II OSK 1615/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia O. Ś. "E." w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 769/11 odrzucające skargę Stowarzyszenia O. Ś. "E." w K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Pismem z 30 marca 2010 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Stowarzyszenie O. Ś. "E." w K. reprezentowane przez radcę prawnego M. B. wniosło skargę na postanowienie wskazanego powyżej organu z dnia [...] grudnia 2009 r. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 21 stycznia 2010 r. Natomiast, przy piśmie z dnia 14 lutego 2010 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaskarżonego w sprawie orzeczenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał M. B. - pełnomocnikowi Stowarzyszenia, a doręczenie tej przesyłki nastąpiło w dniu 4 marca 2010 r. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 888/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia O. Ś. "E." w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznając, iż skarga ta została wniesiona z uchybieniem terminu. Wskazując na treść art. 54 § 1 i art. 53 § 1 p.p.s.a., Sąd podniósł, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone Stowarzyszeniu w dniu 21 stycznia 2010 r. Termin do wniesienia skargi do Sądu za pośrednictwem organu upłynął z dniem 20 lutego 2010 r., zaś skarga została wysłana do organu w dniu 6 kwietnia 2010 r. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 205/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji z dnia 18 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2009 r., radca prawny M.B. złożył pełnomocnictwo do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji, w tym do reprezentowania Stowarzyszenia przed organami administracyjnymi i sądami administracyjnymi. Treść zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia organu II instancji wskazuje na to, że postanowienie to doręczone zostało pełnomocnikowi w dniu 4 marca 2010 r. Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 6 kwietnia 2010 r., a tym samym nadanie skargi w placówce pocztowej w tym właśnie dniu należałoby uznać za dokonane z zachowaniem terminu. Dalej Sąd wskazał, że przyjęcie przez Sąd I instancji daty doręczenia zaskarżonego orzeczenia Stowarzyszeniu w dniu 21 stycznia 2010 r. za początek biegu terminu do wniesienia skargi było wadliwe, gdyż przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie przewiduje żadnych wyjątków. Skuteczne doręczenie skarżonego postanowienia mogło nastąpić jedynie z chwilą doręczenia go ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, jednakże z tą uwagą, iż pełnomocnictwo to winno było zostać udzielone w prawem przepisanej formie. Sąd pierwszej instancji jednak okoliczności związanej z prawidłowością udzielonego pełnomocnictwa nie uczynił w ogóle przedmiotem swoich rozważań, co czyni koniecznym ponowne rozpatrzenie sprawy, przy uwzględnieniu regulacji zawartych w art. 40 § 2 k.p.a. Postanowieniem z dnia 16 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę Stowarzyszenia O. Ś. "E." w K. uznając, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia w niniejszej sprawie skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. biegł od dnia skutecznego doręczenia tego postanowienia, co miało miejsce w dniu 21 stycznia 2010 r. Za datę doręczenia orzeczenia należało zdaniem tego Sądu przyjąć datę doręczenia przesyłki stronie, tj. Stowarzyszeniu. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. stanowiący, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, nie miał w tym przypadku zastosowania, bowiem pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu M. B. w imieniu Stowarzyszenia O. Ś. "E." w K. z dnia 16 września 2009 r. zostało podpisane przez dwie osoby. Z Regulaminu Stowarzyszenia Zwykłego i Protokołu nr [...] z posiedzenia Stowarzyszenia wynika, że Stowarzyszenie od 19 lipca 2008 r. reprezentuje cały Zarząd Stowarzyszenia w liczbie 6 osób. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo podpisane przez dwie osoby, z których tylko jedna (I. G.) należy do Zarządu Stowarzyszenia, nie zostało udzielone przez upoważnione do tego osoby, tj. zgodnie ze sposobem reprezentacji przyjętym przez Stowarzyszenie podczas posiedzenia w dniu 19 lipca 2008 r. Tym samym pełnomocnictwo to nie stanowiło właściwego umocowania dla radcy prawnego M. B. do działania w imieniu Stowarzyszenia. M. B. nie mógł więc być traktowany jako pełnomocnik skarżącego Stowarzyszenia i wszelką korespondencję należało kierować bezpośrednio do Stowarzyszenia. Brak właściwego umocowania wyłączał zastosowanie art. 40 § 2 k.p.a. W tej sytuacji 30 dniowy termin do wniesienia skargi, który biegł od dnia 21 stycznia 2010 r. upływał z dniem 22 lutego 2010 r., (na podstawie art. 83 § 2 p.p.s.a.), tymczasem skarga została wniesiona w dniu 6 kwietnia 2010 r., a więc z uchybieniem terminu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie O. Ś. "E." w K., domagając się jego uchylenia i zarzucając: - naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone Stowarzyszeniu w dniu 21 stycznia 2010 r., podczas gdy skuteczne doręczenie mogło nastąpić tylko pełnomocnikowi skarżącego, który był w sprawie ustanowiony, - naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez obciążanie strony skutkami zaniechania organu, polegającego na niewezwaniu pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa, - naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy strona wniosła skargę w terminie 30 dni od daty doręczenia przedmiotowego postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., odwołano się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2011 r. i stwierdzono, że doręczenie dokonane na adres Stowarzyszenia było nieskuteczne. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik i wobec dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a. skuteczne doręczenie mogło nastąpić tylko pełnomocnikowi. Przyznano, że złożone z zażaleniem pełnomocnictwo nie zostało podpisane przez wszystkie osoby umocowane do działania w im. Stowarzyszenia. Skoro w postępowaniu administracyjnym organ nie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku pełnomocnictwa, to winien to uczynić Sąd, wyznaczając stronie termin do potwierdzenia czynności pełnomocnika dokonanych bez prawidłowego umocowania, tym bardziej, że wezwał go do uzupełnienia braków pełnomocnictwa złożonego w postępowaniu sądowym. Odrzucając skargę Sąd naruszył art. 64 § 2 k.p.a., obciążając stronę skutkami zaniechania organu polegającego na niewezwaniu pełnomocnika do uzupełnienia braków, a w konsekwencji z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić należało się ze stanowiskiem strony skarżącej, że brak było przesłanek do wydania przez Sąd I instancji postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Skarżące Stowarzyszenie w dniu 16 września 2009 r. ustanowiło pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. B. do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody Opolskiego nr [...] i reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Pełnomocnik złożył pełnomocnictwo wraz z zażaleniem na postanowienie organu I instancji. Postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. doręczone zostało skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 21 stycznia 2010 r., a następnie w dniu 14 lutego 2010 r. ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Organ odwoławczy nie dopatrzył się braków formalnych pełnomocnictwa, nie wzywał do ich uzupełnienia, należało więc domniemywać, że uznał, iż pełnomocnik jest umocowany do działania w sprawie. Konsekwencją tego winno być doręczenie zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., pełnomocnikowi Stowarzyszenia. Skoro takie doręczenie nastąpiło w dniu 4 marca 2010 r., a skarga została wniesiona w dniu 6 kwietnia 2010 r., to brak było podstaw do uznania, że doszło w sprawie do przekroczenia terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. Sąd I instancji winien więc skargę rozpoznać merytorycznie. Jak słusznie podniósł skarżący, dostrzeżone przez Sąd braki pełnomocnictwa złożonego przez stronę w postępowaniu administracyjnym, które wcześniej nie zostały zauważone przez organ traktujący tego pełnomocnika jako właściwie umocowanego w sprawie nie mogą powodować negatywnych skutków dla strony. Jeżeli bowiem organ nie dostrzegł braków pełnomocnictwa i z uchybieniem przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego nie wezwał strony do ich uzupełnienia, to okoliczność ta nie mogła uzasadniać odrzucenia skargi. W takim bowiem przypadku strona zostałaby pozbawiona możliwości zrealizowania przysługującego jej prawa do sądu. Wskazana wada postępowania administracyjnego, dostrzeżona przez Sąd, rozważona być powinna przy ocenie pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w kontekście występowania przesłanek uwzględnienia skargi wskazanych w art. 145 p.p.s.a. Jak zauważono w skardze kasacyjnej, na wezwanie WSA w Warszawie dotyczące uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik złożył do akt sądowych odpis pełnomocnictwa procesowego ogólnego z dnia 10 sierpnia 2009 r. oraz dokument określający sposób reprezentacji Stowarzyszenia. Oceniając przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskazaną wyżej kwestię dotyczącą prawidłowości umocowania pełnomocnika do działania w postępowaniu administracyjnym Sąd I instancji winien również rozważyć treść powyższych dokumentów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie w celu rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.