IV SA/Wa 848/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania postanowienia z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz P. Sp. z o.o. w S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 156 § 2 i 158 § 2 k.p.a. po wszczęciu z urzędu w dniu [...] listopada 2010 r. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Gminy w S. Nr [...]z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie sprostowania aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...]października 1976 r., wydanego przez Naczelnika Gminy S. - stwierdziło wydanie postanowienia Naczelnika Gminy w S. Nr [...]z dnia [...] maja 1990 r. z naruszeniem prawa i jednocześnie nie stwierdziło jego nieważności ze względu na wywołane tym postanowieniem nieodwracalne skutki prawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając przedmiotową sprawę wskazało, iż zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia tylko błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach, którymi są również akty własności ziemi. Chodzi tu o prostowanie błędów i pomyłek nieistotnych, czyli nie mających wpływu na treść rozstrzygnięcia. A zatem sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. Tymczasem jak wynika z treści postanowienia Naczelnika Gminy S. Nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. prostującego z urzędu akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] października 1976 r. organ ten w trybie sprostowania uzupełnił i zmienił jednocześnie treść decyzji -aktu własności ziemi -dopisując do tego aktu działkę oznaczoną nr geod. [...], zmieniając jednocześnie całkowitą powierzchnię z [...] ha na [...]ha. Postępowanie takie zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiło rażące naruszenie w/w przepisu art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie to doprowadziło bowiem do istotnej zmiany pierwotnego rozstrzygnięcia wyrażonego w w/w akcie własności ziemi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało jednocześnie, iż zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. nie stwierdza się nieważności postanowienia, gdy wywołało ono nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie przeszkodą do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia dotkniętego wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z powodu nieodwracalności jego skutków prawnych, są liczne podziały dopisanej działki (tj. działki nr geod. [...]) na mniejsze działki ewidencyjne oraz zmiany podmiotowe w zakresie praw właścicielskich, dotyczące powstałych w ten sposób działek, chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Dlatego też Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, iż postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 123, art. 124 i art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a po rozpoznaniu wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w S., o ponowne rozpoznanie sprawy orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu wskazano, iż rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest słuszne, jednakże skład orzekający rozpatrujący ponownie sprawę oparł swoje rozstrzygnięcie na odmiennych argumentach. Kolegium wskazało iż o nieodwracalności skutków prawnych można mówić wtedy, gdy cofnięcie, zniesienie skutków prawnych wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego. W ocenie Kolegium z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a to z powodu treści art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 roku, Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Przywołany przepis stanowi, iż do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Jeżeli zatem organ orzekający w niniejszej sprawie z woli ustawodawcy został pozbawiony uprawnień do wzruszenia określonego rodzaju aktów prawnych w trybach nadzwyczajnych, to należy uznać, iż w sprawie zachodzi przesłanka nieodwracalności skutków prawnych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. P. Sp. z o.o., z siedzibą w S., wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 156 § 2, art. 158 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 w/w ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem badając legalność zaskarżonego postanowienia, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż narusza ono prawo. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 201 Or. stwierdzające, iż postanowienie Naczelnika Gminy w S. Nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie sprostowania aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] października 1976 r., wydanego przez Naczelnika Gminy S. zostało wydane z naruszeniem prawa. Na wstępie stwierdzić należy, iż jak wynika z treści postanowienia Naczelnika Gminy S. Nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. prostującego z urzędu akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] października 1976r. organ ten w trybie sprostowania uzupełnił i zmienił jednocześnie treść aktu własności ziemi poprzez dopisanie działki oznaczonej nr geod. [...] zmieniając jednocześnie całkowitą powierzchnię z [...] ha na [...] ha. W ocenie Sądu zgodzić należy się z orzekającym w spawie organem, iż sprostowanie aktu własności ziemi dokonane zostało zatem z rażącym naruszeniem prawa, albowiem sprostowanie doprowadziło do merytorycznej zmiany aktu własności ziemi Jednocześnie orzekające w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. nie stwierdza się nieważności postanowienia, gdy wywołało ono nieodwracalne skutki prawne. O nieodwracalności skutków prawnych można mówić wtedy, gdy cofnięcie, zniesienie skutków prawnych wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego. Orzekając po raz pierwszy Kolegium uznało, iż w przedmiotowej sprawie przeszkodą do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia dotkniętego wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z powodu nieodwracalności jego skutków prawnych, są liczne podziały dopisanej działki (tj. działki nr geod. [...]) na mniejsze działki ewidencyjne oraz zmiany podmiotowe w zakresie praw właścicielskich, dotyczące powstałych w ten sposób działek, chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Z kolei orzekając na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wskazało, iż nieodwracalności skutków prawnych upatrywać należy w treści art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, zgodnie z którym organ orzekający w niniejszej sprawie z woli ustawodawcy został pozbawiony uprawnień do wzruszenia określonego rodzaju aktów prawnych w trybach nadzwyczajnych. Zdaniem Sądu z powyższym stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można się zgodzić, albowiem organ dokonał błędnego zastosowania art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią powołanego przepisu do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. W ocenie Sądu przepis ten jest jasny i nie wymaga dodatkowych interpretacji, a jego treść jednoznacznie wskazuje, iż znajduje on zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji wydanych na postawie ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dlatego też możliwe było dokonanie oceny w trybie postępowania nieważnościowego postanowienia prostującego akt własności ziemi, wydanego na podstawie art.113 k.p.a. Ponadto jeżeli organ orzekający stwierdził, że na podstawie powołanego art. 63 ust. 2 z woli ustawodawcy został pozbawiony uprawnień do wzruszenia określonego rodzaju aktów prawnych w trybach nadzwyczajnych, to powinien umorzyć postępowanie w sprawie. Bez znaczenia natomiast dla oceny skutków prawnych jakie wywołało postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pozostaje treść przytoczonego art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Jednocześnie zdaniem Sądu okoliczność ta nie została wyjaśniona przez orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, iż liczne podziały dopisanej działki (tj. działki nr geod. [...]) na mniejsze działki ewidencyjne oraz zmiany podmiotowe w zakresie praw właścicielskich, dotyczące powstałych w ten sposób działek, chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych oznaczają, iż mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. Nie wynika jednak z treści tego uzasadnienia jakie skutki prawne w istocie oceniane postanowienie wywołało i jakie znaczenie miały dalsze podziały wspomnianej działki i obrót prawny dokonywany tymi nieruchomościami. Okoliczność ta nie została wyjaśniona również w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, mimo iż zarzut taki podniesiony został we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśnił czy w istocie postanowienie to wywołało nieodwracalne skutki prawne Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i c) p. p. s. a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust.2 pkt c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).