II FZ 809/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 770/11 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 770/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka zajmowała się wynajmem nieruchomości na własny rachunek, a obecnie nie prowadzi działalności. Jej kapitał zakładowy wynosi 17 200 000 zł, a strata za ostatni rok obrotowy - 34 425,98 zł., przy czym zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2010 rok wskazuje , iż w roku tym spółka uzyskała dochód w wysokości 65 768,09 zł. przy przychodzie na poziomie 68 315,22 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego podano, że wartość środków trwałych określona została na poziomie 0, na zlecenie spółki nie są prowadzone rachunki bankowe, stan funduszy w kasie spółki wynosi 0 zł, spółka "nie zawiera" pracowników, spółka nie posiada wierzytelności. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011r. oddalił wniosek. W wyniku sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie, negatywnie rozpatrzył wniosek spółki. Uznał, że z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a." wprost wynika, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku środków na pokrycie kosztów. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wywiązał się z tego obowiązku. Przedstawiona kserokopia rachunku zysku i strat jest w znacznej części niewyraźna i nieczytelna, co uniemożliwia analizę zawartych tam danych i stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu precyzyjne i jasne wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia stosownej dokumentacji, z której wynika jego sytuacja finansowa i możliwości płatnicze, powinno skutkować starannym wypełnieniem obowiązku, bez konieczności stosowania przez Sąd dodatkowych czynności, czy też działań interpretacyjnych ukierunkowanych na odcyfrowanie dokumentów, ponieważ należyte wywiązanie się z tego obowiązku leży w interesie wnioskodawcy. Na powyższe postanowienie skarżąca spółka wniosła zażalenie zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: – art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca ma środki na uiszczenie kosztów postępowania; – art. 255 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona, pomimo wezwania Sądu, nie przedstawiła niezbędnych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został prawomocnie odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w przypadku wniesienia sprzeciwu, kompetencje do rozpoznania i rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przejmuje sąd. Sąd rozpoznaje wówczas sprawę od początku, badając kwestię zasadności zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Sąd bada zatem sprawę pod kątem przesłanek z art. 246 P.p.s.a. i może w tym zakresie - korzystając z art. 255 P.p.s.a. - uzupełnić materiał dowodowy, o ile materiał zebrany w trakcie dotychczasowego postępowania okaże się niewystarczający. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, załączył dokumenty przedstawiające sytuację materialną. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, część tych dokumentów była nieczytelna lub nie podpisana co uniemożliwiło analizę zawartych tam danych i stanowiło przeszkodę do uwzględnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zwrócił jednak uwagi na okoliczność, że do sprzeciwu dołączono dokumenty o lepszej jakości druku. Niezależnie od tego Sąd mógł, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zwrócić się do skarżącej o ponowne nadesłanie wymaganej dokumentacji a nawet wezwać o inne dokumenty obrazujące jej sytuację finansową – czego nie uczynił. Z powyższego wynika zatem, że Sąd I instancji, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy nie podjął czynności zmierzających do oceny możliwości płatniczych strony skarżące. WSA w Krakowie nie odniósł się bowiem do dokumentów załączonych do sprzeciwu, które uznać należałoby za element zebranego materiału dowodowego. Jak wskazano wcześniej, Sąd I instancji rozpatrując od początku wniosek strony o przyznanie prawa pomocy - powinien był skorzystać z art. 255 P.p.s.a. i wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń, bądź dokumentów źródłowych, w celu doprecyzowania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Skoro w niniejszej sprawie Sąd nie zwracał się do Spółki o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, to nie można uznać za wystarczające uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, stwierdzeń Sądu o braku należytego udokumentowania przez Spółkę swojej sytuacji finansowej i możliwościach płatniczych. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny - w oparciu o treść art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. - postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.