I OZ 1020/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. i D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 864/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej postanawia: 1. odrzucić zażalenie D. S. 2. oddalić zażalenie J. S. J. S. zwrócił się w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. We wniosku oraz w załączonych do niego pismach wskazał, iż jest inwalidą wojskowym I grupy, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz sześciorgiem dzieci. Oświadczył, że osiąga dochód w wysokości 2.920 zł brutto, a źródłem tego dochodu jest jego wojskowa renta inwalidzka oraz przyznane żonie świadczenia pielęgnacyjne i zasiłki rodzinne z ośrodka pomocy społecznej. Podniósł, że posiadane środki pieniężne nie wystarczają na ustanowienie adwokata bez "dotkliwego uszczerbku" w kosztach utrzymania rodziny. Podał, że posiada (po zmarłych rodzicach) udział (wspólnie z ośmioma współspadkobiercami) we własności domu o pow. 80 m2 oraz udział w nieruchomości rolnej o pow. 0,5 ha wraz z udziałem we własności budynków gospodarczych, o łącznej powierzchni 257 m2. Natomiast – odpowiadając na wezwanie Sądu - wskazał, że nikt z członków rodziny nie posiada rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych. Wnioskodawca dokonał również zestawienia miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym i stwierdził, że na wydatki te składają się koszty zakupu leków (250 zł), energii elektrycznej (500 zł) oraz gazu (dwie butle – 114 zł). Postanowieniem z dnia 15 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, w myśl art. 239 pkt 1 lit. "d" p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. S. Natomiast zdaniem Sądu, należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Z akt administracyjnych wynika, że w oparciu o ostateczną (zaskarżoną) decyzję, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekł o wypłacie skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości 402.672,44 zł. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2010 r. w sprawie warunków i trybu wypłaty odprawy mieszkaniowej, wypłata odprawy mieszkaniowej następuje na rachunek bankowy wskazany przez osobę, o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, albo w innej uzgodnionej formie, w terminie do 7 dni od dnia, w którym decyzja o jej wypłacie stała się ostateczna. Wprawdzie skarżący odniósł się do skierowanych do niego wezwań, niemniej jednak treść udzielonych odpowiedzi nie usunęła zaistniałych w sprawie wątpliwości, wskazał on bowiem, że ani on, ani jego żona (ani dzieci), nie posiadają rachunków bankowych. Przede wszystkim jednak skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swoich możliwości płatniczych w związku z okolicznością przyznania mu ostateczną decyzją administracyjną odprawy mieszkaniowej. Co więcej w piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2011 r. skarżący potwierdził, że domaga się różnicy pomiędzy wyliczoną przez siebie kwotą odprawy (614.584 zł), a kwotą odprawy już wypłaconej przez organ (402.672 zł). W tej sytuacji, nawet wykazane przez skarżącego zajęcia komornicze powodujące zmniejszenie jego dochodu do kwoty 560,28 zł netto, a także wysokość potwierdzonych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, nie dokumentują rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, bowiem - jak wynika z akt sprawy - dysponuje on kwotą w wysokości 402.672 zł. Na powyższe postanowienie J. S. i D. S. wnieśli zażalenie podnosząc, że nie dysponują częścią wypłaconej odprawy, gdyż jest to odszkodowanie przeznaczone za zamieszkanie dzieci i ich matki. Ponadto podniesiono, że utrzymanie ośmioosobowej rodziny jest bardzo kosztowne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zażalenie D. S. podlegało odrzuceniu, gdyż zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy przysługuje jedynie wnioskodawcy, którym w sprawie niniejszej jest J. S. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz z treści zaskarżonej decyzji, skarżący powinien dysponować kwotą przyznanej mu przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odprawy mieszkaniowej w wysokości 402.672 zł, która to choćby niewielka cześć tej kwoty może zostać przeznaczona przez skarżącego na koszty ustanowienia pełnomocnika. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie argument skarżącego, że wypłacona odprawa mieszkaniowa została przez niego przeznaczona na zapewnienie mieszkania jego dzieciom i żonie. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2011 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na okoliczność, iż nie wykazał on swoich możliwości płatniczych w związku z okolicznością przyznania mu ostateczną decyzją administracyjną odprawy mieszkaniowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie J. S. oddalić. O odrzuceniu zażalenia D. S. orzeczono na podstawie art. 252 § 3 oraz w oparciu o art. 180 w związku z art. 197 § 2 ustawy.