II OZ 1285/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 674/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy I. S. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. I. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów oraz przyznanie pełnomocnika. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając comiesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.300 zł, jako posiadany majątek skarżąca zadeklarowała budynek wielolokalowy. Jako konieczne wydatki, skarżąca wskazała niezbędne koszty związane z utrzymaniem swoim oraz posiadanej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów w połowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w zaskarżonym postanowieniu podniósł, że uzyskiwana przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę kwota 2.300 zł jest wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, które od dnia 1 styczna 2011 r. wynosi 1.386 zł - co wynika z § 1 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. (Dz. U. Nr 194, poz. 1288), wydanego na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.). Oznacza to, że strona skarżąca, uzyskując stały dochód w wysokości większej niż kwota minimalnego wynagrodzenia, nawet przy stałych koniecznych wydatkach jest w stanie wygenerować środki na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego na obecnym jego etapie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że jedynym kosztem, który skarżąca winna ponieść dla wszczęcia postępowania sądowego jest koszt wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł i jest to koszt jednorazowy. Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, iż wydatki przedstawione przez skarżącą stanowią comiesięczne konieczne wydatki, ponoszone w każdym gospodarstwie domowym, zwrócić uwagę należy przy tym, iż skarżąca nie ma na swoim utrzymaniu innych osób, nie jest ponadto obciążona żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Zważywszy zatem na fakt, iż skarżąca dysponuje comiesięcznym dochodem w wysokości 2.300 zł, nie można przyjąć, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym brak jest podstaw do obniżenia o połowę kwoty wpisu, zgodnie z zawartym w sprzeciwie wnioskiem skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła I. S., wskazując, iż kwota 500 zł jest dla skarżącej dużą sumą i pozbawi ją możliwości dojazdu do [...]. Pozostałe zarzuty zawarte w zażaleniu pozostają poza granicami niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy, a zatem pokrycie tych kosztów ze środków z budżetu państwa, stanowi wyjątek od przywołanej zasady i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy ich poniesienie przez daną osobę jest obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Natomiast ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w powyższym przepisie, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Wnioskodawca jest zatem obowiązany rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową, w sposób umożliwiający jej ocenę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że sytuacja majątkowa skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie w połowie od kosztów sądowych. Miesięczny dochód skarżącej w wysokości 2.300 zł wyłącza bowiem uznanie, że jest ona osobą będącą w trudnej sytuacji materialnej. Dochód ten przewyższa bowiem wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Należy ponadto wskazać, iż w orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby w ten sposób poczynione oszczędności okazały się niewystarczające, może wystąpić o pomoc państwa. Przy czym skarżąca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W świetle powyższego, skarżąca braku takich możliwości nie wykazała. Biorąc pod uwagę wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy comiesięczne konieczne wydatki skarżącej, wynoszące ok. 1800 zł, należy przyjąć, iż skarżąca jest w stanie zaoszczędzić odpowiednią kwotę celem uiszczenia należnych opłat sądowych. Pomimo, iż skarżąca podnosi fakt opieki nad matką, nie wykazała w tym zakresie żadnych kosztów, które jest zobowiązana ponosić z tego tytułu. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje, w związku z czym Sąd zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.