V SA/Wa 253/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego W. Ś. P. z udziałem uczestnika postępowania J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary grzywny; uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu ... lipca 2009 r. J. K. została ukarana przez Straż Miejską grzywną w wysokości ... zł. za wykroczenie z art. 431 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W dniu ... marca 2010 r. ojciec J. K. – J. K., działając jako jej pełnomocnik, wniósł o umorzenie kary grzywny powołując się na stan zdrowia córki, która wykroczenie picia piwa z puszki na ulicy popełniła w czasie przepustki ze Szpitala Psychiatrycznego, w którym leczona była przez 7 tygodni. Prezydent ... W. decyzją z dnia ... maja 2010 r., nr ..., odmówił umorzenia kary grzywny w oparciu o art. 64 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zdaniem organu decyzja o umorzeniu jest decyzja uznaniową a przedstawiona sytuacja ukaranej, tj. pobyt na przepustce świadczący o poprawie stanu zdrowia i fakt spożywania alkoholu w miejscu niedozwolonym uzasadniają odmowę umorzenia mandatu. Rozpoznające sprawę w wyniku odwołania wniesionego w dniu ...maja 2010 r. przez pełnomocnika Strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia ... czerwca 2010 r., nr ... - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 1 kpa w związku z art. 101 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta ... W. w całości i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wynika, że sprawy o umorzenie grzywny nie mieszczą się w kategorii spraw wskazanych w art. 1 kpa. Właściwe jest postępowanie sądowe. Art. 101 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia stanowi, iż mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym jako wykroczenie. Organ II instancji przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2010 r. w sprawie sygn. V SA Wa 101/10, w uzasadnieniu którego Sąd zawarł stwierdzenie, iż zgodnie z art. 101 kpsw prawomocny mandat karny podlega uchyleniu przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... czerwca 2010 r. wniósł Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej W. ..., jako uczestniczkę postępowania wskazując J. K.. Podstawę działania Prokuratora stanowią przepisy art. 2, 3 ust. 1 pkt 3 i 6 oraz art. 42 ustawy o prokuraturze i art. 8 oraz 50 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi. Prokurator zarzucił organowi naruszenie art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż grzywny nakładane mandatami karnymi w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. W konsekwencji organ błędnie przyjął, iż sprawy w przedmiocie umarzania kary grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego należą do właściwości sądów powszechnych. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. do ponownego rozpatrzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę Prokuratora za w pełni zasadną. Art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z dnia 24 września 2009 r.) wprowadza pojęcie niepodatkowych należności budżetowych oraz formułuje ich przykładowy katalog. Niepodatkowe należności budżetowe to należności, niebędące podatkami i opłatami, stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Ich podstawą są przepisy powszechnie obowiązującego prawa, a cechą charakterystyczną podporządkowanie w granicach wyznaczonych prawem objętych nimi jednostek organom wyposażonym we władztwo publiczne . Na podstawie ordynacji podatkowej wyróżnić można dwie grupy publicznoprawnych należności niepodatkowych: - stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, określane lub ustalane przez organy podatkowe, - stanowiące dochód budżetu państwa, ustalane lub określane przez organy inne niż organy podatkowe. Jako niepodatkowe należności budżetowe art. 60 wymienia: - kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych; - należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego; - wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; - wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; - wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; - należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; - dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; - pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Wyliczenie powyższe nie ma charakteru wyczerpującego, o czym świadczy użycie w przepisie zwrotu "w szczególności". Jest to stanowisko jednoznacznie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie. Wynika z niego, iż grzywna nałożona w drodze mandatu karnego, której ściąganie następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 100 kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia) stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego - stanowi dochód tej jednostki samorządu. Jako dochód budżetu, w oparciu o art. 64 ust. 1 w związku z art. 55 ustawy o finansach publicznych, na wniosek zobowiązanego grzywna może być umorzona w całości albo w części lub jej spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Decyzje te mają charakter decyzji uznaniowych, co nie tylko nie zwalnia ale wręcz nakłada na organ je podejmujący obowiązek wnikliwego rozważenia z jednej strony sytuacji osoby o nie wnioskującej z drugiej zaś, zwłaszcza przy wniosku o umorzenie, nadzwyczajnego charakteru tej instytucji oznaczającej zwolnienie dłużnika z obowiązku spełnienia świadczenia wobec jednostki sektora finansów publicznych i skutkującej odstąpieniem od dochodzenia tej należności. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości choroba osoby ukaranej i niewielka kwota grzywny. Okoliczności te winny być uwzględnione w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje na błędne odwołanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 kwietnia 2010 r. w sprawie sygn. V SA Wa 101/10. Problem w przywołanym orzeczeniu dotyczył ustalenia, czy art. 102 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia daje organowi sprawującemu nadzór nad postępowaniem mandatowym możliwości uchylenia bądź "anulowania" prawomocnego mandatu karnego. W tym to kontekście Sąd przywołał w uzasadnieniu art. 101 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, który stanowi: - § 1. Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. - § 2. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo zinterpretował wniosek z dnia ... marca 2010 r., złożony w jej imieniu przez ojca J. K., jako wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu kary grzywny nałożonej mandatem karnym. W tym to zakresie sprawę winien rozpoznać organ II instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.