I OZ 1004/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt II SO/Op 5/11 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia a w pozostałym zakresie odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznał skarżącej D.W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podniesione przez skarżącą okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Stąd Sąd postanowił o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w zakresie wymaganego wpisu od zażalenia. Konieczność partycypowania przez skarżącą w kosztach sądowych znajduje bowiem uzasadnienie w sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni. Skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada majątek w postaci współwłasności działek gruntowych, uzyskiwany przez nią i jej męża stały miesięczny dochód netto wynosi 2.215,19 zł, a wskazywane wydatki za media lokalowe – od 300 zł do 400 zł. Po uregulowaniu należności z tytułu wydatków mieszkaniowych, pozostaje im zatem kwota około 1.800 zł na niezbędne koszty utrzymania siebie i inne cele. Nie można zatem stwierdzić, iż wnioskodawczyni należy do grona osób niemajętnych i biednych, której uiszczenie opłat sądowych - przynajmniej w jakiejś części, spowodowałoby zachwianie sytuacji bytowej. Za zwolnieniem skarżącej od wpisu od zażalenia przemawia natomiast konieczność ponoszenia przez nią wydatków z tytułu zajęć komorniczych i kosztów sądowych, które znacznie uszczuplają budżet domowy rodziny. Dodał, iż przyznanie skarżącej prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, mając na uwadze sytuację rodzinną i majątkową skarżącej oraz w sytuacji, gdy w zakresie złożenia zażalenia nie obowiązuje przymus adwokacki, a strona sporządziła już osobiście i wniosła zażalenie na postanowienie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia w pkt 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania całkowitego zwolnienia od obowiązku pokrywania kosztów sądowych. Uzyskiwany przez skarżącą wraz z mężem stały dochód w wysokości 2.215,19 zł (emerytury) uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżących, powinna ona partycypować chociaż w części w kosztach sądowych. Z tego względu należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Nie można się natomiast zgodzić z twierdzeniem Sądu I instancji, iż brak przymusu adwokackiego w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi kryterium odmowy przyznania prawa do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej adwokata. Taki argument nie może stanowić, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przyczyny odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ponieważ w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu odpowiadającego treścią art. 117 § 4 K.p.c., zgodnie z którym sąd uwzględni wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla strony, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.