II GSK 2458/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1003/11 w sprawie ze skargi J. U. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1003/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. U. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę wnosi się do sądu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skoro, jak wynikało to z potwierdzenia odbioru, decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 4 lutego 2011 r., to termin do jej wniesienia upływał w dniu 7 marca 2011 r. Skarga natomiast wniesiona została w dniu 8 kwietnia 2011 r., a więc po upływie określonego w powołanym powyżej przepisie. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji odrzucił, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 powołanej ustawy, skargę jako spóźnioną. Skargą kasacyjną J. U. zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniósł również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 37 § 1, art. 53 § 1, art. 58 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 183 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 181, poz. 1524 ze zm.). Podniesiono również naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu, w zakresie zarzutu nieważności postępowania podniesiono, że organ reprezentowany był przez pełnomocnika będącego jego pracownikiem. Pełnomocnictwo jednak nie zostało przedłożone w wymaganej art. 37 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formie, tj. w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie lecz w zwykłej kopii. W ocenie skarżącego na potrzeby badania umocowania pełnomocnika dokument załączony do akt należy traktować jako nieistniejący. Taki stan powinien natomiast prowadzić do uznania, że pełnomocnik nie był należycie umocowany. W zakresie uznania przez Sąd pierwszej instancji skargi za złożonej po terminie przewidziany do dokonania tej czynności wskazano, że decyzję organu doręczono skarżącemu w dniu 4 lutego 2011 r. W dniu 3 marca 2011 r., żona skarżącego osobiście w siedzibie P. Oddziału Regionalnego ARiMR złożyła skargę. Pracownik organu odmówił jednak przyjęcia tejże skargi informując, że nie doszło jeszcze do organu zwrotne poświadczenie odbioru decyzji mające stanowić dowód doręczenia skarżącemu decyzji. Pracownik ten poinformował żonę skarżącego, ze trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpocznie bieg dopiero od daty otrzymania przez organ zwrotnego poświadczenia odbioru. W tym samym dniu, tj. 3 marca 2011 r., zastępca dyrektora Oddziału Agencji wystąpił do odpowiedniej placówki pocztowej o wystawienie duplikatu zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji skarżącemu. Duplikat ten doręczony został organowi w dniu 17 marca 2011 r. Skarżący natomiast skargę złożył w dniu 8 kwietnia 2011 r., a więc w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia zwrotnego poświadczenia odbioru. Skarżący wskazując na art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślił, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia przez organ. Wobec tego, mimo uchybienia terminu przewidzianego przez przepisy prawa, nie powinno mieć ono wpływu na skuteczność wniesienia skargi wobec zastosowania się skarżącego do błędnego pouczenia co do momentu, od którego termin do jej wniesienia rozpoczął bieg. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że wskazywane w skardze kasacyjnej wątpliwości odnośnie pełnomocnictwa nie budziły wątpliwości w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co stanowi o bezzasadności tego zrzutu. W zakresie prawidłowości pouczenia i terminu wniesienia skargi organ podniósł, że okoliczności na które powołuje się skarżący nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Dokumenty z akt sprawy nie potwierdzają - czy i jakiej treści informacje zostały udzielone skarżącemu przez pracowników organu. Z okoliczności przytoczonych przez skarżącego nie sposób zdaniem organu wysnuć wniosku, że pracownicy Oddziału Regionalnego Agencji udzielili ustanie błędnego pouczenia odnośnie terminu i sposobu złożenia skargi do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, art. 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi między innymi o art. 183 § 2 pkt 2 oraz art. 37 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a więc nieważność postępowania zgłoszona na wniosek kasatora, która wymaga odrębnego omówienia. Nie ulega wątpliwości, że Sąd z urzędu obowiązany jest do czuwania nad prawidłowością zastępstwa procesowego stron. Wynika to z art. 29, 35 wyżej powołanej ustawy. Istotnie, dopuszczenie do działania w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem jest przyczyną nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 w związku z art. 271 pkt 2 tej ustawy). Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego wywołana zaistnieniem okoliczności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 ustawy nie zachodzi tylko z tego powodu, że dokument pełnomocnictwa został złożony w kopii. O ile w przepisie art. 183 § 2 pkt 2 jest mowa o należytym umocowaniu to ocenę powyższą należy dokonywać mając na uwadze rodzaj uchybienia. W sytuacji złożenia kopii pełnomocnictwa, wyłącza to możliwość przyjęcia nieważności postępowania na tej podstawie, że pełnomocnik nie był należycie umocowany. Podkreślić należy, że pełnomocnictwo organu zostało złożone przy pierwszej czynności procesowej w toku wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Wszelkie braki niedopełnienia tego obowiązku, należy zawsze traktować jako braki w zakresie zdolności procesowej, które mogą być uzupełniane w sposób określony w art. 31 ustawy. Odwołanie się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 6, 7, 8, 9 i 112 k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wiąże się z oceną bezprawnej odmowy przyjęcia złożonej w terminie skargi jako przedwczesnej i pouczenia skarżącego, że termin do złożenia skargi liczy się od dnia otrzymania przez organ potwierdzenia odbioru skarżonej decyzji z poczty, nie jest uzasadnione. Okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie nie potwierdzają czy i jakiej treści informacje zostały udzielone skarżącemu przez pracowników Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzja, która jest przedmiotem zaskarżenia, zawiera prawidłowe pouczenie dotyczące możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym odnoszące się do trybu i terminu wnoszenia środka zaskarżenia. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, skarżącemu przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W., którą wnieść można było za pośrednictwem Prezesa organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z pismem Poczty Polskiej S.A. z dnia 16 marca 2011 r. przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 4 lutego 2011 r. Tak więc, termin do złożenia skargi w niniejszej sprawie upływał w dniu 6 marca 2011 r. W konsekwencji, złożenie przez skarżącego skargi w dniu 8 kwietnia 2011 r. należało uznać za dokonane z uchybieniem terminu jak to trafnie przyjął Sąd I instancji. Zgodnie z art. 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uchybienie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachodzi wówczas, gdy strona nie dokonała określonej czynności w ciągu zakreślonego dla tej czynności terminu. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o jakim mowa w art. 53 § 1 tej ustawy jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Upływ jego Sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny wniesioną skargę odrzuca się na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy. Uzasadnienie skargi nie wskazywało żadnych okoliczności, które mogłyby być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. W konsekwencji, nie można czynić Sądowi I instancji zarzutu naruszenia w powyższym zakresie przepisów. Powyższa argumentacja potwierdza także bezzasadność zarzutu w zakresie naruszenia także art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Skoro akta sprawy nie zawierają potwierdzenia okoliczności podniesionych w zakresie błędnego pouczenia o terminie i sposobie złożenia skargi jak też odmowy przyjęcia skargi, to nie można przyznać stronie uprawnień nieprzewidzianych przez przepisy prawa. Z przyczyn powyższych nie można przyjąć, że zarzuty były uzasadnione a to oznacza trafność rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.