I FZ 502/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I SA/Go 530/11 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił S. M. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 kwietnia 2011 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł (wpis od skargi). Skarżący wezwany przez Sąd do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych w sprzeciwie przyznał jedynie, że posiada dwa rachunki bankowe i oba są zajęte przez komornika. Na podstawie odpowiedzi z 9 czerwca 2011 r. na analogiczne wezwanie w sprawie sygn. akt I SA/Go 324/11, ustalono, że posiada on dwa rachunki bankowe, jeden w Banku BZWBK S.A. oraz w Banku Spółdzielczym. Strona nie przedłożyła wyciągów dokonanych na nich operacji. Ponadto zdaniem Sądu i instancji samo twierdzenie skarżącego o zajęciu rachunku w postępowaniu egzekucyjnym, nie może być uznane za bezsprzecznie wiarygodne. Nie zmienia tego przedłożone przez skarżącego potwierdzenie przelewu w dniu 18 sierpnia 2011 r. kwoty w wysokości 61.600 zł na zajęcie rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia 7 grudnia 2010 r., gdyż na jego podstawie nadal nie można ustalić jakie są wpływy na przedmiotowym rachunku, czy też jakie wypłaty z rachunku. Strona przedłożyła zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010, z którego wynika, że poniosła koszty w wysokości 195.515,59 zł oraz uzyskała przychody ze sprzedaży zbóż w wysokości 222.332,80 zł. W ocenie Sądu I instancji mało wiarygodne jest oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego, gdyż zasady doświadczenia życiowego wskazują, że banki nie udzielają kredytów osobom, które nie mają dochodów. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. Wskazał, że Sąd błędnie zinterpretował zagadnienie zajęcia rachunku bankowego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że aktualnie wszystkie wpływy na tym rachunku podlegają zajęciu przez komornika skarbowego. W sprawie nie miało również miejsce potrącenie. Skarżący podkreślił, że jest rolnikiem i prowadzone przez niego uprawy roślinne są zdeterminowane terminami siewów, oprysków, żniw, orki. W związku z tym stale zaciąga pożyczki, aby nie zbankrutować wskutek dokonanych przeciwko niemu zajęć Urzędu Skarbowego. Tak też należy interpretować treść deklaracji VAT. Wbrew założeniu Sądu nie jest też prawdą, aby skarżący miał teraz najwyższe dochody, bo zakończył się czas żniw. Wynika to choćby z tego, że przychód skarżącego ze sprzedanych zbóż został zajęty przez komornika skarbowego. Dochód skarżącego za 2010 r. wyniósł zaledwie 26.817,21 zł. Skarżący zarzucił ponadto Sądowi I instancji, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało przepisane z innej sprawy, więc przedmiotowa sprawa nie została faktycznie rozpoznana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Powołany przepis ma zapewnić możliwość dochodzenia praw przed sądem osobom, które nie są w stanie uiścić kosztów postępowania sądowego samodzielnie oraz stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu. Z przepisu tego wynika zatem (pogląd taki ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych), że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinna ona zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10, niepubl.). Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd, na mocy art. 255 P.p.s.a., może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości. Sąd I instancji skorzystał z możliwości z art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącego m.in. do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące. Wyciągi takie nie zostały Sądowi przedłożone. Skoro korzystanie z prawa pomocy musi być, jak już podkreślono na wstępie uzasadnienia, związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, iż przedstawione oświadczenia zarówno te z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i późniejszych oświadczeń nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej strony, a niewykonanie wezwania Sądu do złożenia wskazanych dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy jej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji