II SA/Wa 561/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Andrzej Kołodziej Protokolant starszy asystent sędziego Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska i mianowania na stanowisko służbowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego 100 (sto) zł tytułem kosztów postępowania. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), § 2 pkt 2 lit. a, § 4 ust. 2 pkt 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. Nr 91, poz. 814 ze zm.) oraz § 2, § 4 i § 8 ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatkowych do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 148 ze zm.), zwolnił z dniem [...] października 2010 r. I.K. z zajmowanego stanowiska specjalisty - kierownika zmiany [...] Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B. (etat. st. chor. szt. w 6 grupie uposażenia zasadniczego w I kategorii z mnożnikiem 1,61 kwoty bazowej, dodatkiem służbowym przyznanym na czas nieokreślony w VI kategorii z mnożnikiem 0,39 kwoty bazowej, dodatkiem za posiadany stopień służbowy przy zastosowaniu mnożnika 0,60 kwoty bazowej oraz dodatkiem za wysługę lat w wysokości 19 % należnego uposażenia zasadniczego) i mianował go z dniem [...] listopada 2010 r. na stanowisko specjalisty [...] Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B. (etat. st. chor. szt. w 6 grupie uposażenia zasadniczego w I kategorii z mnożnikiem 1,61 kwoty bazowej, dodatkiem służbowym przyznanym na czas nieokreślony w VI kategorii z mnożnikiem 0,39 kwoty bazowej, dodatkiem za posiadany stopień służbowy przy zastosowaniu mnożnika 0,60 kwoty bazowej oraz dodatkiem za wysługę lat w wysokości 19 % należnego uposażenia zasadniczego). Po rozpoznaniu odwołania, Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, w części dotyczącej terminu zwolnienia I.K. z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i mianowania na stanowisko specjalisty [...] Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B., ustalając nowy termin na dzień [...] stycznia 2011 r., w pozostałej zaś części utrzymał go w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie uzasadniono koniecznością wzmocnienia stanu osobowego oraz zapewnienia właściwego poziomu realizowanych zadań przez [...]. Zaznaczono, że I.K. pełeni funkcję Przewodniczącego Zarządu Terenowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego funkcjonariuszy Straży Granicznej (NSZZ FSG) przy Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B. i w związku z tym jest objęty ochroną prawną, określoną w art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), zgodnie z którym pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika będącego członkiem zarządu. Organ stwierdził, że wyżej wymieniony został przeniesiony na równorzędne pod względem etatowym, jak i uposażeniowym stanowisko służbowe i z tego powodu warunki pracy i płacy nie uległy zmianie na niekorzyść funkcjonariusza. Podkreślono, że do dnia [...] października 2010 r. pełnił on służbę na stanowisku specjalisty, natomiast kierownik zmiany było tylko dookreśleniem zajmowanego stanowiska i nie niosło za sobą zwiększonego zakresu obowiązków, bądź korzyści finansowych. W ocenie organu, nie naruszono art. 32 ustawy o związkach zawodowych w zw. z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, bowiem Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przenosząc funkcjonariusza na równorzędne stanowisko, z którym związne są te same składniki uposażenia jakie posiadał na stanowisku, z którego został zwolniony, nie miał obowiązku występować o zgodę na przeniesienie do zarządu zakładowej organizacji związkowej. Przeniesienie na równorzędne pod względem hierarchi i uposażenia stanowisko służbowe nie stanowiło pogorszenia warunków jego służby. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że mianowanie funkcjonariusza na stanowisko specjalisty [...] nie daje mu gwarancji awansu do stopnia kapitana, gdyż zgodnie z § 5 powołanego wyżej rozporządzenia zmieniającego, funkcjonariusze pełniący służbę w dniu wejścia w życie rozporządzenia na stanowiskach zaszeregowanych do określonych stopni etatowych zachowują prawo do stopni etatowych określonych dla tych stanowisk na podstawie dotychczasowych przepisów, nie dłużej jednak niż do mianowania na pierwszy stopień służbowy w korpusie lub do końca okresu wymaganego do przesłużenia w stopniu, na który funkcjonariusz został mianowany przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Funkcjonariusza mianowano z dniem [...] maja 2008 r. na stopień porucznika i w dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 150) pełnił służbę na stanowisku specjalisty, tj. na stanowisku zaszeregowanym etatowo do stopnia kapitana. Zmiana godzin służby z systemu 12-godzinnego na 8-godzinny nie powoduje dla funkcjonariusza negatywnych konsekwencji, bowiem mieszka on w B., a służbę będzie pełnił w tym samym miejscu, w którym pełnił na poprzednio zajmowanym stanowisku. Ponadto, pełniąc służbę codziennie będzie miał znacznie większe możliwości kontaktu z funkcjonariuszami jako Przewodniczący NSZZ FSG. Organ stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny w żadnym stopniu nie zmienił funkcjonariuszowi wysokości otrzymywanego uposażenia, a nabyte przez niego umiejętności w toku pełnionej dotychczasowo służby oraz posiadane doświadczenie zawodowe będą w pełni wykorzystane w nowym miejscu służby. Zgodne jest to z warunkami, jakie musi spełniać funkcjonariusz na wyznaczonym stanowisku w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych oraz wymaganego stażu służby, zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie warunków w zakresie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz stażu służby, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz Straży Granicznej na określonym stanowisku służbowym (Dz. U. Nr 194, poz. 1499). Wyjaśnił, że w związku z wniesionym przez I.K. odwołaniem od rozkazu personalnego, wstrzymującym jego wykonanie, należało ustalić nowy termin mianowania go na nowe stanowisko służbowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I.K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2010 r., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych w zw. z art. 72 ustawy o Straży Granicznej, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Skarżący wskazał, że od dnia [...] listopada 2008 r. pełni funkcję Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ FSG w B. i w związku z tym Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w C., na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych, wystąpił do Zarządu Oddziałowego NSZZ FSG w C. o zajęcie stanowiska w sprawie mianowania go na inne stanowisko służbowe. Pomimo jednak nieuzyskania zgody organ z dniem [...] listopada 2010 r. przeniósł go na zaproponowane stanowisko służbowe. W ocenie wnoszącego skargę, przeniesienie go ze specjalisty - kierownika zmiany [...] na specjalistę [...] Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B. nastąpiło na jego niekorzyść, bowiem w rzeczywistości na niższe stanowisko, a nie równorzędne, choć oba te stanowiska, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 24, poz. 148 ze zm.), mieszczą się w tym samym zaszeregowaniu stanowisk służbowych. Podał, że na kształt stosunku służbowego wpływa nie tylko zmiana stanowiska służbowego wynikająca z ogólnego zaszeregowania, ale również składniki uposażenia i charakter pełnionej służby. W tej sytuacji charakter tej służby zmienił się znacznie. Podkreślił, że przed przeniesieniem pełnił funkcję specjalisty - kierownika zmiany, a po zmianie jest wyłącznie specjalistą, a więc już sama nazwa stanowiska służbowego wskazuje na zasadniczą zmianę pełnionej funkcji. Zaznaczył, że Regulamin nr 2 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 marca 2008 r. w sprawie pełnienia służby przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców oraz w pomieszczeniach, w których wykonywany jest areszt w celu wydalenia (Dz. Urz. KGSG z 2008 r. Nr 3, poz. 26), uszczegóławia charakter pełnionej przez niego służby na stanowisku kierownika zmiany. Specjalista - kierownik zmiany oznacza "służbę dyżurną", tj. funkcjonariuszy pełniących służbę na stanowiskach kierownika zmiany w ośrodku oraz profosa w areszcie, który w czasie pełnienia służby jest przełożonym funkcjonariuszy zmiany. Obecnie więc stanowisko służbowe specjalista bez dookreślenia kierownik należy zrównać z funkcjonariuszami niższego szczebla włącznie z całkowitą podległością służbową. Ponadto wskazał, że poprzedni rozkaz personalny z dnia [...] marca 2009 r. gwarantował mu awans do stopnia kapitana, co związane jest z większym dodatkiem za stopień oficerski. Zdaniem skarżącego, zmiana warunków pracy i płacy jest wynikiem osobistego konfliktu jaki istnieje pomiędzy nim a bezpośrednim przełożonym - naczelnikiem. Zaznaczył, że jako Przewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ FSG w B. kilkakrotnie występował z prośbą o zmianę systemu służby z 12 - godzinnego na 24 - godzinny. Podkreślił, że zasadniczej zmianie uległ także jego czas pracy z 12 - godzinnego systemu zmianowego na 8 - godzinny system dzienny, przez co został odizolowany od pozostałych funkcjonariuszy. Zmieniono mu również zakres obowiązków, pozbawiając go spraw merytorycznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, będącego członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej imiennie wskazanym uchwałą zarządu lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (...). W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący I.K. podlega ochronie, o której mowa w powyższym przepisie. Należy stwierdzić, że przeniesienie skarżącego ze stanowiska specjalisty-kierownika zmiany [...] na stanowisko specjalisty [...] Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców i Aresztu w Celu Wydalenia w B. jest pogorszeniem warunków służby. Nie można podzielić stanowiska organu, że funkcjonariusz pełnił do dnia [...] października 2010 r. służbę na stanowisku specjalisty, zaś stanowisko kierownika zmiany było tylko dookreśleniem stanowiska i nie niosło ze sobą zwiększonego zakresu obowiązków, czy korzyści finansowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że powoływane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej przewiduje zarówno stanowisko specjalisty, jak i kierownika zmiany. Skarżący do czasu przeniesienia (od dnia [...] lutego 2008 r.) pełnił służbę na stanowisku specjalisty - kierownika zmiany [...], co oznacza, że pozostając na stanowisku specjalisty (zaszeregowanym do 06 grupy uposażenia i przypisanym do niego stopniem starszego chorążego sztabowego) wykonywał obowiązki przypisane stanowisku kierownika zmiany [...] (zaszeregowanym do 07 grupy uposażenia i stopniem etatowym kapitan/starszy chorąży sztabowy). Zaznaczenia wymaga, że do dnia [...] stycznia 2009 r. stanowisku specjalisty był przypisany etat kapitana w 6 grupie uposażenia zasadniczego. Zmiana rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej wprowadzona rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 lutego 2009 r., spowodowała, że od dnia [...] stycznia 2009 r. do stanowiska specjalisty przypisany został etat starszego chorążego sztabowego. Przepis § 5 powołanego rozporządzenia zmieniającego, przewidział dla funkcjonariuszy pełniących służbę w dniu wejścia w życie rozporządzenia na stanowiskach zaszeregowanych do odpowiednich stopni etatowych zachowanie prawa do stopnia etatowego określonego dla tego stanowiska na podstawie dotychczasowych przepisów, nie dłużej jednak niż do mianowania na pierwszy stopień służbowy w korpusie lub do końca okresu wymaganego do przesłużenia w stopniu, na który funkcjonariusz został mianowany przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Wobec skarżącego znalazło to wyraz w rozkazie personalnym z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], którym mianowano go na stanowisko specjalisty - kierownika zmiany [...] (...) etat starszy chorąży sztabowy z zachowaniem stopnia kapitana. W takich okolicznościach przeniesienie funkcjonariusza, który posiada zachowany stopień etatowy kapitana na stanowisko służbowe, do którego jest przypisany niższy od tego etat, stanowi pogorszenie warunków służby. Należy zwrócić uwagę, że według rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie warunków w zakresie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz stażu służby, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz Straży Granicznej na określonym stanowisku służbowym, do objęcia stanowiska specjalisty, na które przeniesiono skarżącego zaskarżoną decyzją, nie jest wymagane ani wykształcenie wyższe ani też kwalifikacje oficerskie. Przepisy te przewidują dla tego stanowiska kwalifikacje chorążych. Natomiast przed dniem [...] grudnia 2009 r., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie warunków w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych oraz stażu służby, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz Straży Granicznej na określonym stanowisku służbowym (Dz. U. Nr 109, poz. 965 ze zm.), odpowiednio stanowisko specjalisty wymagało wykształcenia wyższego, a w zakresie wymagań kwalifikacji zawodowych: szkolenia podstawowego, oficerskiego przeszkolenia specjalistycznego. Tak więc również powyższe okoliczności potwierdzają, że przeniesienie skarżącego na stanowisko specjalisty znacznie pogorszyło jego warunki służby i obniżyło możliwości awansowe, unicestwiając w ten sposób ochronę udzieloną funkcjonariuszowi przepisem § 5 co do zachowania etatu kapitana, która powinna trwać do czasu zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W tych warunkach zmiana warunków służby funkcjonariusza pełniącego funkcję Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ FSG w B., wymagała uprzedniego uzyskania na to zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Jak wynika z akt sprawy, Zarząd Oddziałowy NSZZ FSG w C. nie wyraził akceptacji, co do przeniesienia skarżącego na proponowane stanowisko służbowe. Sąd uznając, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 tej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 oraz art. 209 przywołanej ustawy. Sąd uwzględnił w ramach tego rozstrzygnięcia wniosek skarżącego o zwrot kosztów przejazdu do Sądu. Nie uwzględnił natomiast wniosku o zwrot kosztów sporządzenia skargi, ponieważ zgodnie z art. 205 tej ustawy nie są to niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście.