I OSK 210/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1414/11 odrzucającego skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11 odrzucającym skargę I. O. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Pismem z dnia 26 lipca 2011 r. I. O. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11 odrzucającym jej skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na brak należytej reprezentacji w postępowaniu zakończonym wskazanym wyżej postanowieniem oraz na zaistniałe uchybienia formalno-prawne. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1414/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę o wznowienie postępowania wskazując, że zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca domaga się wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11, które w chwili wniesienia skargi o wznowienie nie było prawomocne. Tym samym Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożyła I. O. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne, które nie zostało zapłacone w całości, ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie 1) art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 276 w związku z art. 270 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odrzucenie skargi z dnia 26 lipca 2011 r., podczas, gdy w dacie wydania postanowienie o odrzucenie skargi postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11 było już prawomocne, a więc nie zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi, ewentualnie, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za bezzasadny, 2) art. 173 § 1 w związku z art. 177 § 1 w związku z art. 6 powołanej wyżej ustawy poprzez ich niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że pismo skarżącej z dnia 26 lipca 2011 r. stanowi skargę o wznowienie postępowania i wyłączenie go do rozpoznania pod odrębną sygnaturą w sytuacji, gdy skarżąca działała bez profesjonalnego pełnomocnika, a więc podejmowała czynności procesowe bez należytego rozpoznania, a pismo skarżącej zostało złożone w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, w związku z czym stanowi w rzeczywistości skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nazwanie pisma z dnia 26 lipca 2011r. skargą o wznowienie postępowania wynikało jedynie z niewiedzy skarżącej, a Sąd winien był wziąć pod uwagę treść pisma, a nie jego tytuł. Skarżąca podniosła ponadto, że zdaje sobie sprawę z przymusu adwokackiego przy składaniu skargi kasacyjnej, jednakże podała, że w jej sprawie od daty wniesienia przez nią pisma, do końca upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pozostało jeszcze 11 dni, a zatem był to termin wystarczający na to, aby ustanowiła pełnomocnika, który ponownie wniósłby skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 270 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Natomiast w myśl art. 271 tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Stosownie zaś do art. 277 tejże ustawy, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast w myśl art. 280 § 1 powołanej ustawy, sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci. Natomiast zgodnie z art. 177 § 1 powołanej ustawy, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, przy czym do jej sporządzenia przewidziany jest tak zwany przymus adwokacki, o czym stanowi art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni zażaleniu odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Jak zatem z powyższego wynika skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania są zupełnie odrębnymi trybami postępowania i nie można ich stosować zamiennie, służą bowiem zupełnie innym celom. W niniejszej sprawie z pisma skarżącej z dnia 26 lipca 2011 r. zatytułowanego "skarga o wznowienie postępowania (...)", wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wynika, aby była to skarga kasacyjna. Na marginesie dodać należy, że gdyby nawet tak było, to podlegałaby ona odrzuceniu ze względu na niedochowanie wymogów formalnych, to jest niezachowanie przymusu adwokackiego, o czym była już mowa powyżej. Podkreślić należy, że brzmienie zacytowanego powyżej art. 270 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, iż orzeczenie, którego wznowienia domaga się strona powinno być prawomocne w dniu złożenia skargi o wznowienie. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, gdyż w dniu złożenia skargi o wznowienie, to jest w dniu 26 lipca 2011 r. orzeczenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r. nie było jeszcze prawomocne Wobec tego stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skoro w dniu 26 lipca 2011 r. postanowienie tegoż Sądu z dnia 29 czerwca 2011 r. nie było jeszcze prawomocne, to mając na uwadze art. 270 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę o wznowienie postępowania zakończonego tymże postanowieniem należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej, że w dniu wydania postanowienia z dnia 20 października 2011 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 799/11, było już prawomocne i z tego tytułu należało rozpoznać skargę o wznowienie, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.