II GZ 506/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażaleń M. Z., Z. Z. – E. s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 539/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z., Z. Z. – E. s.c na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 539/11, odmówił M. Z. i Z. Z. wspólnikom spółki cywilnej E. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z następującym uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału VI WSA w W. wezwał skarżących do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1500 zł od skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]. W dniu 18 kwietnia 2011 r. obaj skarżący złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzupełniając na wezwanie Sądu wnioski podali, że mieszkają u rodziców, z którymi nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Posiadają wspólnie 5 ha nieużytków rolnych. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz stwierdził, że informacje podane we wnioskach i dokumenty przez nich przedłożone nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Nie zastosowali się do wezwania i nie przesłali dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz dokonywanych na nich operacji. Na powyższe postanowienie M. Z. i Z. Z. wnieśli sprzeciw. Obaj stanęli na stanowisku, że udowodnili fakt nieposiadania zdolności do uiszczenia wpisu sądowego. Udokumentowali go załączając m.in. kserokopie wyciągów bankowych. Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. WSA w W. orzekając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, że jedyny majątek jaki posiadają skarżący – co wynika z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy – to ziemia o powierzchni 5 ha będąca nieużytkiem rolnym. Z przedstawionych operacji bankowych nie wynika informacja, czy skarżący są posiadaczami (obaj razem lub jeden z nich oddzielnie) rachunku bankowego o nr [...]. Zgodnie z wyciągiem bankowym posiadaczem tego rachunku jest P. G. 20, [...] D., a więc podmiot, którego siedziba odpowiada wskazanemu w skardze adresowi skarżących. Z tego rachunku były dokonywane wpłaty w różnych kwotach na inny rachunek należący do skarżących. Także obroty na wskazanym rachunku za okres ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy nie są znane. Zdaniem Sądu I instancji istotne jest, że obaj skarżący w całym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyli żądanych przez Sąd dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji. Powoływanie się na brak dochodów i obciążenia majątkowe, bez przedłożenia dokumentów potwierdzających te okoliczności, nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej. WSA ocenił przedstawione przez skarżących dane określające ich sytuację majątkową jako niepełne i w związku z brakiem możliwości całościowej weryfikacji sytuacji majątkowej, nie przyznał prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał na marginesie, że z ujawnionego rachunku bankowego należącego do Z. Z. wynika, że opłaca on dwa abonamenty telewizji satelitarnej w łącznej kwocie 150 zł, co przeczy stanowisku, że skarżący nie mają środków do życia. Sąd wskazał również na opłacone w miesiącu sierpniu 2011 r. dwa mandaty karne na łączną kwotę 250 zł Zażaleniami z dnia 17 października 2011 r. M. Z. i Z. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z. Z. do zażalenia załączył wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniach zażaleń skarżący stwierdzili przede wszystkim, że z racji prowadzenia sezonowej działalności rolniczej, w okresie jesienno-zimowym nie posiadają środków na opłacenie wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja finansowa skarżących była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny i w świetle dokumentów przedstawionych w rozpoznawanej sprawie Sąd podziela pogląd zaprezentowany w orzeczeniu z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II GZ 496/11. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Sąd, na mocy art. 255 p.p.s.a., może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku, gdy przedstawione przez niego informacje uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. W świetle przytoczonej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena dokonana przez Sąd I instancji – który poddał analizie oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżących, wspólników spółki cywilnej E., w związku z wnioskami o przyznanie prawa pomocy – była prawidłowa. Wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego, skarżący nie wykazali rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności do poniesienia kosztów postępowania przez sądem administracyjnym. Przedstawione przez nich informacje świadczą, że oświadczenia jakie złożyli w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy są zarówno niepełne, jak i nierzetelne. Z rachunku ujawnionego w aktach sprawy na inny rachunek bankowy będący w posiadaniu skarżących wielokrotnie wpływały środki znacznie przekraczające kwotę wpisu sądowego od skargi. Mimo wezwania, do czasu rozpoznania sprawy, skarżący nie wyjaśnili Sądowi kto jest posiadaczem tego rachunku i jakie były na nim obroty w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy. Z treści przedstawionych wyciągów bankowych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że rachunek, o którym mowa, należy do P., ul. G. 20, [...] D. Adres wskazanego przedsiębiorstwa pokrywa się z adresem skarżących. Skoro tak, niepodanie żądanych informacji odnośnie powyższej kwestii trzeba było uznać za wątpliwość skutkującą brakiem możliwości ustalenia sytuacji majątkowej wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji tej nie wyjaśnia również treść samych wniosków, ponieważ znajdują się w nich jedynie oświadczenia, że skarżący posiadają 5 ha ziemi będącej nieużytkami rolnymi. Stan prawny tak określonej nieruchomości nie jest znany. W szczególności nie jest znana jej wartość, co ma znaczenie dla pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżących. Ponadto, wnioskodawcy, jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą pod firmą E. Dokumenty i oświadczenia przedłożone Sądowi I instancji nie wskazują sytuacji finansowej tej firmy. Nie są znane zyski, straty i zobowiązania z tytułu tej działalności. Część danych o działalności spółki zawierają wyciągi bankowe (kilka wypłat wynagrodzeń dla pracowników), jednak nie są one kompletne, a co z tym idzie, nie mogą stanowić podstawy dla całościowej oceny finansów skarżących. Odnosząc się w tym kontekście do argumentacji podanej w zażaleniach należy mieć na uwadze, że wnioskodawcy trafnie zaznaczyli, iż prowadzenie działalności rolniczej w ich przypadku jest uzależnione od pór roku. Niemniej z załączonych przez skarżących dokumentów nie wynika aby nie byli oni w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie wynoszącego 1500 zł. Tym samym stwierdzić należy że Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżących, na podstawie przedstawionych przez nich dokumentów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.