II SA/Bk 453/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżących A. Z. i Z. Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] marca 2011r. ustalił na rzecz Z. i A. Z., właścicieli nieruchomości położonej w B., przy ul. S. [...], oznaczonej nr geod. [...], opłatę adiacencką w wysokości 1076,79 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanej wybudowaniem drogi oznaczonej jako S. w 2008 roku. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ powołał art. 134 i art. 144 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomości wyjaśniając, że właściciele nieruchomości zobowiązani są uczestniczyć w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie opłat adiacenckich, a przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej należy rozumieć budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi lub nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekominikacyjnych. Następnie organ stwierdził, że w ramach robót wykonanych przy ul. S. wybudowano drogę (wraz z chodnikiem) oraz urządzenia infrastruktury technicznej, co spowodowało poprawę dostępności komunikacyjnej ze śródmieściem i zwiększenie bezpieczeństwa pieszych. W konsekwencji wybudowania przedmiotowej drogi doszło do pełnego wzrostu wartości nieruchomości przy ul. S. [...], należącej do Z. i A. Z., co odzwierciedla operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Odnosząc się zaś do ustalonej opłaty organ wyjaśnił, że jej wysokość wynosi 50 % różnicy między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką miała przed ich wybudowaniem. Uwzględniając dodatkowo wartość świadczeń wniesionych przez właścicieli nieruchomości nr [...] na poczet budowy drogi w wysokości 2540 zł, opłata została wyliczona na kwotę 1076,79 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. i Z. Z. wnosząc o obniżenie opłaty adiacenckiej. W ich ocenie organ I instancji powinien odliczyć od kwoty wzrostu wartości nieruchomości nie tylko kwotę 2540 zł, ale również wartość nakładów poniesionych przez nich na budowę poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej w ulicy S., bowiem jako prywatni inwestorzy partycypowali w kosztach budowy urządzeń gazowych, a pozostali sąsiedzi podłączyli się do nich bezpłatnie. Do odwołania dołączyli fakturę VAT wystawioną na kwotę 4.483 zł, za roboty budowlane polegające na wykonaniu gazociągu i przyłącza gazowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowane odwołaniem rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszących się do obowiązku partycypacji właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, podwyższających wartość nieruchomości, a także zasad ustalania opłaty adiacenckiej. Następnie powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stwierdził, że ulica S. została zrealizowana na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2007r., wydanej przez Prezydenta Miasta B., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę nawierzchni ulicy S. wraz z budową chodników, wjazdów oraz budową kanalizacji deszczowej wraz z wpustami drogowymi, przebudową wodociągu z przyłączami. Przedmiotowa droga, jak ustalił organ, została oddana do użytkowania w dniu [...] października 2008r. na podstawie protokołu odbioru końcowego. W następstwie wybudowania przedmiotowej drogi wzrosła wartość nieruchomości skarżących, co potwierdził rzeczoznawca majątkowy w sporządzonym operacie szacunkowym. Operat ten zawiera wszystkie niezbędne elementy wyceny nieruchomości i wyjaśnia wybór metody i podejścia szacowania. Został sporządzony prawidłowo, zgodnie ze sztuką szacowania nieruchomości i standardami zawodowymi. Odnosząc się do zarzutów odwołania w kwestii nie zaliczenia przez organ I instancji nakładów poczynionych przez skarżących na poczet budowy w ulicy S. urządzeń gazowych, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 146 ust.4 ustawy może to dotyczyć jedynie tych urządzeń, z tytułu budowy których została naliczona opłata adiacencka. Stąd też w przedmiotowej sprawie zaliczyć można było jedynie nakłady w kwocie 2540 zł. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyli A. i Z. Z. W ocenie skarżących decyzja ustalająca na ich rzecz opłatę adiacencką jest krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia żądania zaliczenia w poczet tej opłaty nakładów poniesionych przez nich na budowę urządzeń gazowych w ulicy S. Urządzenia te pomimo, że zostały sfinansowane przez inwestora prywatnego, stały się, po ich oddaniu do użytku, własnością Gminy B. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływanej dalej jako: u.g.n.). Przepis art. 144 tej ustawy nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek uczestniczenia w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej podwyższających wartość ich nieruchomości, a finansowanych – jak wymienia art. 143 ust. 1 ustawy - ze środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, czy pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. Partycypacja właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej następuje, jak słusznie zauważa organ, poprzez wnoszenie opłat adiacenckich. Jest to podstawowa forma udziału właścicieli nieruchomości (wieczystych użytkowników) w budowie urządzeń infrastruktury technicznej. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się między innymi budowę drogi, wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią, przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych (art. 143 ust. 2 ugn). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 1 ustawy). Ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej i następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości (art. 146 ust. 1 i 1a ustawy). Przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej (art. 148 ust. 4 ustawy). W rozpatrywanej sprawie organy ustaliły na rzecz skarżących opłatę adiacencką w kwocie 1076,79 zł uznając, że wartość ich nieruchomości (nr geod. [...]) na skutek wybudowania drogi - ulicy S. wzrosła. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy możliwości zaliczenia poniesionych przez skarżących kosztów budowy urządzeń gazowych w ulicy S. do nakładów poczynionych przez właściciela nieruchomości na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej stosownie do treści art. 148 ust. 4 u.g.n. Powyższy przepis obliguje organ do uwzględnienia przy ustaleniu opłaty adiacenckiej wartości nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w gotówce lub w naturze, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Innymi słowy różnica między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, ulega odpowiedniemu zmniejszeniu, o ile właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości poniósł nakłady na budowę drogi, wybudowanie przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. W stanie faktycznym sprawy, inwestycja w postaci ulicy S. w B. została zrealizowana na podstawie decyzji z [...] grudnia 2007r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę nawierzchni jezdni, chodników i wjazdów, przebudowę linii energetycznej, telefonicznej, przebudowę wodociągu z przyłączami, budowę kanalizacji deszczowej wraz z wpustami drogowymi w ulicy S. Protokół odbioru inwestycji został sporządzony [...] lipca 2008r. W toku postępowania skarżący zasygnalizowali organom, że w 2002 roku jako inwestorzy prywatni ponieśli koszt wybudowania pod ziemią, w strukturze ulicy S. urządzeń gazowych za ok. 7000 zł, które to urządzenia stały się następnie własnością miasta. Do akt administracyjnych złożyli fakturę VAT wystawioną za wykonanie gazociągu. Orzekające w przedmiotowej sprawie organy odmówiły zaliczenia tych wydatków do nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości na rzecz poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, wskazując enigmatycznie, że może to dotyczyć tylko tych urządzeń, z tytułu których naliczono opłatę. W odpowiedzi na skargę organ uzupełniająco wskazał, iż zaliczeniu podlegają jedynie te nakłady, które zostały poczynione na budowę samej ulicy S. Stąd też koszty budowy urządzeń gazowych nie mogły być do tych nakładów zaliczone. Skład rozpoznający przedmiotową sprawę z zaprezentowanym poglądem zgodzić się nie może. Po pierwsze, jak wynika z omówionego wyżej art. 148 ust. 4 u.g.n., przy ustaleniu opłaty adiacenckiej należy uwzględnić wartości nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości nie tylko na rzecz budowy samej drogi, ale i budowy przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Skoro fakt wybudowania urządzeń gazowych w ulicy S. nie budzi wątpliwości, a koszty te częściowo sfinansowali z własnych środków skarżący, co dokumentuje m.in. dołączona do akt administracyjnych faktura VAT z [...] listopada 2002r., to organ nie miał podstaw, aby odmówić ich uwzględnienia przy ustalaniu kwestionowanej opłaty. Po drugie, błędne jest rozumowanie organu, że odliczeniu podlegają tylko nakłady, które zostały poczynione na budowę samej ulicy S. Opłata adiacencka, jak wynika z dołączonej do akt administracyjnych decyzji z [...] grudnia 2007r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, została ustalona nie tylko w związku z budową nawierzchni ulicy S., ale i chodników i wjazdów, przebudową linii energetycznej, telefonicznej, przebudową wodociągu z przyłączami oraz budową kanalizacji deszczowej wraz z wpustami drogowymi w ulicy S. Ponadto należy zaakcentować, że przepis art. 148 ust.4 u.g.n. nie oznacza, jak błędnie zdają się rozumieć to organy, że odliczeniu podlegają wyłącznie nakłady poniesione w trakcie realizacji konkretnej inwestycji. Nakłady właściciela nieruchomości nie muszą być poniesione w określonym czasie, zbiegającym się z datą realizacji inwestycji (tak też: WSA w Poznaniu w wyroku z 29 października 2009r. IV SA/Po 338/09). Dla uwzględnienia spornych nakładów istotne jest, co zaakcentowano już wyżej, że urządzenia gazowe zostały faktycznie wykonane przez skarżących, funkcjonują zgodnie ze swoim przeznaczeniem i są wykorzystywane przez innych właścicieli nieruchomości położonych przy ul. S. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż urządzenia te, po ich oddaniu do użytku, przeszły na własność Gminy B. W ocenie Sądu zaistniałe w przedmiotowej sprawie okoliczności dają podstawę do zaliczenia poniesionych przez skarżących kosztów budowy urządzeń gazowych w ulicy S. do nakładów poniesionych na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej na mocy art. 148 ust. 4 ustawy. W tych warunkach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy.