, że decyzję doręczono inwestorowi w dniu [...] stycznia 2005 r., natomiast ostatniego doręczenia dokonano w sprawie w dniu [...] marca 2005 r. W świetle powyższego terminy, o których mowa w art.53 ust.8 ustawy o planowaniu (...) oraz w art.146§1 k.p.a. upłynęły w dacie orzekania przez SKO decyzją odwoławczą z dnia [...] września 2010 r. (upłynęły one bowiem odpowiednio z dniem [...] marca 2006 r. i z dniem [...] marca 2010 r.), stąd orzeczenie przez ten organ o uchyleniu decyzji lokalizacyjnej było w oczywisty sposób wadliwe. Stanowczego podkreślenia wymaga, że przepisy k.p.a. nie przewidują instytucji przerwania, czy też zawieszenia biegu terminu, o którym mowa w art.146§1 k.p.a. Analogicznie wywodzić należy brak możliwości przerwania biegu terminu przewidzianego w przepisie szczególnym, o którym mowa w art.53 ust.8 ustawy o planowaniu (...). Żadne zatem względy, w tym nawet okoliczności zawinione przez organ administracji (w tym podnoszone w skardze przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy) nie mogły skutkować wstrzymaniem biegu tych terminów. W tym zakresie ustawodawca przyznał bezwzględne pierwszeństwo zasadzie ochrony stabilności obrotu prawnego. SKO orzekające w dniu [...] września 2010 r. nie miało zatem umocowania do uchylania decyzji lokalizacyjnej. Obowiązane było do zastosowania w sprawie art.151§2 k.p.a. Decyzja Wójta z dnia [...] lutego 2010 r. natomiast, wprawdzie co do zasady prawidłowo zastosowała w sprawie cytowany wcześniej art.151§2 k.p.a., niemniej pominęła kwestię wystąpienia przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145§1 pkt 6 k.p.a. W tej sytuacji decyzją autokontrolną SKO zasadnie uchyliło wskazane wyżej decyzje, biorąc pod uwagę wskazane wyżej obie przesłanki wznowienia. Wskazać należy, że SKO nie ustrzegło się uchybienia w tej części orzeczenia autokontrolnego, w której organ orzekł w sprawie co do meritum, tj. stwierdził, że decyzja lokalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa, jednak nie jest możliwe jej uchylenie ze względu na upływ terminu, o którym mowa w art.146§1 k.p.a. Uchybienie to polega na uznaniu, że decyzja lokalizacyjna została wydana z naruszeniem art.3 ustawy o cmentarzach (...). Nie można bowiem podzielić stanowiska SKO, że z art.3 przywołanej ustawy w związku z art.50 ust.1 ustawy o planowaniu (...) i art.56 tej ustawy wykładanym a contrario wynika zakaz lokalizowania cmentarza w braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego lokalizację takiej inwestycji. Prawidłowa wykładnia wymienionych wyżej przepisów prowadzi do następujących wniosków: Z przepisu art.3 ustawy o cmentarzach (...) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r., stanowiącego że cmentarze zakłada się i rozszerza na terenach określonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego istotnie wynika wniosek, że założenie lub rozszerzenie cmentarza wymaga przewidzenia takiej inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wynikałoby stąd, że nieobowiązywanie planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego taki sposób zagospodarowania terenu uniemożliwałoby lokalizację cmentarza. Przepis art.50 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu (...), w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 r., stanowi z kolei, że inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z cytowanego przepisu wynika, że inwestycję celu publicznego można lokalizować zarówno w sytuacji, w której teren tej inwestycji jest objęty planem zagospodarowania przestrzennego (z racji tego, że lokalizacja inwestycji zostaje określona w planie, zbędne jest przeprowadzanie na podstawie przepisów ustawy o planowaniu ... postępowania w przedmiocie ustalania takiej lokalizacji, stąd koniecznym jest wyłącznie przeprowadzenie postępowania w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę), jak też wtedy, gdy plan taki nie obowiązuje (wtedy przeprowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia lokalizacji tej inwestycji jest wymagane). Zgodnie z art.2 pkt 5 ustawy o planowaniu (...) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej, ilekroć w ustawie tej mowa o "inwestycji celu publicznego", należy przez to rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z 2001 r. Nr 129, poz. 1447 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 126, poz. 1070, Nr 130, poz. 1112, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1682 i Nr 240, poz. 2058 oraz z 2003 r. Nr 1, poz. 15). W świetle art.6 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej celem publicznym jest zakładanie i utrzymywanie cmentarzy. Z powyższego wynika, że art.50 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu, mający generalne zastosowanie do inwestycji celu publicznego znajduje zastosowanie również do takiej inwestycji celu publicznego, jaką jest zakładanie cmentarzy. Lokalizacja cmentarza jest zatem możliwa również w sytuacji, w której nie obowiązuje plan miejscowy. Podstawę lokalizacji będzie stanowiła decyzja w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie można w tej sytuacji wywodzić, wbrew stanowisku SKO, że w sprawie doszło do naruszenia (w ocenie SKO nawet naruszenia o charakterze rażącym) art.3 ustawy o cmentarzach (...), albowiem działanie tego przepisu uległo wyłączeniu przez wejście w życie art.50 ust.1 ustawy o planowaniu (...). Powyższe uchybienie SKO nie mogło jednakże prowadzić do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji autokontrolnej, albowiem nie ma ono istotnego wpływu na wynik sprawy w świetle prawidłowości rozstrzygnięcia. Prawidłowo natomiast należało wskazać w tej części decyzji autokontrolnej SKO, w której organ stwierdził na podstawie art. 151 §2 k.p.a., że decyzja lokalizacyjna Wójta z dnia [...] stycznia 2005 r. wydana została z naruszeniem prawa, niemniej nie jest możliwe jej uchylenie ze względu na upływ przewidzianych prawem terminów, że naruszenie to dotyczyło łącznie dwóch przepisów, tj.: 1) art.10 §1 k.p.a. (w konsekwencji stwierdzenia wystąpienia przy wydaniu decyzji lokalizacyjnej przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145§1 pkt4 k.p.a.), 2) art.art.53 ust.4 pkt 6 ustawy o planowaniu ... (w konsekwencji stwierdzenia wystąpienia przy wydaniu decyzji lokalizacyjnej przesłanki wznowienia, o której mowa w art.145§1 pkt 6 k.p.a.). Odnosząc się do kwestii podniesionych w skargach należy wskazać brak możliwości zastosowania w sprawie powołanego przez obie skarżące przepisu art.156§2 k.p.a. z tej racji, że przepis ten może zostać zastosowany wyłącznie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (tego rodzaju postępowanie nie było prowadzone w niniejszej sprawie), nie zaś postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną (tego rodzaju postępowanie było przedmiotem niniejszej sprawy). Odnosząc się do twierdzeń skarżących odnośnie konieczności uchylenia decyzji lokalizacyjnej z uwagi na nieuwzględnienie przy jej wydaniu wymogów przewidzianych w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy o cmentarzach (...) wskazać należy, w związku z wykazanym powyżej brakiem prawnej możliwości wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania, że skarżący mogą rozważyć ewentualność podniesienia tego rodzaju zarzutów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej. Należy jednakże zaznaczyć, że wzruszenie w tej sytuacji decyzji lokalizacyjnej wymagałoby wykazania, że decyzja ta narusza prawo w sposób rażący. Skargi nie mają zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło