I SA/Wa 985/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego A. H. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. I. Stan faktyczny 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu po rozpatrzeniu odwołania A. H. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta O. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji, po rozpoznaniu wniosku A. H., umorzył kwotę [...] zł, tj. 30% z kwoty [...] zł stanowiącej zadłużenie dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej G. H. zaliczek alimentacyjnych w okresie 1 kwietnia 2006 r. - 30 września 2008 r., powołując się na art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O.. z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, że od miesiąca lutego 2008 r. wnioskodawca dokonuje regularnych wpłat na poczet alimentów w wysokości nie niższej niż rata bieżąca. W odwołaniu od tej decyzji, A. H. wniósł o uchylenie jej w całości i umorzenie mu długu w wysokości [...] zł - w całości, z tytułu wypłaconych przez MOPS zaliczek alimentacyjnych; wskazał, że decyzje MOPS dotyczące wypłacania zaliczek alimentacyjnych oparte były na nieprawdziwym oświadczeniu matki osoby uprawnionej M. M., że nie płaci on alimentów, a płacone kwoty zaliczała ona jako prezenty; z tych twierdzeń M. M. wycofała się przed Sądem, który rozstrzygnął kwestię, że otrzymywała ona od skarżącego alimenty i jednocześnie pobierała zaliczki z MOPS (sygn. akt III RC 158/09); dlatego też w świetle powyższego wyroku organ pierwszej instancji niesłusznie żąda spłaty powstałego długu, ponieważ to M. M. winna zwrócić do MOPS niesłusznie pobrane zaliczki; ponadto organ nie odniósł się do powoływanego wyroku, którego wynika że skarżący nie ma żadnych zaległości wobec Ośrodka, nie wyliczył również, które jego wpłaty zostały uznane i które zaliczki podwójnie pobrała M. M.; nie może być argumentem przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, że obecnie skarżący regularnie wpłaca alimenty na rzecz córki; ponadto wyjaśnił, iż w dalszym ciągu nie ma pracy, a jego rodzina żyje wręcz w niedostatku, skarżący ma dwoje dzieci i jest zapożyczony u rodziny i znajomych, dlatego też wypłacanie M. M. alimentów od skarżącego i zaliczek z MOPS jest niesprawiedliwe i sprzeczne z prawem; dlatego też skarżący wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie całości niesłusznie wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, gdyż decyzja ta jest sprzeczna z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, a więc m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w łącznej wysokości 30%, 50 % lub 100% - przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że z przesłanego do Kolegium materiału dowodowego wynika, iż egzekucja prowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. wobec dłużnika alimentacyjnego A. H. była skuteczna począwszy od miesiąca lutego 2008 r. do miesiąca lutego 2011 r. W wyniku jej prowadzenia egzekwowano kwoty w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2003 r. sygn. akt [...] alimentów kwocie 280 zł miesięcznie, co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka określona przez ustawodawcę w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, pozwalająca organowi pierwszej instancji na umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w łącznej wysokości 30% tj. w kwocie [...] zł, bowiem egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego, w określonej wysokości, była skuteczna przez okres 3 lat; dawało to możliwość organowi częściowego umorzenia zadłużenia, w wysokości określonej ustawą, i z możliwości takiej skorzystał Kierownik MOPS w O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uznało, świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż organ pierwszej instancji podejmując przedmiotową decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa, zaś całokształt okoliczności sprawy wykazany przez organ dał podstawę do podjęcia decyzji przedmiotowej treści. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. H. i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżący podniósł, że zarówno organ pierwszej instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozważania ograniczyło do kwesti regulacji prawnych wynikających z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przy wydawaniu zaskarżonych decyzji oba organy nie wzięły pod uwagę faktu, że M. M. składając wniosek o zaliczkę alimentacyją świadomie wprowadziła w błąd organ pierwszej instancji, tj. zataiła fakt, że skarżący płacił na swoje dziecko alimenty przekazami pocztowymi, na dowód czego skarżący złożył w MOPS w O. kserokopie dowodów wpłat. Zdaniem skarżącego, zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji są krzywdzące i naruszające prawo. Oba organy zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa są zobligowane do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczapujący zebrania i rozpatrzona całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie tego zabrakło. Pomimo tego, iż skarżący informował wielokrotnie, że M. M. w Sądzie Rejonowym w O. przyznała się do faktu podwójnego pobierania alimentów w postaci zaliczek alimentacyjnych a także alimentów płaconych przez skarżącego przekazami pocztowymi. Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji powinien dla wszechstronego wyjaśnienia całej sprawy zwrócić się do Sądu o protokół z tej rozprawy, gdyż w przedmiotowej sprawie najistotniejszą rzeczą jest ustalenie czy zgodnie z prawem M. M. przysługiwały zaliczki alimentacyjne. Skarżący podkreślił, że ma ciężką sytuację życiową i rodzinną i nie jest w stanie łożyć alimentów w podwójnej wysokości niż zasądzono. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło ooddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta O. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają prawo. 3. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy - jeśli spełnione zostaną określone w przepisach warunki. W skazać należy, że zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. Oba organy orzekające w sprawie przepisy te naruszyły, ponieważ nie wyjaśniły należycie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie ustosunkowało się do wszystkich podniesionych w odwołaniu skarżącego zarzutów. Skarżący A. H. podnosił, że jego rodzina - żona i dwoje dzieci - żyje w niedostatku, on nie ma pracy, rodzinę utrzymuje żona. Jednakże oba organy administracji nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, opierając się jedynie na prowadzonej egzekucji komorniczej. 4. Jak wcześniej wskazano, podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podnieść należy, iż organy wydające decyzje w niniejszej sprawie wzięły pod uwagę tylko art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a nie zbadały przesłanek z art. 30 ust. 2 tej ustawy, z którego to przepisu wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty - uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zdaniem Sądu, organy powinny były również odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego nienależnie pobranych zaliczek, o czym mowa w art. 42 i następnych ustawy z dnia 7 września 2007 r. jak również do art. 41 tej ustawy, zgodnie z którym sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. 5. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został oceniony właściwie, co stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej decyzji. 6. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie miał na uwadze powyższe. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.