I SA/Wa 1066/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Z-cę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] ustalającą od J. G. opłatę za pobyt małoletniej córki N. G. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ustalił od J. G. opłatę za pobyt małoletniej córki N. G. w Ośrodku Opiekuńczo–Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że w drodze wykonania postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2010 r., sygn. akt [...] N. G. przebywa w ww. Ośrodku. Zgodnie natomiast z treścią art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej "U.p.s."), za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice. W związku z powyższym organ podjął działania mające na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej ojca małoletniej. Z przeprowadzonego w dniu 20 października 2010 r. wywiadu środowiskowego wynika, że J. G. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma zarejestrowaną działalność gospodarczą oraz jest właścicielem ziemi w kilku gminach. Ze złożonego oświadczenia wynika, że w miesiącu wrześniu 2010 r. nie osiągnął on żadnego dochodu. Z kolei z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że łączna powierzchnia posiadanego przez ww. gospodarstwa to [...] ha. Pomimo stosownych wezwań J. G. nie przedłożył dokumentów potwierdzających jaką część tego gospodarstwa stanowią hektary przeliczeniowe oraz dokumentacji potwierdzającej stan zdrowia oraz konieczność ponoszenia związanych z nim kosztów. Organ podał, że nie ma możliwości pomniejszenia dochodu o kwotę wypłacanych na syna alimentów, bowiem zobowiązany uniemożliwił ustalenie jego miesięcznej wysokości. Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. od miesiąca maja 2010 r. wynosi [...] zł. Do obowiązku uiszczania opłaty za pobyt N. G. w tej placówce, w wysokości 50% średniego miesięcznego kosztu utrzymania zobowiązano też matkę – E. D., a zatem ojcu ustalono również opłatę 50% - tj. [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania J. G. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że brak było współpracy ze strony zobowiązanego w celu ustalenia wysokości dochodu, a organ I instancji wielokrotnie podejmował czynności mające na celu jego ustalenie, wzywał do przedstawienia stosownych dokumentów, jednakże bezskutecznie. W ocenie Kolegium J. G. nie współpracował z organem: kilkakrotnie nie odbierał korespondencji, trudno było umówić się na wywiad, pomimo zobowiązania nie dostarczył zaświadczeń o dochodach, nie ujawnił w jakich gminach ma ziemię i w ten sposób uniemożliwił organowi ustalenie liczby hektarów przeliczeniowych. Także Kolegium w trakcie prowadzonego postępowania pismem z dnia 1 marca 2010 r. wezwało odwołującego się do złożenia wyjaśnień w sprawie i dostarczenia dowodów dokumentujących posiadany dochód, ale pismo to nie zostało odebrane. W związku z tym organ orzec musiał w oparciu o posiadane dokumenty, z których z kolei wynika, że sytuacja majątkowa strony umożliwia uiszczanie odpłatności we wskazanej w decyzji I instancji wysokości. Jak wynika bowiem ze złożonego w dniu 20 października 2010 r. przez odwołującego się oświadczenia jest on właścicielem domu jednorodzinnego o pow. [...] m2, gospodarstwa rolnego o pow. użytkowej [...] ha, posiada maszyny i urządzenia rolnicze, ciągnik z [...] r. oraz dwa samochody osobowe marki [...] rocznik [...] i [...]. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z opłaty, bądź ustalenia jej w innej wysokości. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. G. i wskazał, że w miesiącu wrześniu 2010 r. nie osiągnął żadnego dochodu. W całym natomiast 2010 r. poniósł straty w kwocie [...] zł, co może udokumentować. Skorzystał z kredytu klęskowego, ma kredyty hipoteczne, również na dom w którym mieszka i na grunty rolne. W tym celu skarżący podjął dodatkową pracę – [...]. Ponadto podjął naukę na studiach podyplomowych by zdobyć nowy zawód, ponieważ posiadane gospodarstwo przynosi straty. Skarżący wskazał, że nie został przed wydaniem decyzji poinformowany o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50 % kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Przepis ust. 1 stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 2). Opłatę, o której mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki (ust. 3). Starosta może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby (ust. 4). Starosta, ustalając wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1, uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby (ust. 5). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty, o której mowa w ust. 1 (ust. 6). Wskazana norma prawna statuuje zatem zasadę odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, a wysokość tej odpłatności, jak i zwolnienie, odstąpienie od jej ustalania została przekazana do właściwości starosty, który wydając decyzję w tym przedmiocie winien kierować się przede wszystkim sytuacją rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby. Ustawodawca przewidział zatem możliwość odstąpienia od ustalenia omawianej opłaty, jak i możliwość całkowitego, czy częściowego zwolnienia rodziny czy osoby od obowiązku uiszczania opłaty za pobyt. Wskazać jednak należy, że rodzic dziecka musi mieć świadomość, że dopóty, dopóki jej dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest z mocy przepisów prawa obowiązany do ponoszenia opłaty do wysokości tzw. średniego miesięcznego kosztu utrzymania określonego w odpowiednim akcie prawnym. Obowiązek ten może zostać ograniczony bądź zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa. Zwolnienie z opłaty nie jest obligatoryjne, co oznacza, że właściwy organ ma prawo, a nie obowiązek zastosowania zwolnienia. Organ może zwolnić z opłat pod warunkiem, że osoba zainteresowana spełnia przesłanki określone w przepisach i jest w stanie to udowodnić poprzez złożone przez siebie dokumenty. Innymi słowy osoba zainteresowana musi aktywnie współpracować z organem między innymi poprzez pozostawanie z nim w kontakcie, przedkładanie na wezwanie dokumentów żądanych przez organ. W interesie skarżącego jest wykazanie, że ma on prawo do częściowego lub całkowitego zwolnienia (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 733/08, Lex nr 481485). Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy skarżący, poza umożliwieniem przeprowadzenia w dniu 20 października 2010 r. wywiadu środowiskowego, nie przedłożył organom obu instancji, pomimo wielokrotnych wezwań, żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie jego faktycznej sytuacji dochodowej. Każde z wezwań powracało do nadawcy niepojęte. W związku z tym organy we własnym zakresie podjęły działania mające na celu ustalenie dochodów osiąganych przez skarżącego, jednak były one nieskuteczne. W tym celu zwróciły się m. in. do Urzędu Skarbowego w P., Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w P., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddziału Terenowego w P. Uzyskane jednak z tych urzędów informacje nie pozwoliły na ustalenie osiąganych przez zobowiązanego dochodów, jak również posiadanej przez niego ilości hektarów przeliczeniowych, z gospodarstwa o łącznej pow. [...] ha. Wobec powyższego organy obowiązane był rozpoznać sprawę w oparciu o dokumentację, którą udało im się zgromadzić. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 1988 r., sygn. akt IV SA 1152/87 "jeżeli strona wezwana do udziału w postępowaniu i złożenia wyjaśnień uporczywie odmawia wzięcia udziału w postępowaniu, organ może – bez naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 kpa – oprzeć swoją decyzję na dostępnych mu dowodach". Skoro zatem Zarządzenie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2010 r. średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w Ośrodku Opiekuńczo-Wychowawczym – Placówce Interwencyjnej w P. ustalało na kwotę [...] zł, to prawidłowo organ I instancji określił wysokość opłaty, do której uiszczenia zobowiązany jest skarżący na kwotę [...] zł, stanowiącej 50% ww. opłaty, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzję tę utrzymało w mocy. Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.