I SA/Wa 2533/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi W. S. A. w J na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. S. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z rejestru zabytków budynku, położonego na działce nr ew. [...] przy ul. [...], będącego elementem dawnego założenia osiedla hutniczego i huty w J., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] grudnia 1970 r., zakończonej decyzją Ministra Kulttuy i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], odmawiającą skreślenia tego budynku z rejestru zabytków - utrzymał w mocy własną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że przedmiotowy budynek, jak i zespół dawnego osiedla hutniczego w J., odpowiadają definicji legalnej zabytku, określonej przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a wobec powyższego, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ww. ustawy, podlegają one ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Organ podkreślił, że ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5 jednoznacznie określa sposób sprawowania opieki przez właścicieli nad zabytkiem, jako zapewnienie warunków m.in. do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie (pkt 3) oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (pkt 4). Natomiast, wedle art. 4 tej ustawy, na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia warunków do ochrony zabytków, polegający na m.in. zapewnieniu warunków prawnych umożliwiających zachowanie zabytków (pkt 1). 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreśił, że negatywna ocena stanu technicznego budynku, z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej nie stanowi przesłanki do skreślenia obiektu z rejestru zabytków, o ile nie prowadzi do trwałej i nieodwracalnej utraty wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zachodzą, bowiem budynek przy ul. [...], nadal stanowi oryginalny element dawnego osiedla hutniczego, będącego przykładem osiemnastowiecznego programu rozbudowy hutnictwa górnośląskiego, realizowanego przez pruskiego monarchę Fryderyka II. Tym samym stanowi świadectwo epoki minionej, niosąc w sobie wartości zarówno artystyczne (architektoniczne i urbanistyczne), historyczne (dokumentujące działania Fryderyka II w zakresie rozbudowy hutnictwa górnośląskiego) oraz naukowe (wpisujące się w dziedzinę historii powszechnej, historii architektury i urbanistyki oraz historii gospodarczej). Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków budynku, położonego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] będącego elementem dawnego założenia osiedla hutniczego i huty w J., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] grudnia 1970 r., zatem zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2010 r. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła W. S.A.; zarzucając naruszenie: przepisów prawa materialnego: (1) art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 9 i art. 6 ust. 1 lit. b i c ustawy o ochronie zabytków - poprzez niewłaściwą interpretację i dokonanie wykładni rozszerzającej art. 6 ust. 1 lit. b i c, a w konsekwencji przyjęcie, że na tej podstawie budynek nr [...] podlega ochronie przed wykreśleniem z rejestru zabytków, pomimo iż jest tylko elementem układu, nie zaś samoistnym przedmiotem wpisu i ochrony; (2) art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków - poprzez niewłaściwą interpretację wyrażającą się w uznaniu, iż śmierć techniczna budynku, a co za tym idzie, konieczność jego całkowitej rekonstrukcji nie stanowi podstawy do jego wykreślenia z rejestru zabytków; oraz przepisów proceduralnych: (3) art. 7 kpa w zw. z art. 77 §1 i art. 80 kpa - poprzez jego niezastosowanie i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, wyrażające się w braku zbadania, czy budynek nr [...] podlega ochronie na mocy ustawy o ochronie zabytków oraz rezygnację z przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy na okoliczność, czy nastąpiła śmierć techniczna budynku uzasadniająca uznanie, że zostały spełnione przesłanki do wykreślenia budynku z rejestru zabytków i ograniczenie się w tym zakresie do dowodu z oględzin; (4) art. 8 kpa - poprzez jego niezastosowanie - wobec dokonania wykładni rozszerzającej art. 6 ust. 1 pkt b 1 lit. b i c ustawy o ochronie zabytków i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa - - wniosła o uwzględnienie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków budynku położonego na działce nr ew. [...] przy ul. [...], będącego elementem dawnego założenia osiedla hutniczego i huty w J., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] grudnia 1970 r. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sądu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie podziela zarzutów skargi. 3. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Konserwator Zabytków w O. decyzją z dnia [...] grudnia 1970 r. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...], pozostałości dawnego osiedla hutniczego i huty w J., w następującym zakresie: 1. Okrągły plac z kręgiem starych klonów i studnią pośrodku. 2. Zespół budynków mieszkalnych wokół płacu —[...]. Pismem z dnia 27 października 2008 r. Spółka W. S.A. wystąpiła o skreślenie z rejestru zabytków jednego z budynków, położonego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...], wskazując we wniosku na bardzo zły stan techniczny obiektu, którego część elementów grozi zawaleniem oraz na brak uzasadnienia dla remontu budynku; zwrócono uwagę, że obiekt stanowi element zespołu czterech, niemal identycznych, budynków będących pozostałością po osiedlu hutniczym i podkreślono, iż zwartość tego kompleksu jest już obecnie zupełnie niewidoczna, natomiast trzy pozostałe budynki są zamieszkałe i znajdują się w dobrym stanie tecłmicznym, co gwarantuje, że wraz z likwidacją wnioskowanego obiektu nie zniknie ostatni tego typu przykład budownictwa na tym terenie. Do wniosku dołączone zostało "Orzeczenie o stanie tecłmicznym budynku", wykonane we wrześniu 2008 r. przez tech. bud. M. W. oraz "Ekspertyza mykologiczno - budowlana", opracowana we wrześniu 2008 r. przez inż. M. B., które to opracowania stwierdzają bardzo zły stan techniczny budynku oraz brak uzasadnienia dla dalszego jego utrzymania z punktu widzenia technicznego. 4. Prawidłowo Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że przedmiotowy budynek, jak i zespół dawnego osiedla hutniczego w J., odpowiadają definicji legalnej zabytku, określonej przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a wobec powyższego według art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ww. ustawy, podlegają one ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5 stanowi, że sprawowanie opieki przez właściciela nad zabytkiem polega na zapewnieniu warunków m.in. do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie (pkt 3) oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (pkt 4). Natomiast, wedle art. 4 tej ustawy, na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia warunków do ochrony zabytków, polegający na m.in. zapewnieniu warunków prawnych umożliwiających zachowanie zabytków (pkt 1). Należy podkreślić, i przyznać rację Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, iż negatywna ocena stanu technicznego budynku, z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej nie stanowi przesłanki do skreślenia obiektu z rejestru zabytków, o ile nie prowadzi do trwałej i nieodwracalnej utraty wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą, ponieważ budynek przy ul. [...], nadal stanowi oryginalny element dawnego osiedla hutniczego, będącego przykładem osiemnastowiecznego programu rozbudowy hutnictwa górnośląskiego, a tym samym stanowi świadectwo epoki minionej, niosąc w sobie wartości zarówno artystyczne (architektoniczne i urbanistyczne), historyczne (dokumentujące działania Fryderyka II w zakresie rozbudowy hutnictwa górnośląskiego) oraz naukowe (wpisujące się w dziedzinę historii powszechnej, historii architektury i urbanistyki oraz historii gospodarczej). 6. Przyznać należy również rację organowi, który odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez W. S.A., że przedmiotowy budynek przy ul. [...] przestał być częścią układu - zespołu budynków mieszkalnych dawnego osiedla hutniczego, bowiem odgradza go od pozostałych elementów tego układu droga powiatowa, wskazał, iż przebieg tej drogi w północnym odcinku centralnego planu założenia nie powoduje degradacji samego zabytkowego układu dawnego osiedla hutniczego, ponieważ bieg tej drogi jest tożsamy z ujawnionym jej przebiegiem w kartograficznym materiale archiwalnym z 1938 r. Tak więc pozostałość dawnego osiedla hutniczego została wpisana do rejestru zabytków z uwzględnieniem tej zmiany komunikacyjnej. Słusznie zauważył równiez organ, że zmiana ta nie rozbiła historycznego układu przestrzennego osiedla, co wynika ze zdjęć satelitarnych tego zespołu zabudowy. 7. W tych okolicznościach należy uznać, iż nie są zasadne również pozostałe zarzuty skargi, bowiem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dwukrotnie rozpoznającsprawę nie naruszył obowiązujących przepisów, w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8 kpa, ani art. 107 § kpa. 8. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.