II OZ 242/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. O. i I. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1045//11 o odmowie przyznania skarżącym K. O. i I. O. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. O. i I. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1045/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym K. O. i I. O. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżących zakresie, wskazując jako podstawę orzeczenia przepis art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."). Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, że skarżący zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] marca 2011 r., wskazując, iż są osobami w podeszłym wieku, cierpiącymi na liczne schorzenia, a posiadane niewielkie oszczędności finansowe przeznaczają na stałe leczenie i rehabilitację. Na podstawie złożonych przez skarżących oświadczeń o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 4143 zł miesięcznie (brutto). Są właścicielami domu o pow. 92 m2 oraz nieruchomości gruntowej o pow. 600 m2. Ponadto posiadają oszczędności w kwocie 15000 zł. Pismem z dnia 9 marca 2012 r. nazwanym "sprzeciw", a będącym w istocie zażaleniem na postanowienie z dnia 2 marca 2012 r., skarżący wnieśli o ponowne rozpoznanie wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazali, że dokonując oceny ww. wniosku Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę ich wieku i złego stanu zdrowia. Podnieśli także, że fakt, iż ich stan majątkowy pozwala sprostać wydatkom nie oznacza, że muszą to czynić kosztem zdrowia i samopoczucia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym (a o taki jego zakres de facto zwracali się skarżący) może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem to strony postępowania sądowego obciąża obowiązek wykazania istnienia przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Obowiązkiem sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej i swobodnej, lecz nie dowolnej, analizy oświadczeń, informacji oraz dokumentów przedłożonych przez strony ubiegające się o przyznanie prawa pomocy. Powyższe unormowanie wyraźnie wskazuje, że przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, zaś wiek i stan zdrowia wnioskodawcy nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem, jako chybiony należy uznać podniesiony w tym względzie zarzut skarżących. Odnosząc się natomiast do kwestii merytorycznej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż sytuacja majątkowa skarżących - która została zanalizowana na podstawie pisemnego oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej - nie pozwala na stwierdzenie, że zostały wypełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dochody gospodarstwa domowego w kwocie 4143 zł wskazują, że skarżący nie należą do grona osób ubogich, których nie stać na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. To zaś uniemożliwia przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Należy również wskazać, że błędne powołanie przez Sąd pierwszej instancji jako podstawy zaskarżonego postanowienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie ma wpływu na trafność dokonanej przez ten Sąd oceny wniosku skarżących. W sytuacji bowiem, gdy Sąd powołał podstawę prawną wskazującą, że skarżący nie wypełniali przesłanek pozwalających na przyznanie im prawa pomocy w węższym zakresie, to tym bardziej nie spełniali przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nich – szerszym zakresie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.