I FZ 488/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 września 2011 r., o sygn. akt I SA/Go 526/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 kwietnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt I SA/Go 526/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy S. M.. Sąd pierwszej instancji przywołując art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) dokonał analizy całego dotychczasowego przebiegu postępowania. W oparciu o nią uznał wniosek o przyznanie prawa pomocy za niezasługujący na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów, co oznaczało, iż nie wykonał w pełni wezwania Sądu, natomiast przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym było uzasadnione. W szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Nie przedłożenie przez stronę wyciągów bankowych uniemożliwiało ocenę, czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością. Skarżący oświadczył również, że będąc w posiadaniu 44 ha nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Jednak zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010, z którego wynika, że poniósł koszty w wysokości 195.515,59 zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż w wysokości 222.332,80 zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej jednak dochód uzyskał. Podkreślenia wymagało to, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą finansuje na bieżąco jej koszty; dowodem czego są chociażby miesięczne deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7). Sąd za mało wiarygodne uznał oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego. Wskazał, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż banki nie udzielają kredytów, pożyczek dla osób, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. stałego źródła dochodu. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie. Według żalącego, odwoływanie się przez Sąd do wyciągów bankowych było sprzeczne z faktem zajęcia rachunków bankowych przez komornika, gdyż wszystkie wpływy na rachunek skarżącego są zajmowane. Sąd nietrafnie odniósł się do specyfiki osiąganych przez skarżącego przychodów z gospodarstwa rolnego. Żalący wskazał przy tym, że uzyskiwane dochody wystarczają na życie na progu ubóstwa. Dowolne były zważania Sądu, że skarżący nie otrzymał kredytu. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Prawidłowo, Sąd pierwszej instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w większości jedynie opisane przez skarżącego, ale nie zostały w żaden sposób wykazane. Sąd pierwszej instancji zasadnie wytknął, że nie przedłożenie przez stronę wszystkich wyciągów bankowych uniemożliwiało ocenę, czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prawidłowa była również uwaga Sądu co do uzyskiwania przez skarżącego dochodu z działalności rolniczej. Wskazywało na to przedłożone przez stronę zestawienie kosztów oraz przychodów z działalności rolniczej za 2010 r. Wbrew twierdzeniu żalącego, Sąd pierwszej instancji, nie wskazał aby strona nie uzyskała kredytu a wyraził stanowisko, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek dla osób, które nie są w stanie wykazać ich spłaty. Z poglądem tym należy się zgodzić. Tym samym trudno odnieść twierdzenia skarżącego o jego sytuacji finansowej powoływane w celu skorzystania z tzw. prawa ubogich do faktu przyznanego mu kredytu. Aby bowiem uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżący winien był uprzednio wykazać zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Skoro konieczne było wykazanie odpowiedniego zabezpieczenia wierzytelności wobec banku, to trudno uznać, aby skarżący nie miał zabezpieczonych innych należności związanych z utrzymaniem rodziny czy z prowadzoną działalnością gospodarczą i rolną, w tym ewentualnych kosztów postępowania. W każdym razie tego nie wykazał. Mając na uwadze powyższe zasługujące na aprobatę było stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Ponieważ ciężar wykazania wymogów ustawowych w tym zakresie – jak już wielokrotnie wskazano – leży po stronie wnioskodawcy, zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.