I OZ 100/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1038/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1038/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1038/11 oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W. K. pismem z dnia 18 sierpnia 2011 r. (data stempla pocztowego) wniósł o doręczenie wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, doręczono skarżącemu odpis sentencji wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1038/11, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie z urzędu radcy prawnego. W dniu 23 listopada 2011 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie nadesłał do sądu informację o wyznaczeniu radcy prawnego. Pismem nadanym w dniu 2 grudnia 2011 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wywodził, że skarżący nie został pouczony o sposobie zaskarżenia wyroku. W zawiadomieniu o rozprawie W. K. poinformowany został jedynie o tym, że "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku". Zdaniem pełnomocnika informacja ta nie jest tożsama z pouczeniem o skutkach wynikających z niezłożenia takiego wniosku i tym samym stoi w sprzeczności z treścią art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na Sąd obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto podniósł, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 26 listopada 2011 r., w którym odebrał z siedziby Okręgowej Izby Radców Prawnych stosowne pismo. W tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu w niniejszej sprawie, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia sentencji wyroku. W przedmiotowej sprawie we wskazanym wyżej terminie skarżący złożył wniosek "o doręczenie wyroku", nie wskazując jednak na uzasadnienie. W ocenie sądu nie stanowi usprawiedliwienia argument, że skarżący nie ma właściwego rozeznania w sprawach prawnych dotyczących zaskarżania wyroku. Przede wszystkim z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący został prawidłowo pouczony w piśmie informującym o wyznaczeniu rozprawy z dnia 27 czerwca 2011 r. (karta 11) o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia jego ogłoszenia. Sąd stwierdził, że nie ma obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań; obowiązek sądu odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. Sąd wskazał, że skarżący posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie jest osobą częściowo, ani całkowicie ubezwłasnowolnioną. W związku z tym niepoprawne sformułowanie wniosku – obciąża przede wszystkim jego osobę i nie stanowi przesłanki wyłączającej jego winę. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1038/11, na podstawie art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący W. K. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia wywodzono, że sąd administracyjny powinien zapewnić stronom jednakowe środki ochrony i takie same możliwości ich wykorzystania poprzez podejmowanie stosownych czynności procesowych. Oznacza to w ocenie skarżącego, że sąd, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien udzielić stronie potrzebnych wskazówek dla realizacji uprawnień oraz dla zachowania równowagi procesowej. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "§1. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. §2. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. §3. Na postanowienie o przywrócenie terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie". W postępowaniu z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, oceniając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu stwierdził, że skarżący z własnej winy nie dokonał czynności złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Ocena ta jest niezasadna. Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny powinien uwzględnić konteksty językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów. Nie jest w szczególności prawidłowym stanowisko, zgodnie z którym nadmierny formalizm sądowy przedkłada się ponad poszanowanie sprawiedliwości i praworządności, jak i innych praw wynikających wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Skoro sąd I instancji w swojej ocenie wyróżnił dwie czynności, tj. "doręczenie wyroku" i "doręczenie uzasadnienia wyroku", to również powinien udzielać wszelkich pouczeń odnoszących się zarówno do pierwszej z tych czynności, jak i drugiej. Wyróżnienie takie stanowi jednak przejaw nadmiernego formalizmu sądowego i nie posiada oparcia w obowiązujących przepisach prawa z tego względu, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują jedynie złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Nie ma natomiast uregulowanego, a wyróżnionego przez sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, postępowania w przedmiocie wniosku o doręczenie odpisu sentencji. Z tych wszystkich względów, mając na uwadze stan faktyczny ustalony i przedstawiony przez sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu zasadna jest ocena, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wykazał, iż powyższej czynności nie dokonał w przewidzianym dla niej terminie bez własnej winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 §2 i art. 188 w związku z art. 86 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.