VI SA/Wa 328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skarg Z. Z. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. o nr [...], [...], [...] w przedmiocie nakazu wycofania produktu z obrotu oddala skargi Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 roku, po rozpatrzeniu odwołania Z. Z., Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 lipca 2007 roku o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), art. 17 ust. 1 pkt 8 i art. 21 ustawy z 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) utrzymał w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nakazujące wycofanie z obrotu środka poprawiającego właściwości gleby: - Biohumus [...] Kwiaty Kwitnące - wielkość partii 1260 szt. opakowań a' 1 1, o wartości 3011,40 zł, -Biohumus [...] Surfinia - wielkość partii 1260 szt. opakowań a' 1 1, o wartości 3011.40 zł. -Biohumus [...] Pelargonia - wielkość partii 630 szt. opakowań a' 1 1, o wartości 1505,70 zł. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] kwietnia 2010 roku- [...] kwietnia 2010 roku przez upoważnionych pracowników [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. w przedsiębiorstwie Z. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. stwierdzono, iż przedsiębiorca oferuje do sprzedaży produkty o nazwie Biohumus [...] Kwiaty Kwitnące, Biohumus [...] Surfinia i Biohumus [...] Pelargonia. Kontrolowany nie posiadał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu w/w produktów, a wyniki badań pobranych w trakcie kontroli próbek wykazały zaniżoną zawartość wszystkich deklarowanych składników pokarmowych. Powołany w sprawie biegły wydał opinię z dnia 2 lipca 2010 r., kwalifikując przedmiotowe produkty do kategorii środków wspomagających uprawę roślin. Organ zaznaczył, iż w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzeniem do obrotu jest oferowanie w celu zbycia, sprzedaż oraz inną odpłatną albo nieodpłatna formę zbycia nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin przez producenta (art. 2 ust. 1 pkt 13 lit. a titret pierwsze ustawy o nawozach i nawożeniu). W niniejszej sprawie wprowadzającymi do obrotu byli M. Z. i Z. Z. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą E. M. Z. i Z. Z. s.c. Przedmiotowe produkty zostały sprzedane przez producenta Z. Z. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. Z chwilą wprowadzenia do obrotu danej partii przez producenta, produkt znajduje się w obrocie i może być przedmiotem obrotu między jego nabywcą i dalszymi nabywcami. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o nawozach i nawożeniu, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3, zostanie stwierdzone, że nie są spełnione wymagania jakościowe lub nie są spełnione warunki dotyczące wprowadzania do obrotu, określone w art. 3 ust. 1-4 lub art. 5, wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych może, w drodze decyzji, nakazać wycofanie z obrotu środka wspomagającego uprawę roślin. W konkluzji Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uznał, iż organ 1 instancji prawidłowo ocenił, że dane produkty nie spełniają wymagań jakościowych oraz że nie zostały spełnione wymagania formalne konieczne do wprowadzania ich do obrotu (brak pozwolenia ministra właściwego do straw rolnictwa). W jednobrzmiących skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. Z., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skarg skarżący podniósł m.in., iż przedmiotowe produkty są nawozem naturalnym i w oznakowaniu takich produktów nie jest konieczne podawanie zawartości składników pokarmowych. Zdaniem skarżącego rozbieżności w wynikach badań i deklaracji są minimalne i nie mają wpływu na skuteczność nawozową produktów. Ustawa nie przewiduje sankcji za brak precyzji w określeniu składu nawozu naturalnego, ani też nie określa tolerancji w zakresie oczywiście występujących niedokładności. Poczyniona deklaracja jest wyłącznie skutkiem uczciwości producenta. Nadto nie jest producentem nawozów i w związku z tym nie może wycofać ich z obrotu. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), środek poprawiający właściwości gleby to substancje dodawane do gleby w celu poprawy jej właściwości lub jej parametrów chemicznych, fizycznych, fizykochemicznych lub biologicznych, z wyłączeniem dodatków do wzbogacenia gleby wytworzonych wyłącznie z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Zdaniem skarżącego przedmiotowe produkty nie są środkami poprawiającymi właściwości gleby albowiem są produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego. W taki też sposób zostały zakwalifikowane w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. Skarżący stwierdził także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 września 2010 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1278/10 nakazał organowi dokonanie analizy porównawczej opinii prof. N., dr A. K. i prof, nadzw. W. L. w zakresie klasyfikacji przedmiotowych produktów i pominął "kompetencje" biegłego powołanego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych datowanych na dzień 5 czerwca i 27 lipca 2011 roku skarżący podtrzymał zarzutu skargi podkreślając, iż przedmiotowe produkty wytworzone przy udziale dżdżownic, będących zwierzętami gospodarskimi w rozumieniu rozporządzenia 1774/2002, są produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego, nie zaś środkami poprawiającymi właściwości gleby. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 roku Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn.akt VI SA/Wa 328/11, sygn. akt VI SA/Wa 329/11, sygn. akt VI SA/Wa 330/11 i prowadzenie ich dalej po sygn. akt VI SA/Wa 328/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Stosownie do art. 30 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. 2007 r. Nr 147 poz. 1033), Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzaniem do obrotu nawozów, nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" i środków wspomagających uprawę roślin w sposób określony w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. W ramach sprawowanego nadzoru Inspekcja kontroluje nawozy mineralne, organiczno – mineralne i organiczne oraz środki wspomagające uprawę roślin. W celu skutecznego sprawowania nadzoru w podanym wyżej obszarze inspektorzy Inspekcji uprawnieni są do wstępu na grunty oraz do obiektów, w których przechowywane są nawozy lub środki wspomagające uprawę roślin, nieodpłatnego pobierania próbek do badań nawozów oraz środków wspomagających uprawę roślin, dokonywania inwentaryzacji, jak również do przeprowadzania kontroli zgodności nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" w zakresie spełnienia przez nawozy i środki wspomagające uprawę roślin wymagań jakościowych i dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń oraz przestrzegania przepisów dotyczących obrotu nawozami i środkami wspomagającymi uprawę roślin. Art. 2 w/w ustawy zawiera definicję określeń użytych przez ustawodawcę zgodnie z którymi- nawozy - produkty przeznaczone do dostarczania roślinom składników pokarmowych lub zwiększania żyzności gleb albo zwiększania żyzności stawów rybnych, którymi są nawozy mineralne, nawozy naturalne, nawozy organiczne i nawozy organiczno-mineralne (ust. 1) nawozy oznaczone znakiem "NAWÓZ WE" - nawozy spełniające wymagania określone w rozporządzeniu nr 2003/2003 (ust. 2); nawozy mineralne - nawozy nieorganiczne, produkowane w drodze przemian chemicznych, fizycznych lub przerobu surowców mineralnych, w tym wapno nawozowe, do którego zalicza się wapno nawozowe zawierające magnez, a także niektóre nawozy pochodzenia organicznego (ust. 3); nawozy naturalne: a) obornik, gnojówkę i gnojowicę, b) pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody, z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji, c) guano - przeznaczone do rolniczego wykorzystania(ust. 4); nawozy organiczne - nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, a także komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic (ust. 5); nawozy organiczno-mineralne - mieszaniny nawozów mineralnych i organicznych (ust. 6); środek poprawiający właściwości gleby - substancje dodawane do gleby w celu poprawy jej właściwości lub jej parametrów chemicznych, fizycznych, fizykochemicznych lub biologicznych, z wyłączeniem dodatków do wzbogacenia gleby wytworzonych wyłącznie z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 273 z 10.10.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 37, str. 92, ze zm.), środki wspomagające uprawę roślin - środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw (ust. 10); wymagania jakościowe - zawartość składników pokarmowych w nawozie oraz jego parametry chemiczne, fizyczne i fizykochemiczne, określone w ustawie i deklarowane przez producenta, importera lub inny podmiot wprowadzający ten nawóz do obrotu, a w przypadku środków wspomagających uprawę roślin - deklarowane przez producenta, importera lub inny podmiot wprowadzający ten środek do obrotu parametry chemiczne, fizyczne, fizykochemiczne lub biologiczne (ust. 11); wprowadzenie do obrotu: a) oferowanie w celu zbycia, sprzedaż oraz inną odpłatną albo nieodpłatną formę zbycia nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin przez: producenta - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, importera - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, przywiezionych z terytorium państw trzecich, producenta lub inny podmiot wprowadzający nawóz lub środek wspomagający uprawę roślin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskie (ust. 13). Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 omawianej ustawy do obrotu można wprowadzać nawozy oraz środki wspomagające uprawę roślin, o których mowa w art. 3 ust. 2, które w drodze decyzji administracyjnej uzyskały pozwolenie ministra właściwego do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 2). W myśl art. 6 pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, o którym mowa w art. 4 ust. 1, zawiera: 1) nazwę nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres albo nazwę oraz siedzibę i adres: a) producenta - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, b) importera - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, przywiezionych z terytorium państw trzecich, c) producenta lub innego podmiotu wprowadzającego nawóz albo środek wspomagający uprawę roślin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej; 2) określenie wymagań jakościowych; 3) informację, że nawóz albo środek wspomagający uprawę roślin został wytworzony z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, o których mowa w rozporządzeniu nr 1774/2002, lub zawierają one te produkty - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin wytworzonych z tych produktów lub je zawierających; 4) instrukcję stosowania i przechowywania nawozu albo środka poprawiającego właściwości gleby, albo stymulatora wzrostu, sporządzoną w języku polskim. Jak stanowi art. 31 ust. 1 omawianej ustawy w ramach nadzoru sprawowanego przez Inspekcję, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3, zostanie stwierdzone, że nie są spełnione wymagania jakościowe lub zostały przekroczone, określone na podstawie art. 10 pkt 5 lub art. 11 pkt 5, dopuszczalne wartości zanieczyszczeń, lub nie są spełnione warunki dotyczące wprowadzania do obrotu, określone w art. 3 ust. 1-4 lub art. 5, Wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych może, w drodze decyzji: 1) zakazać wprowadzenia do obrotu nawozu, nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE" albo środka wspomagającego uprawę roślin; 2) nakazać wycofanie z obrotu nawozu, nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE" albo środka wspomagającego uprawę roślin. Tak więc zaistnienie którejkolwiek z wymienionych sytuacji jest przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o nawozach i nawożeniu Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżącego do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są środkami wspomagającymi uprawę roślin w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy wymagającymi pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie ich do obrotu. Powołany w sprawie postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. biegły prof. J. L. sporządził w dniu 2 lipca 2010 r. opinię, z której wynika, że przedmiotowe produkty nie są żadnym z nawozów naturalnych. Nawóz naturalny – obornik- był jedynie surowcem przy wykorzystaniu którego wyprodukowano dany środek. Przy czym różni się on w znacznym stopniu od obornika pod względem fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym, w szczególności co do zawartości składników pokarmowych. Zdaniem biegłego, z uwagi na niską koncentrację składników pokarmowych, nie należy wskazanych produktów kwalifikować do nawozów organicznych, ponieważ ich działanie nawozowe jest znikome. Jednak z uwagi na zawartość mikroorganizmów, substancji śluzowych, wydalin i produktów przemian enzymatycznych dżdżownic, produkty te mogą korzystnie wpływać na rośliny wspomagając ich nawożenie podstawowe, dlatego powinny być kwalifikowany do środków wspomagających uprawę roślin. Przeprowadzone badania laboratoryjne pobranych w trakcie kontroli próbek wykazały, że produkty nie spełniają deklarowanych wymagań jakościowych, ze względu na zaniżoną zawartość wszystkich składników pokarmowych. Potwierdzają to Sprawozdania z badań nr [...],[...],[...] z dnia [...] maja 2010 r. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę "wprowadzenie do obrotu" oznacza posiadanie w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek, wprowadzającym do obrotu może być więc także zwykły dystrybutor, który wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. W niniejszej sprawie wprowadzającymi do obrotu (producentem) byli M. Z. i Z. Z. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą E. M. Z. i Z. Z. s.c., [...],[...]. Przedmiotowe produkty zostały sprzedane przez producenta (E. M. Z. i Z. Z. s.c.) Z. Z. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. W tej sytuacji uznać należy, iż skarżący "posiadał w celu sprzedaży" wskazane w decyzji produkty, a zatem wprowadził je do obrotu Sąd uznał za trafne stanowisko organu, iż przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 nie ogranicza możliwości wydania takiej decyzji wyłącznie do podmiotu wprowadzającego do obrotu po raz pierwszy, ale możliwe jest nakazanie wycofania podmiotowi, który nabył produkt od producenta lub innej osoby i obraca tym towarem zbywając go swoim kontrahentom. Stwierdzić także należy, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1278/10, nie został wydany w niniejszej sprawie i dotyczył innych produktów, przy czym spór między skarżącymi a organem dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżących do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu (Dz, U. nr 89, poz. 991 z 2000 r. oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 876) i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy wymagającymi pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie ich do obrotu. Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nie definiowała środków wspomagających uprawę roślin. Natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. wyjaśniono, że są to środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw. W myśl art. 48 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r., podmioty wprowadzające do obrotu środki wspomagające uprawę roślin, które znajdują się w obrocie w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 15 listopada 2007 r., występują, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, do ministra właściwego do spraw rolnictwa z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu tych środków. Z przytoczonych uregulowań wynika, że chociaż ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nie obejmowała swym działaniem środków wspomagania roślin, to w czasie jej obowiązywania środki te były produkowane i wprowadzane do obrotu bez pozwolenia. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wprowadzono dopiero ustawą z dnia 10 lipca 2007 r. Natomiast decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...], dotyczy zatwierdzenia E. s.c. M. Z. i Z. Z., jako zakładu technicznego oraz nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego E. s.c. w D., jako podmiotowi wykorzystującemu produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaś kwalifikacji produkowanych przez nią nawozów do nawozów naturalnych. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zakwalifikował zarówno wprowadzone przez skarżącego do obrotu produkty jako środki wspomagające uprawę roślin, których wprowadzenie do obrotu, w świetle przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu, wymaga stosownego pozwolenia właściwego organu jak i ustalił podmiot wprowadzający te produkty do obrotu. Konsekwencją tak ustalonego stanu faktycznego było nakazanie skarżącemu przez organ wycofania przedmiotowych środków z obrotu. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia przepisów postępowania jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji