II SA/Ke 426/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] , po rozpoznaniu sprawy z odwołania C. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w dniu [...] , orzekającej o odmowie przyznania C. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w związku z powodzią, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, że C. M. pismem z dnia 17 grudnia 2010 r. wystąpił o udzielenie pomocy finansowej w związku z podtopieniem w maju i czerwcu 2010 r. kotłowni przy budynku mieszkalnym. Wnioskodawca podał, że woda utrzymywała się dość długo, co spowodowało skorodowanie kotła c.o., które to uszkodzenie ujawniło się w czasie sezonu grzewczego. Decyzją z dnia [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. odmówił przyznania zasiłku celowego w związku z powodzią. Decyzja ta została jednak uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] W toku ponownego postępowania organ I instancji w drodze wywiadu środowiskowego ustalił, że przedmiotowy piec uległ uszkodzeniu w wyniku ulewnych deszczy w maju i czerwcu 2010 r. Mimo tego działał on przez cały sezon grzewczy 2010/11. W trakcie oględzin pieca ustalono ponadto, że nosi on ślady wieloletniego użytkowania, a w konsekwencji zużycia. Do akt sprawy dołączono ponadto pismo Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2011 r. informujące, że nieruchomość położona w W. przy ulicy N. 12 nie została zaznaczono na mapach geodezyjnych jako obszar zalany w wyniku powodzi w 2010 r. Na podstawie takich ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] ponownie odmówił przyznania zasiłku celowego w związku z powodzią ze względu na to, że gospodarstwo C. M. nie ucierpiało podczas powodzi w 2010 r. W tak ustalonym stanie faktycznym SKO przytoczyło treść art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej i wyjaśniło, że w związku z powodzią, która wystąpiła na niektórych terenach województwa świętokrzyskiego, Premier Rządu podjął decyzję o udzielaniu ze środków budżetu państwa pomocy pieniężnej powodzianom w kwotach do: 6.000 zł., do 20.000 zł. i do 100.000 zł., a pomoc tę będą realizowały ośrodki pomocy społecznej. Następnie organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 24 czerwca 2010r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśniło, że osobom poszkodowanym przez powódź przysługuje też pomoc na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu , który uległ zniszczeniu w związku z powodzią. SKO po takim wyjaśnieniu stwierdziło, że bezspornym w sprawie jest, iż C. M. wystąpił o pomoc przeznaczoną dla osób poszkodowanych przez powódź w 2010 r. w związku z zalaniem kotłowni domu mieszkalnego. Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów potwierdzających fakt zalania kotłowni jego domu i znajdującego się w niej pieca c.o. w wyniku powodzi z maja 2010 r. Przyznał natomiast w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że jego kotłownia została podtopiona w wyniku ulewnego deszczu, co zostało też potwierdzone przez UMiG w P. w piśmie z dnia 22 lutego 2011 r. Stosownie natomiast do treści art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123 ppoz. 835 ze zm.), powódź, to zalanie wodami śródlądowymi lub morskimi wodami wewnętrznymi w następstwie opadów atmosferycznych, które miały miejsce w 2010 r. Poszkodowany natomiast to osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu (art. 3 pkt 2 w/w ustawy). Skoro zatem dom C. M. nie został zniszczony na skutek powodzi, tj. zalania wodami śródlądowymi, to nie może być on traktowany jako osoba poszkodowana na skutek powodzi. Skoro tak, to brak było podstaw do stosowania trybu postępowania określonego w pismach Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przewidzianego w stosunku do osób poszkodowanych przez powódź, tj. wydania karty powodzianina i oszacowania przez Komisję strat powstałych w wyniku powodzi. Podtopienie budynku w części dotyczącej kotłowni w związku z ulewnymi deszczami niewątpliwie nie jest równoznaczne z zalaniem nieruchomości wodami śródlądowymi, w konsekwencji czego C. M. nie może być traktowany jako osoba poszkodowana w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 24 czerwca 2010 r. Za istotne organ uznał też, że odwołujący się nie kwestionował okoliczności ustalonej przez organ I instancji, tj. że przedmiotowy piec c.o. nosi ślady wieloletniego użytkowania i w związku z tym zużycia, że był on użytkowany przez sezon grzewczy i nie wymagał w tym okresie żadnych napraw. W skardze na powyższą decyzję C. M. zarzucił naruszenie prawa poprzez rażące, nieprawidłowe sporządzenie protokołu przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z którym to protokołem nie mógł się wcześniej zapoznać. Zarzucił również, że Kierownik OPS w P. nie zgodził się na zrobienie prywatnej ekspertyzy pieca c. o., przez co nie przyznano mu zasiłku, podczas gdy na tej samej ulicy właściciel innej posesji również podtopionej wodą deszczową, uzyskał środki z pomocy społecznej na wymianę zalanego pieca c. o. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ powołał się również na fakt przyznania skarżącemu w innym postępowaniu zasiłku celowego na remont domu stanowiącego własność C. M. położonego w W. przy ulicy N. 89a. Świadczy to w ocenie organu o traktowaniu przez skarżącego zasiłków celowych przyznawanych na usuwanie skutków powodzi jako odszkodowania, czy też rekompensaty za straty poniesione w wyniku powodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Istotny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a ponadto nie był kwestionowany. W szczególności nie było sporne, że dom C. M. położony w W., ulica N. 12, gmina P. nie ucierpiał w wyniku powodzi z 2010 r., ale w wyniku ulewnego deszczu. Takie ustalenie mające oparcie w piśmie UMiG P. z dnia 22 lutego 2011 r. – k. 7 akt administracyjnych, a także potwierdzone w skardze oznacza, że nie mogły mieć w sprawie zastosowania przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123/10 poz. 835 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 tej ustawy, jej przepisy stosuje się w sprawach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. Powódź natomiast – to zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 3 pkt 1 tej ustawy, zalanie wodami śródlądowymi lub morskimi wodami wewnętrznymi w następstwie opadów atmosferycznych, które miały miejsce w 2010 r. Skoro więc piwnica domu skarżącego nie została zalana wodami śródlądowymi w następstwie opadów atmosferycznych z 2010 r., ale bezpośrednio na skutek takich opadów, to nie mogły do niej mieć zastosowania przepisy ustawy z 24 czerwca 2010 r., ani też tryb postępowania określonego w pismach Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przewidzianego w stosunku do osób poszkodowanych przez powódź z 2010 r., co trafnie zauważyły organy obu instancji. Powyższe stwierdzenie nie wyczerpuje jednak wszystkich aspektów sprawy. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił bowiem przepis art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. j. t. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) z którego wynika, że świadczenie w postaci zasiłku celowego może być przyznane osobie, która poniosła stratę w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. W celu oceny więc, czy skarżącemu rzeczywiście nie należał się zasiłek celowy w związku ze zgłoszonymi przez niego stratami spowodowanymi przez zalanie na skutek ulewnych deszczy, konieczna była ocena sprawy z punktu widzenia przytoczonego przepisu, a także zasad i trybu udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Aczkolwiek Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zawarło w uzasadnieniu swej decyzji bezpośredniego stwierdzenia o braku podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, to jednak przytoczyło treść tego przepisu oraz ustaliło i powołało w uzasadnieniu okoliczności, które nie pozostawiają wątpliwości co do braku podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku. Według niezakwestionowanych skutecznie w toku postępowania ustaleń organów obu instancji, kocioł centralnego ogrzewania, którego uszkodzenie było podstawą wniosku strony o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej, nosi ślady wieloletniego użytkowania i w związku z tym zużycia. Ponadto był on użytkowany przez sezon grzewczy 2010 – 2011 i nie wymagał w tym okresie żadnych napraw (wywiad środowiskowy z dnia 1 marca 2011 r. sporządzony w obecności C. M.). Ustalenia te skarżący zasadniczo potwierdził również na rozprawie przed WSA w dniu 4 sierpnia 2011 r., przyznając fakt używania tego pieca przez cały sezon grzewczy 2010 – 2011. Z ustaleń takich wynika natomiast, że podawana przez stronę strata w postaci uszkodzenia kotła centralnego ogrzewania nie została poniesiona w wyniku zdarzenia losowego, o jakim mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ani też w wyniku klęski żywiołowej (art. 40 ust. 2 tej ustawy), ale na skutek zużycia spowodowanego długoletnim użytkowaniem. Istotne dla oceny możliwości przyznania C. M. zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej jest również zachowanie się samej strony. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są przy tym obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy), który to obowiązek należy odnosić również do osób wnioskujących o przyznanie takiej pomocy. W okolicznościach sprawy nie można przyjąć, aby C. M. postępował zgodnie z przedstawionymi zasadami. Ponieważ nie było w sprawie wątpliwości, że nieruchomość położona w W. przy ulicy N. 12 nie została zalana w wyniku powodzi w 2010 r., to należy przyjąć, że podnoszone przez stronę zalanie piwnicy, w której był przedmiotowy piec c.o., na skutek ulewnego deszczu, nie mogło być długotrwałe, ani też niemożliwe do szybkiego usunięcia. Strona miała w tej sytuacji wynikający z przytoczonych przepisów, a także z zasady dbałości o własne sprawy - obowiązek podjęcia skutecznych działań w celu zminimalizowania strat spowodowanych przez zalanie jej piwnicy wodą deszczową. Gdyby takie działania podjęła, to do domniemanego uszkodzenia pieca c.o. prawdopodobnie by nie doszło. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest również to, że skarżący C. M. jest właścicielem innego niż przedmiotowy domu mieszkalnego (tj. domu położonego w W. przy ulicy N. nr 89a), na remont którego - konieczny ze względu na uszkodzenie przez powódź z 2010 r. - uzyskał pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego do 20.000 zł. w innym postępowaniu administracyjnym. Okoliczność ta świadczy o tym, że C. M. był w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wynikłą z uszkodzenia jego pieca c.o. przy pomocy własnych zasobów i wykorzystaniu posiadanych możliwości. Gdyby bowiem uszkodzenie pieca c.o. rzeczywiście utrudniało, czy nawet uniemożliwiało w sezonie grzewczym 2010 – 2011 zamieszkiwanie wraz z rodziną w domu położonym w W. przy ulicy N. 12, to i tak miał on w tym czasie możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w swoim drugim domu położonym w tej samej miejscowości pod nr 89a, czego nie mogło z pewnością uniemożliwiać zamieszkiwanie w tym domu samotnej matki skarżącego, którą właśnie skarżący się opiekuje. Wskazane okoliczności przekonują, że odmowa przyznania C. M. zasiłku celowego w związku ze zgłoszoną stratą polegającą na uszkodzeniu pieca c.o. w wyniku ulewnego deszczu, miała oparcie w obowiązujących przepisach. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że nie mogły one wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucając rażące, nieprawidłowe sporządzenie protokołu przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z którym to protokołem nie mógł się wcześniej zapoznać, skarżący nie wyjaśnił, jaki protokół ma na myśli. Jeśli chodzi mu jednak o rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 1 marca 2011 r., to należy wyjaśnić, że został on w sprawie sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Cel i sposób przeprowadzenia takiego wywiadu, a także wzór kwestionariusza, który jest wypełniany w czasie wywiadu, określony jest w art. 107 ustawy o pomocy społecznej oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 27/11 poz. 138). Zgodnie przy tym z § 11 ostatnio powołanego rozporządzenia, druki kwestionariusza wywiadu sporządzonego według wzoru określonego na podstawie dotychczasowych przepisów mogą być stosowane do czasu wyczerpania nakładu, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2011 r., który to warunek został w sprawie spełniony. Powołane przepisy przewidują, w jakich sytuacjach wymagane jest potwierdzenie uzyskanych informacji przez osobę, z którą wywiad jest przeprowadzany, co wymaga zapoznania ich z kwestionariuszem wywiadu (część I Dane osoby, z którą wywiad jest przeprowadzany i część II Potrzeby i oczekiwania osoby/rodziny zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu). Takie potwierdzenie nie jest natomiast wymagane przy ocenie sytuacji osoby/rodziny oraz wnioskach pracownika socjalnego (część III Wywiadu), co wydaje się oczywiste, skoro takiej oceny ma dokonać pracownik socjalny, który też ma sformułować stosowne wnioski (§ 2 ust. 5 rozporządzenia z dnia 25 stycznia 2011 r.). Skoro tak, to zarzut niezapoznania skarżącego z treścią wywiadu środowiskowego z dnia 1 marca 2011 r. nie był zasadny. Drugi zarzut skargi dotyczył braku zgody organu na zrobienie prywatnej ekspertyzy pieca c.o., co w ocenie strony spowodowało nieprzyznanie zasiłku celowego. Taki zarzut nie był zasadny przede wszystkim dlatego, że to nie stan pieca c.o. należącego do skarżącego był przyczyną odmowy przyznania mu wnioskowanego zasiłku, ale po pierwsze niewskazanie, aby został on uszkodzony w wyniku powodzi, a po drugie niespełnienie przesłanek warunkujących przyznanie zasiłków celowych, o jakich mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, co zostało szczegółowo wyżej wyjaśnione. Ponadto należy zauważyć, że zlecenie sporządzenia prywatnej ekspertyzy leży wyłącznie w kompetencjach strony zainteresowanej taką ekspertyzą. Zarzucany brak zgody Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na sporządzenie takiej ekspertyzy nie miał więc żadnego znaczenia dla możliwości jej sporządzenia. Strona nie może więc skutecznie zarzucać uniemożliwienia jej sporządzenia takiej ekspertyzy przez organ. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.