I GZ 204/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.W. z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 299/11 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 299/11, odmówił J. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. W uzasadnieniu Sąd I instancji zrelacjonował następujący przebieg zdarzeń: Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę J. G., którą to skargę wniósł pełnomocnik skarżącej J. G. (Syn skarżącej). Przewodniczący Wydziału I zarządzeniami z [...] kwietnia 2011 r. oraz [...] kwietnia 2011 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 400 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie pełnomocnik został pouczony, że w przypadku braku uiszczenia wpisu sądowego oraz w przypadku nieusunięci wskazanego braku formalnego skarga zostanie odrzucona. Pełnomocnik J. G. uiścił wpis sądowy w wysokości 400 zł. Nie złożył natomiast oryginału pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i dlatego Sąd I instancji - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę. Pismem z dnia [...] września 2011 r. J. G. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu wskazała, że po powrocie do kraju w dniu [...] września 2011 r. syn pełnomocnik poinformował ją, że Sąd postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. odrzucił skargę z przyczyn formalnych – braku stosownego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu J. G. wskazała, iż z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, jako strona postępowania zapoznała się dopiero w dniu [...] września 2011 r., dlatego też termin do uzupełnienia braków zaczął dla niej biec od tej daty. Skarżąca oświadczyła, że z uwagi na zaniedbania pełnomocnika, wypowiedziała mu pełnomocnictwo i obecnie w postępowaniu zamierza działać osobiście. W motywach wniosku skarżąca podkreśliła, że zaniedbania jej pełnomocnika nie mogą ograniczać jej w dochodzeniu swoich praw przed sądem, ponieważ nie zostały przez nią zawinione. Powołując się na treść art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazała, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu w skutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Sąd nie wezwał jej jako strony do uzupełnienia braków formalnych, tylko osobę która nie była w świetle prawa jej pełnomocnikiem. Stąd też doręczenie wezwania nie wywołało żadnych skutków prawnych, jakie ustawa przewiduje w związku z doręczeniem. W ocenie skarżącej Sąd powinien wezwanie do uzupełnienia braków doręczyć skarżącej, czego zaniechał. Zarządzeniem z dnia [...] października 2011 r. skarżąca została wezwana do złożenia oświadczenia w terminie 7 dni, czy jej pismo z [...] września 2011 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi czy też jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pod rygorem uznania, że pismo z [...] września 2011 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] października 2011 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca nie złożyła oświadczenia. Odnosząc się do powyższych okoliczności Sąd I instancji wskazał, zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., sąd może na wniosek przywrócić termin, jeśli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Wniosek o przywrócenie terminu zgodnie z art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustalenia przyczyny uchybienia terminu. We wniosku strona winna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz równocześnie ze złożeniem wniosku dokonać czynności, której strona nie dokonała. Przesłanki przywrócenia terminu określone art. 87 p.p.s.a. muszą być spełnione łącznie. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy strony została pozostawiona uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (jej pełnomocnika) dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Sąd wskazał, że działania pełnomocnika obciążają bezpośrednio mocodawcę i dlatego mocodawca ponosi ujemne skutki procesowe zaniedbań pełnomocnika. Sąd nie podzielił poglądu skarżącej, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi powinno być doręczone skarżącej jako stronie postępowania. Zdaniem Sądu gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Chodzi tutaj bowiem o pierwszą czynność procesową z udziałem tego pełnomocnika zarówno czynność polegającą na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi jak i każdą kolejną czynność dokonaną przez pełnomocnika. Reasumując, Sąd I instancji wskazał, iż obowiązkiem pełnomocnika jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie, a jeśli tego nie uczynił Sąd wzywa pełnomocnika do uzupełnienia braków. J. G. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że ani ona, ani jej syn, który był jej pełnomocnikiem w sprawie nie mogli zrozumieć z jakich przyczyn Sąd odrzucił skargę. Dopiero po konsultacji z prawnikiem skarżąca uświadomiła sobie, że pełnomocnictwo, które udzieliła synowi a następnie zostało ono załączone do skargi nie obejmowało działania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W sprawie było bezsporne, że pełnomocnik skarżącej wezwaniem z [...] kwietnia 2011 r. został poinformowany, iż nie usunięcie braków formalnych (nieprzedłużenie pełnomocnictwa) spowoduje odrzucenie skargi. Zaniechanie pełnomocnika skarżącej świadczące o braku dbałości o interesy mocodawcy spowodowało negatywne konsekwencje dla skarżącej. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Wszelkie czynności podjęte przez pełnomocnika są tożsame z czynnościami dokonanymi przez stronę samodzielnie bez pełnomocnika. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. J. G. działając jako pełnomocnik swojej matki nawet jeśli nie miał prawniczego przygotowania to, w chwili otrzymania wezwania mógł skontaktować się telefonicznie z Sądem w celu wyjaśnienia wątpliwości wynikających z braku wiedzy prawniczej. Na marginesie wskazać należy, że przesłane przez Sąd I instancji wezwanie w swojej treści jest skonstruowane w sposób czytelny oraz zrozumiały i jego właściwie zrozumienie nie powinno sprawiać trudności, w związku z czym do jego interpretacji nie wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji i wiedzy prawniczej. Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie zatem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.