VI SA/Wa 918/11

PostanowienieWSA w Warszawie2011-08-22

Skład orzekający: Tomasz Sałek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy syndykowi masy upadłości osoby prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, biorąc pod uwagę sytuację finansową masy upadłości?
Ratio decidendi
Syndykowi masy upadłości osoby prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli wykaże, że masa upadłości nie posiada dostatecznych środków na ich pokrycie. Sam fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej świadczy o braku płynności finansowej, a środki na rachunkach bankowych, mimo ich istnienia, mogą być przeznaczone na zaspokojenie wierzycieli zgodnie z planem podziału. Odmowa przyznania prawa pomocy z powołaniem się na możliwość spieniężenia majątku jest niezasadna, gdy sprzedaż ta jest utrudniona i stanowi cel postępowania upadłościowego.
Stan faktyczny
Syndyk masy upadłości spółki akcyjnej w upadłości likwidacyjnej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego odmawiającą umorzenia lub rozłożenia na raty kary pieniężnej. Skarżący argumentował brak środków na pokrycie kosztów postępowania ze względu na trudną sytuację finansową spółki po ogłoszeniu upadłości, konieczność spłaty licznych wierzytelności oraz trudności w sprzedaży majątku.
Rozstrzygnięcie
Zwolniono Syndyka Masy Upadłości Z. w L. Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L. od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości Z. w L. Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej p o s t a n a w i a: zwolnić Syndyka Masy Upadłości Z. w L. Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L. od kosztów sądowych. Syndyk Masy Upadłości Z. w L. Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej. Do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (PPPr), wskazując, iż zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. została ogłoszona upadłość likwidacyjna Z. W związku z ww. orzeczeniem, wstrzymano produkcję [...], co z kolei uniemożliwiło generowanie zysków przez spółkę. Przed ogłoszeniem upadłości spółka pozostawała w zwłoce z zapłatą należności względem swoich kontrahentów, pracowników i organów administracji publicznej. Dlatego środki pozyskiwane z upłynniania majątku spółki przekazywane są na zabezpieczenie spłaty zobowiązań oraz kosztów postępowania upadłościowego. Skarżący wskazał, iż suma wierzytelności oscyluje wokół kwoty 39 mln zł, a aktualna wartość masy upadłości to kwota rzędu 55 mln zł, przy czym wobec braku zainteresowania nabyciem majątku upadłego po cenie oszacowania, syndyk zmuszony jest do systematycznego obniżania ceny wywoławczej majątku nieruchomego w odniesieniu do jego wartości oszacowania (obecnie cena wywoławcza kształtuje się na poziomie 65% wartości oszacowania). W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący podał, że kapitał zakładowy upadłej spółki wynosi 2.491.088 zł, a wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) zamyka się w kwocie 52.513.202 zł. Za ostatni rok obrotowy spółka odnotowała stratę w wysokości 1.346.533 zł. Na posiadanych przez spółkę dwóch rachunkach bankowych znajdują się środki pieniężne odpowiednio w kwotach: 1 354 471 zł oraz 995 896 zł. Skarżący wyjaśnił przy tym, iż wskutek ustalenia w miesiącu lutym i marcu br. częściowego planu podziału z środków posiadanych na rachunkach bankowych kwota 1 746 tysięcy złotych zostanie przeznaczona na uregulowanie wierzytelności na podstawie ww. planów. Ponadto skarżący wskazał, iż w skład majątku upadłej spółki wchodzą: • ruchomości o łącznej wartości 6 897 000 zł (według stanu na dzień 30 kwietnia 2011 r.); z tej wartości kwota 6.130 .000 zł stanowi środki trwałe ujęte w ewidencji bilansowej, zaś pozostała kwota 767 tysięcy złotych to wyposażenie ujęte w ewidencji pozabilansowej spółki oraz • 43 nieruchomości o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na dzień [...] kwietnia 2011 r. wysokość wierzytelności masy upadłości wynosiła łącznie 269.600 zł (z tytułu czynszów dzierżawnych, sprzedaży ruchomości wchodzących w skład masy upadłości oraz z tytułu nadpłaty i nadwyżki podatku VAT). Natomiast wysokość zobowiązań masy upadłości (według listy wierzytelności) obejmuje kwotę 31 860 953 zł, z czego: 2 571 449 zł – to kwota wierzytelności I kategorii, 10 426 764 zł – kwota wierzytelności II kategorii, 5.420 361 zł – kwota wierzytelności III kategorii, 12 434 949 zł – kwota wierzytelności IV kategorii, a 1 007 428 zł kwota wierzytelności V kategorii. Na zobowiązania bieżące, powstałe po ogłoszeniu upadłości spółki, składają się: wynagrodzenia oraz składki ZUS – 1 035 500 zł, podatek od nieruchomości – 1 523 700 zł oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntów – 75 500 zł. Z przedłożonych rachunków bankowych wynika, iż na dzień [...] maja 2011 r. na jednym z rachunkach bankowych upadłej spółki zdeponowana była kwota 189 920, 97 zł a na dzień [...] kwietnia 2011 r. na drugim rachunku kwota 912 754, 92 zł . Według sprawozdania rachunkowego skarżącego wynika, iż w okresie od dnia [...] lipca 2009 r. do dnia [,...] kwietnia 2011 r. wpływy sięgnęły kwoty 23 548 033 żł, natomiast wydatki wyniosły 22 744 333 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie ocena sytuacji majątkowej strony musi uwzględniać okoliczność, że wobec Z. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] została ogłoszona z dniem [...] lipca 2009 r. upadłość obejmująca likwidację majątku. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika ogłasza się gdy brak jest podstaw do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. W takim przypadku, w myśl art. 306 cyt. ustawy, po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, syndyk niezwłocznie przystępuje do spisu inwentarza i oszacowania masy upadłości oraz sporządzenia planu likwidacyjnego. Z kolei art. 308 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje, iż po sporządzeniu spisu inwentarza i sprawozdania finansowego albo po złożeniu pisemnego sprawozdania ogólnego syndyk przeprowadza likwidację masy upadłości. Podkreślenia wymaga, że stosownie do brzmienia art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Masa upadłości bowiem aż do jej likwidacji stanowi własność upadłego. Ogłoszenie upadłości nie pozbawia upadłego tego prawa. Syndyk, w sprawach dotyczących masy upadłości działa więc jako zastępca pośredni. Oznacza to, że na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc traktowany tak samo jakby stroną był sam upadły. Sam charakter postępowania upadłościowego nie przesądza przy tym o konieczności zwolnienia syndyka od opłat sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jednakże, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt I OZ 1337/06, chociaż z ustawy nie wynika, aby osoby prawne w upadłości były zwolnione od wpisu sądowego, jednak już sam fakt otwarcia postępowania upadłościowego świadczy o braku płynności finansowej podmiotu gospodarczego. W tym kontekście oceniając podniesione we wniosku argumenty skarżącego, należy stwierdzić, że upadła spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dysponuje ona co prawda środkami na rachunkach bankowych, jednakże, jak wyjaśniono we wniosku, środki te przeznaczone są na uregulowanie wierzytelności w ramach zatwierdzonego planu podziału. Również fakt, że w skład masy upadłości wchodzi szereg nieruchomości oraz ruchomości nie powoduje zmiany sytuacji skarżącej. Trudno bowiem uznać za działanie zasadne odmowę przyznania prawa pomocy z powołaniem się na możliwość spieniężenia posiadanych przez spółkę w upadłości zasobów, skoro to właśnie sprzedaż majątku upadłego celem zaspokojenia wierzycieli jest celem postępowania upadłościowego. Z kolei syndyk we wniosku wskazuje na niemożność dokonania sprzedaży majątku ze względu na brak zainteresowania nabywców, skutkiem czego obniżana jest cena wyjściowa. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło