I SA/Wa 559/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi H.S. i R.J. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia, przez H.S. i R.J., odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w B., pow. L., woj. [...] przez P. i M. J. Postanowienie Ministra Skarbu Państwa zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] odmówił H.S., R.J. i S.Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia, przez P. i M. J. w/w nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od powyższej decyzji, pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r., H.S., R.J. i S.Z. złożyli odwołanie, które wraz z aktami sprawy zostało przekazane organowi drugiej instancji przy piśmie Wojewody [...] z dnia 18 maja 2010 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował, iż w związku z brakiem dat przy podpisach stron na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, a także w związku z brakiem jednego ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, nie jest możliwe ustalenie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Pismem z dnia 28 maja 2010 r. [...] Urząd Wojewódzki przekazał do Ministerstwa Skarbu Państwa potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Z dokumentów tych wynikało, iż H.S. i I.J. (pełnomocnik R.J.) odebrali decyzję w dniu 20 kwietnia 2010 r., zaś przesyłka skierowana do S.Z. była dwukrotnie awizowana w dniach 23 kwietnia 2010 r. oraz 4 maja 2010 r., tym samym, biorąc pod uwagę przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie doręczeń zastępczych - art. 44, 43 i 44 K.p.a., za dzień doręczenia S.Z. decyzji Wojewody organ uznał datę 7 maja 2010 r. Następnie, pismem z dnia 26 października 2010 r., Minister Skarbu Państwa zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego z prośbą o informację, czy data wpływu odwołania do Sekretariatu Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego (tj. dzień 5 maja 2010 r.) jest datą złożenia odwołania osobiście, czy też odwołanie to zostało złożone za pośrednictwem poczty. W dniu 15 listopada 2010 r. do Ministerstwa Skarbu Państwa wpłynęło pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego informujące, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] zostało złożone osobiście w siedzibie urzędu w dniu 5 maja 2010 r. Organ drugiej instancji ustalił, iż ustawowy 14 – dniowy termin na wniesienie odwołania, upłynął w dniu [...] maja 2010 r., a tym samym nie ma podstaw do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], Minister Skarbu Państwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, kierując rozstrzygnięcie do H.S. oraz I.J. (pełnomocnika R.J.). Odrębne postanowienie z tą samą datą nr [...] zostało wysłane do S.Z. Z daty widniejącej na stemplu pocztowym wynika, iż w/w postanowienia zostały wysłane do stron postępowania w dniu [...] grudnia 2010 r. W dniu w dniu 9 grudnia 2010 r. postanowienie zostało doręczone H.S. i pełnomocnikowi R.J., zaś w dniu 14 grudnia 2010 r. S.Z. - co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji. Następnie pismem z dnia 30 listopada 2010 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] przesłał do organu drugiej instancji (data wpływu do Ministerstwa w dniu 6 grudnia 2010 r.) pismo H.S., I.J. – pełnomocnika R.J. oraz S.Z. z dnia 22 listopada 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołaniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. We wniosku tym strony podniosły, iż nie były świadome faktu, że odwołanie zostało złożone po terminie, gdyż ze względu na nagłe choroby, uniemożliwiające dostarczenie pisma osobiście czy też wysłanie go za pośrednictwem Poczty Polskiej, poprosiły osobę trzecią o przekazanie odwołania do organu. Z kolei osoba ta poinformowała, iż pismo doręczyła z zachowaniem terminu. Do w/w pisma z dnia 22 listopada 2010 r. strony nie dołączyły żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie okoliczności podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 16 grudnia 2010 r. Minister Skarbu Państwa poinformował I.J. – pełnomocnika R.J. oraz H.S., iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu drugiej instancji w dniu 6 grudnia 2010 r., tj. po wydaniu przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. o uchybieniu terminu. Tym samym brak jest prawnych możliwości przywrócenia terminu w przedmiotowej sprawie. Z kolei w piśmie kierowanym do S.Z. organ drugiej instancji wskazał, że odwołanie z dnia 26 kwietnia 2010 r. nie wywołało skutków prawnych, gdyż zostało złożone przed doręczeniem zaskarżonej decyzji, tj. przed datą 7 maja 2010 r., a więc przedwcześnie. Organ wskazał na przepis art. 58 § 2 k.p.a., zgodnie z którym wnosząc prośbę o przywrócenie terminu należy jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin, tym samym Minister wezwał S.Z. do uzupełnienia braku formalnego wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, podnosząc iż niedopełnienie tego wymogu skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił S.Z. przywrócenia terminu do wniesienia odwolania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismem z dnia 7 stycznia 2010 r. H.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania", podnosząc w nim kwestie prezentowane na etapie postępowania administracyjnego co do uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz zarzuty wobec decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...]. Pismo z tą samą datą i podobnej treści wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego także od I.J. – pełnomocnika R.J., przy czym uchybienie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik uzasadniała tym razem koniecznością opieki nad chorym mężem. W związku z niejednoznacznym określeniem swoich żądań Minister Skarbu Państwa przeprowadził postępowanie wyjaśniające, z którego wynikało, iż wolą stron jest złożenie skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia, przez H.S. i R.J., odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w B., pow. L., woj. [...] przez P. i M. J. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 571/11 postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), połączyć sprawy ze skargi H.S. i R.J. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym przypadku kontrola Sądu sprowadza się do oceny legalności wydanego przez Ministra Skarbu Państwa postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia, przez H.S. i R.J., odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w B., pow. L., woj. [...] przez P. i M. J. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania jest zobowiązany do zbadania terminowości oraz dopuszczalności jego wniesienia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej – w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Z kolei zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy a – co za tym idzie – uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu pierwszej instancji. Sąd zauważa, że rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, Sąd ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia, nie jest natomiast uprawniony do oceny czy zachodziłyby powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ani też nie ma kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. Akt III SA/Gd 486/07). Z tych przyczyn wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie mógłby być przez Sąd rozpatrywany. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma więc ustalenie czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia oraz czy istniały podstawy do wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. przez Ministra Skarbu Państwa. Otóż, zdaniem Sądu, bezspornym w sprawie jest, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. upłynął w dacie [...] maja 2011 r. - co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, oraz że odwołanie zostało wniesione z jednodniowym uchybieniem terminu do jego wniesienia. W związku z tym, Sąd podziela stanowisko organu, iż zaistniały formalne podstawy do wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzającego uchybienie terminu, przez skarżących, do wniesienia odwołania. Tym bardziej, iż wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu drugiej instancji w dniu 6 grudnia 2010 r. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwość przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego, jednakże pozytywne rozpatrzenie wniosku uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Zaistnienie przesłanek negatywnych czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Ponadto brak winy po stronie dokonującego, czy zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawą przesłankę przywrócenia terminu. Zgodnie z przepisem art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, czyli organ wyższego stopnia nad organem właściwym w sprawie, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Z powyższego wynika, iż organ administracji może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy wniosek ten zostanie skierowany do właściwego organu, we właściwym terminie oraz ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W razie natomiast ustalenia przez sąd, że okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, Lex nr 50702). W postanowieniu z dnia 12 stycznia 1999 r. (sygn. akt II UKN 667/98, OSNP-wkł. 1999/8/6) Sąd Najwyższy zauważył, iż przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo drugiej grupy) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Powyższe rozważania Sąd przeprowadził dodatkowo, gdyż na gruncie przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie miała okoliczność, iż odwołanie zostało złożone po upływie 14 dniowego terminu do jego wniesienia a także fakt, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony nieskutecznie do organu drugiej instancji, tj. już po wydaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2